Ogólnoszwajcarska inicjatywa ludowa „Dla profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt”

Federalna inicjatywa ludowa w formie opracowanego projektu

Na podstawie art. 139 Konstytucji Federalnej Konfederacji Szwajcarskiej z dnia 18 kwietnia 1999 r.
Zlozona przez komitet inicjatywy [data zlozenia]

Niżej podpisani uprawnieni do głosowania wnoszą następujące żądanie:
Konstytucja Federalna Konfederacji Szwajcarskiej z dnia 18 kwietnia 1999 r. zostaje zmieniona następująco:

Art. 79a (nowy) Profesjonalna ochrona dzikich zwierząt

1 Wykonywanie polowań przez osoby prywatne (łowiectwo rekreacyjne) jest zakazane na całym terytorium Konfederacji Szwajcarskiej.

2 Ochrona, opieka nad dzikimi zwierzętami oraz regulacja ich liczebności należą wyłącznie do fachowo wyszkolonych zarządców dzikiej fauny, zatrudnionych w służbie kantonów.

3 Odstrzał dzikich zwierząt jest dopuszczalny jedynie jako ostateczny środek (zasada ultima ratio). Wymaga on uprzedniej zgody niezależnej komisji ds. dzikich zwierząt.

4 Kantony powołują niezależne komisje ds. dzikich zwierząt, złożone z przedstawicieli organizacji ochrony zwierząt i przyrody, nauki oraz właściwych organów władzy.

5 Konfederacja i kantony wspierają naturalną regulację populacji dzikich zwierząt, łączenie siedlisk w sieci oraz koegzystencję człowieka i dzikich zwierząt.

6 Szczegóły reguluje ustawa.

Art. 79b (nowy) Ochrona zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt

1 Prewencyjna regulacja liczebności chronionych gatunków dzikich zwierząt jest zakazana. Dotyczy to w szczególności wilka, rysia, niedźwiedzia, bobra, wydry, orła przedniego oraz innych gatunków chronionych na mocy prawa federalnego.

2 Konfederacja i kantony stawiają na promowanie koegzystencji człowieka i dzikich zwierząt, bierne zapobieganie szkodom oraz naukowe monitorowanie obecności dzikich zwierząt.

3 Zastrzega się możliwość podjęcia działań wobec pojedynczych dzikich zwierząt w przypadku bezpośredniego zagrożenia dla ludzi. Należy je ograniczyć do minimum i przeprowadzać wyłącznie przez właściwy kantonalny organ fachowy.

4 Konfederacja angażuje się na arenie międzynarodowej na rzecz ochrony zagrożonych gatunków dzikich zwierząt.

Postanowienie przejściowe do artykułów 79a i 79b (nowych)

1 Rada Federalna wydaje niezbędne przepisy wykonawcze w ciągu trzech lat od przyjęcia niniejszej zmiany konstytucji.

2 Kantony zapewniają ciągłość zarządzania dziką fauną w okresie przejściowym.

3 Istniejące patenty łowieckie i umowy dzierżawy terenów łowieckich wygasają z chwilą wejścia w życie przepisów wykonawczych. Już opłacone opłaty patentowe i czynsze dzierżawne za bieżący sezon łowiecki zostaną proporcjonalnie zwrócone.

Objaśnienia

1. Sytuacja wyjściowa

Szwajcaria zna obecnie trzy systemy łowieckie: łowiectwo patentowe, łowiectwo rewirowe oraz łowiectwo administrowane bezpośrednio przez państwo (kanton Genewa). Około 30’000 myśliwych rekreacyjnych corocznie wykupuje patenty lub dzierżawi rewiry. Opłaty za patenty i dzierżawy łowieckie wynoszą według JagdSchweiz około 26 milionów franków rocznie.

Zewnętrzne koszty łowiectwa rekreacyjnego nie są ujmowane w żadnym oficjalnym rachunku: 20’000 wypadków z udziałem dzikich zwierząt rocznie powoduje około 76 milionów franków kosztów ubezpieczeniowych. Około 300 wypadków łowieckich rocznie, z czego znaczna część z poważnymi obrażeniami, powoduje szacunkowo 3,6 miliona franków kosztów SUVA; od 2000 roku w wypadkach łowieckich zginęło ponad 75 osób.

