Zmiana klimatu: różnorodność genetyczna a łowiectwo rekreacyjne

Nowe warianty genetyczne powstaja bardzo powoli.

Gatunki, które już dziś dysponują szeroką pulą materiału genetycznego, mają przewagę ewolucyjną. Są w stanie reagować na zmiany środowiskowe i wykształcać cechy, które zapewniają im przetrwanie, na przykład zmienioną wielkość ciała, inne zachowanie czy odporne ubarwienie upierzenia i sierści.

Jak decydujące znaczenie ma to genetyczne bogactwo, pokazuje nowe badanie Szwajcarskiej Stacji Ornitologicznej, opublikowane w renomowanym czasopiśmie Science. Badacze przeanalizowali w nim historię powstania ubarwienia upierzenia kamionek, grupy ptaków śpiewających występujących w suchych i często szybko zmieniających się siedliskach.

Kiedy gatunki uczą się od siebie nawzajem: ewolucja poprzez wymianę

Pod kierownictwem Reto Burriego ze Szwajcarskiej Stacji Ornitologicznej naukowcy odkryli, że wymiana genetyczna między blisko spokrewnionymi gatunkami może umożliwić zaskakująco szybkie przystosowanie się.

U kamionki bałkańskiej mutacja w pojedynczym genie odpowiedzialnym za ubarwienie doprowadziła do powstania białych partii upierzenia na gardle i grzbiecie. Ten wariant genetyczny przeniósł się poprzez krzyżowanie na kamionkę maurytańską. U obu gatunków ostatecznie utrwaliło się białe ubarwienie grzbietu, co mogło stanowić przewagę w zmieniających się warunkach świetlnych i termicznych ich siedliska.

Dziś na gardłach obecne są oba ubarwienia: czarne i białe. To znak, że ewolucja nie przebiega liniowo, lecz elastycznie reaguje na warunki środowiskowe, o ile dostępny jest wystarczający materiał genetyczny.

Podczas gdy szybka adaptacja poprzez wymianę genetyczną między bliskimi krewnymi się powiodła, w przypadku bardziej odległych gatunków potrzebne były, na przestrzeni długich okresów czasu, wciąż na nowo powstające zadatki dziedziczne. Wynik jest jednoznaczny: gatunki wykorzystują każdą dostępną źródło zmienności genetycznej, wewnątrz i między gatunkami, aby uzbroić się przed zmianami klimatu.

Łowiectwo rekreacyjne: dodatkowy czynnik stresu w i tak już niestabilnym świecie

Podczas gdy naukowcy na całym świecie z niepokojem wskazują na zanikającą zmienność genetyczną wielu gatunków, łowiectwo rekreacyjne wspiera dokładnie te mechanizmy, które ją redukują:

1. Łowiectwo trofeowe celowo eliminuje najsilniejsze osobniki

Duże, zdrowe, genetycznie wartościowe osobniki są odstrzeliwane pierwsze, najważniejsi nosiciele odpornych genów wypadają z populacji.

2. Wysoka presja łowiecka prowadzi do mniejszych, niestabilnych populacji

Małe populacje szybko tracą wartościowe allele wskutek efektów losowych (dryfu genetycznego).

3. Sztucznie utrzymywane populacje zwierzyny sprzyjają chowowi wsobnemu

Tam, gdzie zwierzyna jest intensywnie odstrzeliwana i jednocześnie “zarządzana” poprzez dokarmianie lub wypuszczanie, wzrasta ryzyko genetycznego zubożenia.

4. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca naturalne procesy rozprzestrzeniania się i rozrodu

Zwierzęta mogą mniej migrować, mniej wchodzić w interakcje i rzadziej wymieniać się genami, a właśnie tego potrzebowałyby w czasach zmian klimatu.

Podczas gdy przyroda próbuje dotrzymać tempa zmian, łowiectwo rekreacyjne odbiera ekosystemowi te rezerwy, na które jest on zależny.

Jasny przekaz badan naukowych

Autorki i autorzy nowego badania są jednoznaczni: aby zwierzęta mogły także w przyszłości dotrzymać tempa zmian klimatu, musimy chronić możliwie największą zmienność genetyczną, wewnątrz i między gatunkami.

Jednak do tego nie wystarczy wyznaczanie obszarów chronionych czy renaturalizacja siedlisk. Potrzebna jest również fundamentalna, polityczna i społeczna ponowna ocena łowiectwa rekreacyjnego:

• Dlaczego zabijamy zwierzęta, których zmienności genetycznej pilnie potrzebujemy?
• Dlaczego ingerujemy w populacje, zamiast pozwolić im się samodzielnie regulować?
• Dlaczego trzymamy się praktyk, które udowodnienie niszczą ekologiczną zdolność adaptacji?

Wniosek: odpowiedzialność ekologiczna zamiast tradycji łowieckiej

Natura pokazała nam, jak niezwykle elastyczne mogą być gatunki, jeśli tylko damy im szansę. W czasach zmian klimatu różnorodność genetyczna nie jest luksusem, lecz koniecznością przetrwania.

Nowoczesna polityka środowiskowa oparta na nauce nie może pozwolić, by praktyki łowieckie niszczyły właśnie te podstawy, których dzikie zwierzęta najpilniej potrzebują. Ochrona różnorodności genetycznej musi mieć pierwszeństwo przed tradycją, hobby i trofeami.