Botswana heft jachtverbod op olifanten op

De olifantenpopulatie is inmiddels groot genoeg en zou de landbouw schaden, verklaarde het ministerie van Milieu in Gaborone woensdag. Het besluit zal echter waarschijnlijk op kritiek van natuurbeschermers stuiten.

De jacht op olifanten was in het in zuidelijk Afrika gelegen land pas in 2014 verboden onder de toenmalige president Ian Khama. Vorig jaar aanvaardde zijn opvolger Mokgweetsi Masisi zijn ambt – en binnen enkele maanden begon een herziening van het besluit.

“Conflicten tussen mensen en olifanten”

De geraadpleegde deskundigen zouden zich hebben uitgesproken voor een opheffing, verklaarde het ministerie van Milieu verder. Als motivering verwees de instantie naar een toenemend aantal “conflicten tussen mensen en olifanten” en de gevolgen daarvan voor het inkomen van boeren.

Botswana heeft met ongeveer 135.000 dieren de grootste olifantenpopulatie van Afrika. Sommige deskundigen gaan zelfs uit van meer dan 160.000 exemplaren, bijna drie keer zoveel als 30 jaar geleden. De dieren leven in niet-omheinde natuurparken en dringen ook door tot de akkers van boeren, waar ze schade aanrichten. De opheffing van het jachtverbod zal de regerende Democratische Partij (BDP) bij de parlementsverkiezingen in oktober vooral in landelijke gebieden waarschijnlijk extra stemmen opleveren. 

Ook al is het aantal olifanten in sommige delen van Afrika toegenomen, volgens de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is het in het afgelopen decennium in totaal met zo’n 110.000 gedaald tot 415.000.

Over de geplande opheffing van het jachtverbod in Botswana merkt de soortenbeschermingsorganisatie Pro Wildlife op:

“Wij betreuren het buitengewoon dat de regering van Botswana heeft aangekondigd het sinds 2014 geldende jachtverbod op te heffen. De trofeejacht op beschermde soorten zal er vooral toe leiden dat enkele weinige jachtorganisatoren zich verrijken. Aantoonbaar draagt zij niet bij aan armoedebestrijding, en evenmin is zij geschikt om vermeend te grote wildbestanden te verminderen. De stemmingmakerij tegen olifanten en andere wilde dieren door de nieuwe president van Botswana lijkt erop gericht om bij de nieuwe verkiezingen in oktober stemmen te winnen”.

Pro Wildlife-woordvoerster Daniela Freyer.

Als redenen voor de opheffing van het sinds 2014 geldende jachtverbod noemt de regering naar verluidt groeiende conflicten tussen kleine boeren en dieren, evenals de noodzaak om inkomsten te genereren voor de plattelandsbevolking.

Botswana gold onder zijn vorige president Ian Khama als voorloper op het gebied van de bescherming van wilde dieren. „De rijkdom aan natuur en dieren is het grootste kapitaal van Botswana en wij doen een beroep op de regering om dit niet op het spel te zetten. Olifanten en andere wilde dieren mogen geen politiek speelbal worden”, aldus Freyer. «Safaritoerisme is een steeds belangrijkere bron van inkomsten en levert in totaal aanzienlijk meer geld en banen op dan grootwildjacht of de handel in olifantenvlees en ivoor”, aldus Freyer. Volgens informatie van de wereldnatuurorganisatie IUCN creëert safaritoerisme in Botswana 39 keer zoveel banen als grootwildjacht – in het hele land verdienden in 2009 slechts 1.000 mensen hun geld met de jacht. In de aanloop naar het besluit liet de regering zich adviseren door trofeejagers en hoorde zij vooral gemeenschappen waar de jacht vroeger was toegestaan. Gemeenschappen die profiteren van het toerisme en de groeiende toerismesector werden kennelijk buiten beschouwing gelaten.

De nieuwe regering van Botswana wil niet alleen het jachtverbod opheffen. Zij probeert momenteel ook samen met drie buurlanden het internationale handelsverbod op ivoor, dat sinds 2008 geldt, ten val te brengen. „Het is fataal dat Botswana, voorheen het toonbeeld van soortenbescherming, zijn bedreigde diersoorten nu van een prijskaartje wil voorzien”, aldus Freyer.

In Botswana leeft met ongeveer 130.000 dieren de grootste olifantenpopulatie ter wereld. De populatie savanneolifanten is in zeven jaar met 30 procent gekrompen, in Botswana was dat 15 procent in vijf jaar. Vroeger werden de populaties in zuidelijk Afrika als stabiel beschouwd en gespaard van de stroperijcrisis. Verschillende wetenschappelijke rapporten tonen echter de afgelopen jaren een toename aan van stroperij en illegale ivoorhandel, ook in het noorden van Botswana. In augustus 2018 hadden berichten van de organisatie „Elephants Without Borders“ over de stroperij van minstens 88 olifanten wereldwijd opzien gebaard. Inmiddels zijn deze bevindingen door gerenommeerde experts geverifieerd. President Masisi had de berichten destijds heftig ontkend, zijn autoriteiten trokken de onderzoeksvergunningen van de organisatie in en probeerden haar te verbieden de berichten over stroperij te verspreiden.

Verschillende wetenschappelijke studies over leeuwen tonen bovendien aan hoe fatale gevolgen de grootwildjacht heeft. Ook in Botswana heeft zij in het verleden tot een instorting van de populaties geleid. De leeuwenjacht is daar daarom (met een onderbreking) al sinds 2001 verboden. „In heel Afrika nemen de populaties van grote zoogdieren sterk af. Tegen deze achtergrond is de herinvoering van de jacht onverantwoord”, aldus Freyer. «Het blijft ook onduidelijk hoe de regering van Botswana de aangekondigde „ethische jacht“ wil waarborgen. Dieren uitsluitend uit hebzucht naar trofeeën afschieten mist elke ethiek – volgens de Duitse dierenwelzijnswet is dit illegaal. Bovendien wordt de jachtindustrie in Afrika al tientallen jaren gedomineerd door corruptie en wanbeheer“, aldus Freyer tot besluit.