585’000 hektarów lasu ochronnego wymaga corocznych inwestycji rzędu 150 milionów franków ze strony państwa, kantonów i beneficjentów; około 30 procent powierzchni lasu ochronnego wykazuje niewystarczające odnowienie, ponieważ presja łowiecka wypycha dzikie zwierzęta do lasu (efekt wypierania). Łowiectwo rekreacyjne poprzez reprodukcję kompensacyjną produkuje więcej zwierząt, niż pozyskuje: wysoka presja łowiecka prowadzi do wcześniejszej dojrzałości płciowej i większych miotów. System, który ma chronić las ochronny, pogarsza problem, który rzekomo ma rozwiązywać (por. obszerne dossier o mitach łowieckich na wildbeimwild.com).

Rozwój polityczny ostatnich lat dodatkowo zaostrza sytuację: w wyniku rewizji federalnego prawa łowieckiego w grudniu 2022 roku wprowadzono prewencyjną regulację populacji wilka. Od lutego 2025 roku kantony mogą zezwalać na odstrzał pojedynczych bobrów wyrządzających znaczne szkody (art. 9d JSV). Presja polityczna na rysia, wydrę i inne gatunki chronione stale rośnie. Osłabienie ochrony gatunkowej na poziomie ustawowym sprawia, że jej zakotwiczenie w konstytucji federalnej staje się koniecznością (por. analizę polityki łowieckiej na wildbeimwild.com oraz politykę wobec wilka na wildbeimwild.com).

Lobby łowiectwa rekreacyjnego zwalcza postulaty ochrony przyrody nie tylko na poziomie ustawowym, lecz także przy urnach wyborczych. 27 września 2020 roku 51,9 procent głosujących odrzuciło nowelizację prawa łowieckiego (SRF). 22 września 2024 roku inicjatywa na rzecz bioróżnorodności przepadła stosunkiem 63 procent głosów na „nie”, aktywnie zwalczana przez lobby łowiectwa rekreacyjnego, związek rolników i FDP (SRF). W 2016 roku Związek myśliwych kantonu Ticino FCTI storpedował drugi szwajcarski park narodowy Parc Adula za pomocą propagandy strachu (SRF). Myśliwi rekreacyjni w parlamencie w kadencji 2015–2019 głosowali w wiekszosci przeciwko kwestiom srodowiskowym. Ta systematyczna blokada jest jednym z kluczowych powodów, dla których ochrona dzikich zwierząt musi zostać zakotwiczona na poziomie konstytucyjnym, odporna na polityczną presję lobby łowiectwa rekreacyjnego.

2. Wzór do naśladowania: kanton Genewa

19 maja 1974 roku ponad 70 procent głosujących w kantonie Genewa opowiedziało się za zniesieniem łowiectwa rekreacyjnego. Przed wprowadzeniem zakazu zwierzyna gruba w kantonie była praktycznie wytępiona: jelenie i dziki nie występowały od dziesięcioleci, a z saren pozostało jedynie kilkadziesiąt sztuk. Ponad 400 myśliwych i myśliwych rekreacyjnych masowo wypuszczało bażanty, kuropatwy i zające na potrzeby łowiectwa.

Bilans po ponad 50 latach jest jednoznaczny:
Bioróżnorodność znacząco wzrosła. Liczba zimujących ptaków wodnych wzrosła z kilkuset do około 30’000. Genewa jest dziś domem dla największej populacji zajęcy szaraków w Szwajcarii i jednej z ostatnich populacji kuropatw: 17,7 zająca na 100 hektarów, wobec 1,0 w kantonie Zurych.
Efektywność profesjonalnego zarządzania dziką zwierzyną jest udowodniona: strażnik przyrody potrzebuje na celowany odstrzał 8 godzin i 2 naboje. Myśliwy rekreacyjny potrzebuje na ten sam efekt od 60 do 80 godzin i 15 nabojów.
Zakaz obowiązuje nieprzerwanie od ponad 50 lat. Genewa nigdy go nie zniosła.
Całkowite koszty profesjonalnego zarządzania dziką zwierzyną w Genewie wynoszą rocznie około 1,2 miliona franków, rozłożone na personel (około trzy pełne etaty, podzielone na około tuzin urzędników ds. środowiska), prewencję i odszkodowania za szkody. Odpowiada to kwocie około 2,40 franka na mieszkańca rocznie.
W Parku Narodowym Engadyna ten sam wzorzec widać na dużą skalę: od ponad 100 lat obowiązuje tam zakaz polowań, a populacja kozic ustabilizowała się na poziomie 1’350 sztuk, zaś różnorodność gatunkowa podwoiła się.

