Zmiana klimatu wpływa na zachowanie ptaków wędrownych

Długotrwała ciepła i sucha pogoda prawie nie wpływa na plan lotu ptaków wędrownych. Są jednak wskazówki, że w dłuższej perspektywie zmiana klimatu może im zaszkodzić.

W gruncie rzeczy ptaki są dobrze przygotowane na upał i suszę, jak wyjaśnia biolog Livio Rey, rzecznik stacji ornitologicznej w Sempach. Dzięki temperaturze ciała wynoszącej około 42 stopni i wyjątkowo niskiemu zapotrzebowaniu na wodę są doskonale przystosowane do pogody takiej jak tego lata.

W trzy dni do Hiszpanii

Generalnie pogoda ma wpływ. Dla tak zwanych migrantów krótkodystansowych, które zimują w obrębie Europy, nie jest to jednak aż taki problem. Na przykład kanie rude, wyposażone przez Stację Ornitologiczną w Sempach w nadajnik, przeleciały ze Szwajcarii do Hiszpanii w ciągu trzech dni.

Gdy zimy stają się cieplejsze, ptaki znajdują w Szwajcarii więcej pokarmu i mogą pozostać tu dłużej. Można to zaobserwować na przykład u pliszek siwych, szpaków, grzywaczy, bocianów białych czy właśnie kani rudych: „Mogą reagować stosunkowo szybko: gdy nagle robi się zimno, bardzo szybko są w Hiszpanii”, mówi Rey.

U celu w niewłaściwym momencie

Bardziej problematyczna jest jednak sytuacja tak zwanych migrantów dalekodystansowych, które spędzają zimę za Saharą. „Nie mają pojęcia, jaka jest u nas pogoda”, mówi Rey. Ich „program genetyczny” podpowiada im, kiedy mają wyruszyć. Natura urządziła to tak, że w tym czasie jest też najwięcej pokarmu. Globalne ocieplenie może to zmienić: grozi tak zwany „mistiming”, czyli rozminięcie się terminów.

Skutkiem może być słaby sukces lęgowy albo gorsza kondycja ptaków. „Gdy potem lecą na zimowiska do Afryki, ginie więcej osobników, ponieważ do lotu przystępują w gorszej formie”, mówi ornitolog, „a w dłuższej perspektywie może to stać się problemem dla danego gatunku ptaka”.

Badanie pokazało pierwsze skutki

Badanie Stacji Ornitologicznej w Sempach z 2003 roku wykazało, że migranci dalekodystansowi rozpoczynają migrację znacznie wcześniej niż migranci krótkodystansowi, u których stwierdzono opóźnioną migrację. Najwyraźniej migranci dalekodystansowi próbowali przelecieć przez strefę Sahelu jeszcze przed rozpoczynającą się tam porą suchą.

Do tych wniosków doprowadziły dane o 65 gatunkach ptaków, zebrane w ciągu 42 lat na stacji obrączkowania Stacji Ornitologicznej w Sempach na przełęczy Col de Bretolet w Alpach Walijskich. Co roku obrączkuje się tam od 10’000 do 20’000 ptaków z ponad 100 gatunków. Więcej na temat dziką zwierzyną oraz Bioróżnorodność.