Afrika: mensen verliezen hun leefgebied door de trofeeënjacht

Binnen een paar dagen werden honderden mensen zonder waarschuwing met geweld uit hun voorouderlijke bossen verdreven.

Voor velen blijft alleen as over: vervallen houten hutten, verspreide funderingen, persoonlijke bezittingen vernietigd – zoals in het geval van Fred Ngusilo, die met slechts één schoen en een zak zijn vroegere leven ontvluchtte.

«Ik ben zo verdrietig dat de tranen me in de ogen komen.» Deze woorden zijn van Fred zelf. Hij staat op de plek waar ooit zijn huis stond, omringd door vernield hout en stof – in de schaduw van de Rift Valley, slechts enkele tientallen kilometers van Narok verwijderd. De emotionele last zit diep, de band met het woud is onverwoestbaar, ook al is de fysieke thuis verwoest.

Rechtszaken en genegeerde uitspraken

De Keniaanse regering rechtvaardigt de gedwongen ontruimingen met een beroep op natuurbehoud. Maar uitspraken van het Afrikaanse Hof voor de Rechten van de Mens en Volkeren uit 2017 en 2022 verklaren deze verdrijvingen onrechtmatig. Nairobi is opgedragen de Okiek te compenseren voor hun leed – met eisen van meer dan een miljoen euro – en hun landrechten te erkennen. Tot nu toe zijn deze uitspraken echter niet uitgevoerd.

Met de verdrijving van de Okiek bereikt niet alleen een volk zijn grenzen: een unieke levenswijze, diep verankerd in de natuur, gaat verloren – ten gunste van economische belangen en onduidelijk beleid. Mensen die ooit zonder geld konden leven, enkel met wat de natuur bood, moeten nu externe dwang verdragen – met weinig perspectief op terugkeer.

In eerdere eeuwen en ook tijdens de koloniale periode werden zij al doelbewust verdreven om ruimte te maken voor jachtgebieden voor externe recreatieve jagers te scheppen.

Sinds de jaren 90 zijn conflicten over landrechten steeds belangrijker geworden – vooral landtitels werden niet erkend en hun rechten werden ondermijnd.

Ook al staan de verdrijvingen voornamelijk in het teken van natuurbehoud en economische belangen (bijv. koolstofcertificaten), lijkt deze logica op die van trofeejacht-motieven: inheemse gemeenschappen worden verdreven zodat winstbelangen – of het nu via Jacht, toerisme of CO₂-commercialisering is – makkelijker kunnen worden gerealiseerd.

Het geval van de Masaï in Tanzania: duidelijk verband met trofeejacht

In het naburige Tanzania zijn er nog meer duidelijk gedocumenteerde gevallen waarin inheemse volkeren – voornamelijk de Masaï – met geweld werden verdreven om plaats te maken voor de Trofeejacht.

In het gebied Loliondo (nabij de Serengeti) werden in 2022 Masaï-dorpen aangevallen door politie en leger, huizen werden platgebrand en mensen raakten gewond – om een 1.500 km² groot jachtgebied onder controle van de Otterlo Business Corporation (OBC) te vestigen, naar verluidt in opdracht van de koninklijke familie van de Verenigde Arabische Emiraten.

De autoriteiten hebben hun vee in beslag genomen en de watervoorziening geblokkeerd – de zogenaamde “vrijwillige verhuizing” dient als dekmantel voor gedwongen onteigening.

Mensenrechtenorganisaties wijzen op “fortresconservering” als dekmantel voor winstgedreven jacht, terwijl de rechten van inheemse volkeren met de voeten worden getreden.

Inheemse gemeenschappen worden verdreven, ofwel voor winstgedreven bosbescherming (koolstofcertificaten) of voor trofeejacht en safaritoerisme.