Szczegółowy opis znajduje się w dossier «Genewa a zakaz polowań» na stronie wildbeimwild.com.

3. Dlaczego inicjatywa federalna?

25 inicjatyw kantonalnych oznacza 25 równoległych kampanii, 25 zbiórek podpisów i 25 głosowań, w kantonach o bardzo różnych warunkach politycznych, od Bazylei-Miasta po Gryzonię, od Genewy po Appenzell Innerrhoden. Inicjatywa federalna rozstrzyga wszystko jednocześnie i tworzy jednolite prawo ochrony dzikich zwierząt dla całej Szwajcarii.

Konieczność prawna. Art. 3 ust. 1 federalnego prawa łowieckiego (JSG) wyraźnie przekazuje organizację łowiectwa kantonom. Trzy równorzędne systemy łowieckie (łowiectwo na patent, łowiectwo rewirowe i łowiectwo administracyjne) są dziś regulowane na poziomie kantonalnym. Tylko zmiana konstytucji federalnej stworzy ogólnoszwajcarski zakaz łowiectwa rekreacyjnego. Art. 79a konstytucji federalnej (BV) czyni łowiectwo administracyjne na wzór genewski standardem federalnym (por. wildbeimwild.com w sprawie łowiectwa w Szwajcarii).

Próg liczby podpisów. Dla federalnej inicjatywy ludowej wymaganych jest 100’000 ważnych podpisów w ciągu 18 miesięcy. Przy 25 równolegle prowadzonych kampaniach kantonalnych i dobrze zorganizowanej zbiórce ogólnokrajowej ten próg jest realistyczny. Dla porównania: w Genewie zakaz łowiectwa został wprowadzony w 1974 roku zwykłą inicjatywą ludową, która zmobilizowała mniej niż jedną trzecią uprawnionych do głosowania.

Podwójna większość. Federalna inicjatywa ludowa wymaga większości zarówno ludności, jak i kantonów. To wymagające, ale osiągalne: w Genewie system funkcjonuje z powodzeniem od 50 lat. Argumentacja finansowa może być stosowana w całym kraju. Polityka wobec wilka mobilizuje na terenie całej Szwajcarii. Ruch na rzecz ochrony zwierząt jest zakorzeniony w całej Szwajcarii.

Genewa jako punkt odniesienia. Jeśli model funkcjonuje w jednym szwajcarskim kantonie od ponad 50 lat, zadziała wszędzie. To najsilniejszy argument inicjatywy i można go zastosować w całej Szwajcarii (por. dossier o Genewie na wildbeimwild.com).

4. Skutki kosztowe

Genewski budżet referencyjny
Genewa, o powierzchni 282 km² i około 500’000 mieszkańców, wydaje rocznie około 1,2 miliona franków na profesjonalne zarządzanie dziką fauną: 2,40 franka na mieszkańca rocznie. Trzy pełnoetatowe stanowiska wykonują pracę ponad 400 byłych myśliwych rekreacyjnych, wydajniej i taniej.

