De jachtbeurs in Dortmund: een ethiekcommissie die niet jaagt

Elk jaar trekken duizenden hobbyjagers naar Dortmund wanneer de beurs «Jagd & Hund» haar deuren opent in de Westfalenhallen.

Voor de ingangen staan dierenbeschermingsorganisaties die protesteren tegen het aanbod van trofeejachtreizen. De beurs presenteert zichzelf als ontmoetingsplaats voor «waidgerechtigkeit» en «verbondenheid met de natuur», terwijl binnen in de hallen het afschieten van wilde dieren als toeristische belevenissen wordt vermarkt.

In de categorie hobbyjacht op wildbeimwild.com laten we al jaren zien hoezeer dergelijke evenementen zich verwijderd hebben van een eigentijdse ethiek in de omgang met wilde dieren. Op de beurs in Dortmund wordt deze discrepantie echter bijzonder duidelijk, omdat hier internationale aanbieders van jachtreizen, jachtverenigingen en wapenindustrie dicht bij elkaar optreden.

De ethiekcommissie als vijgenblad

Onder politieke druk heeft de gemeenteraad van Dortmund in 2023 een ethiekcommissie ingesteld die zich met de grofwildjacht en het beursaanbod zou bezighouden. Officieel gaat het erom te onderzoeken of trofeejachtreizen verenigbaar zijn met de waarden van de stad. In de praktijk is tot op heden nauwelijks merkbaar dat het orgaan daadwerkelijk werkt: het is onduidelijk hoe vaak de commissie heeft vergaderd, of er notulen zijn en welke criteria voor de beoordeling van de jachtreizen zouden moeten gelden.

In plaats van transparantie en duidelijke richtlijnen te scheppen, oogt de commissie als een politiek vijgenblad. Terwijl op de beurs nog steeds reizen op olifanten en andere wilde dieren worden aangeboden, blijft de stad antwoorden schuldig. De verantwoordelijkheid wordt uitbesteed aan een ondoorzichtige structuur die voor het publiek praktisch onzichtbaar is.

Trofeejacht als verdienmodel

De argumentatie van de aanbieders van jachtreizen volgt een bekend patroon: trofeejacht dient zogenaamd het soortenbehoud en de lokale bevolking, omdat jachtvergunningen geld in de kassen van staten en gemeenten zouden brengen. Zo wordt bijvoorbeeld in verband met Botswana gesproken over een «overpopulatie» aan olifanten, waarvan het afschot de natuur zou beschermen en andere soorten zou ontlasten.

Dit verhaal negeert centrale vragen: wie definieert een «overpopulatie», welke alternatieve conflictoplossingen werden onderzocht, en hoeveel van de jachtinkomsten komt daadwerkelijk bij lokale gemeenschappen en bij de bescherming van leefgebieden terecht? In veel gevallen blijkt dat trofeeënjacht vooral een lucratief verdienmodel is voor reisorganisatoren, grootgrondbezitters en een kleine welgestelde klantenkring uit het mondiale noorden, terwijl wilde dieren de prijs betalen.

Gemeentepolitiek tussen imagopolitiek en verantwoordelijkheid

Dortmund staat model voor een groter probleem: de gemeentepolitiek wil economisch aantrekkelijke evenementen behouden zonder zich openlijk te hoeven uitspreken voor trofeeënjacht en het afschieten van wilde dieren. Een ethiekcommissie klinkt als verantwoordelijkheidsbesef, maar verplaatst de discussie naar een moeilijk te controleren achterkamer. Zolang geen duidelijke criteria, besluiten en consequenties bekend worden, blijft de indruk bestaan dat de commissie vooral bedoeld is om de politieke druk te verzachten.

Voor een stad die soortenbehoud en duurzaamheid geloofwaardig wil uitdragen, zou de stap voor de hand liggen: transparante regels, een verbod op aanbiedingen voor trofeeënjacht in openbare hallen en een duidelijke stellingname tegen het vermarkten van het afschieten van bedreigde soorten als vrijetijdsplezier.

Waarom het onderwerp ook Zwitserland aangaat

Wat er in Dortmund gebeurt, is voor Zwitserland geenszins irrelevant. Zwitserse hobbyjagers en -jaagsters nemen aan zulke jachtreizen deel, en de argumentatiepatronen van de trofeeënjacht, van vermeende «overpopulaties» tot de bewering dat men daarmee de natuur beschermt, vallen samen met rechtvaardigingen die we ook in het lokale debat over de hobbyjacht waarnemen.

Wie wil begrijpen hoe nauw hobbyjacht, jachtreisindustrie en politieke lobbywerk met elkaar verweven zijn, vindt op wildbeimwild.com verdiepende analyses.

De jachtbeurs in Dortmund laat zien hoe ver de jachtindustrie zich verwijderd heeft van een eigentijdse ethiek in de omgang met wilde dieren en hoe dringend onafhankelijke, op feiten gebaseerde kritiek nodig is.

Druk van 23 dieren- en natuurbeschermingsorganisaties

Hoe groot de noodzaak om in te grijpen inmiddels is, blijkt uit een recente brief van Pro Wildlife en 22 andere dieren-, natuur- en soortenbeschermingsorganisaties aan de burgemeester van Dortmund en de gemeenteraad. Daarin vatten de verenigingen de resultaten samen van een juridisch advies dat duidelijk aantoont: aanbieders die in Duitsland reizen voor trofeejacht op de markt brengen, begeven zich strafrechtelijk in een grijs gebied, omdat zij medeplichtig kunnen zijn aan het doden van gewervelde dieren zonder «redelijke grond», zelfs wanneer de afschoten in het buitenland juridisch zijn toegestaan.

Het advies schetst bovendien concrete manieren waarop de stad aanbiedingen voor trofeejacht op de beurs zou kunnen verbieden: van een enger geformuleerd beursdoel («jacht zonder jachtreizen») via strengere deelnamevoorwaarden tot voorwaarden in het vaststellingsbesluit die het promoten en verkopen van reizen voor trofeejacht uitdrukkelijk verbieden.

Tegelijkertijd bekritiseren de organisaties het opnieuw uitstellen van de ethische commissie en doen zij een beroep op Dortmund om zijn rol als «duurzaamheidsstad» waar te maken en de beurs naar een diervriendelijke, trofeejachtaanbod-vrije toekomst te leiden.