Konserwatywna prognoza dla Szwajcarii
Dla całej Szwajcarii, o powierzchni 41’285 km² i około 9 milionów mieszkańców, wynika następujące celowo konserwatywne oszacowanie kosztów, uwzględniające alpejską topografię, budowę systemu ochrony stad oraz zarządzanie okresem przejściowym:

Koszty personalne: 18 do 35 milionów franków rocznie. Potrzebnych jest około 150 do 250 etatów pełnoczasowych (specjaliści z wykształceniem w zakresie biologii lub ekologii dzikich zwierząt). Koncentracja na regionach konfliktowych (obszar alpejski z drapieżnikami, Mittelland z dzikami i bobrami, tereny przybrzeżne jezior) pozwala na efektywny podział stanowisk.
Koszty rzeczowe: 5 do 10 milionów franków rocznie. Sprzęt, pojazdy, infrastruktura monitoringowa, materiały do ochrony stad, IT, działania informacyjne oraz koordynacja między kantonami.
Odszkodowania za szkody: 3 do 8 milionów franków rocznie. Szkody wyrządzane przez dzikie zwierzęta w rolnictwie i leśnictwie, szkody zgryzowe, szkody wyrządzane przez bobry w zbiornikach wodnych, szkody po atakach wilków.
Inwestycja początkowa w ochronę stad: 5 do 10 milionów franków jednorazowo. W ciągu pierwszych pięciu lat po zmianie systemu konieczna jest jednorazowa inwestycja w infrastrukturę ochrony stad dla kantonów alpejskich: programy psów pasterskich chroniących stada, ogrodzenia mobilne, nocne zagrody, szkolenie pasterzy. Inwestycja ta nie jest powtarzalna.

Łączne koszty brutto: 26 do 53 milionów franków rocznie. Po odjęciu kosztów administracyjnych, które przestaną być ponoszone na egzaminy łowieckie, zarządzanie patentami, planowanie odstrzałów i nadzór łowiecki, a także obecnych kosztów odstrzałów wilków (około 35’000 franków za odstrzał), wynika z tego netto dodatkowy wydatek w wysokości około 15 do 40 milionów franków rocznie.

Na mieszkańca: od 1.70 do 4.50 franka na mieszkańca rocznie. To mniej niż filiżanka kawy. W zestawieniu z tym stoją nigdy nierozliczone koszty zewnętrzne łowiectwa rekreacyjnego: 76 milionów franków kosztów ubezpieczeń od wypadków z udziałem dzikich zwierząt, 3,6 miliona franków kosztów wypadków łowieckich SUVA oraz znaczna część z 150 milionów franków kosztów pielęgnacji lasów ochronnych, które wynikają z efektu wypierania zwierząt spowodowanego polowaniami.

W stosunku do całkowitego budżetu. Konfederacja i kantony razem dysponują łącznym budżetem w wysokości około 100 miliardów franków. Dodatkowe koszty netto odpowiadają mniej niż 0,05 procent tego budżetu.

5. O tekście inicjatywy

Art. 79a Konstytucji Federalnej: Profesjonalna ochrona dzikich zwierząt

Art. 79a ust. 1 Konstytucji Federalnej: Zakaz łowiectwa rekreacyjnego
Zakaz łowiectwa rekreacyjnego uprawianego przez osoby prywatne na poziomie federalnym stanowi sedno inicjatywy. Odpowiada to modelowi genewskiemu, praktykowanemu zgodnie z prawem federalnym od 1974 roku. Art. 79a Konstytucji Federalnej zastępuje w swoim skutku art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o łowiectwie (JSG) jako norma delegująca i tworzy jasną podstawę prawną na szczeblu federalnym dla ogólnokrajowego zakazu. W odróżnieniu od nowelizacji ustawy, zmiana konstytucji nie może zostać zmieniona przez parlament i trwale chroni zakaz przed presją polityczną ze strony lobby łowiectwa rekreacyjnego.

Art. 79a ust. 2 Konstytucji Federalnej: Profesjonalne zarządzanie dzikimi zwierzętami
Zamiast myśliwych rekreacyjnych i myśliwych rekreacyjnych wszystkie zadania związane z opieką nad dzikimi zwierzętami oraz, w razie potrzeby, regulacją populacji przejmują fachowo wykształceni zarządcy i zarządczynie dzikich zwierząt zatrudnieni w służbie kantonalnej. Ci specjaliści posiadają wykształcenie biologiczne lub z zakresu ekologii dzikich zwierząt i działają na podstawie naukowej oraz w interesie publicznym.

Art. 79a ust. 3 Konstytucji Federalnej: Odstrzał jako ostateczność (ultima ratio)
Kluczowa nowość w porównaniu z obecnym systemem: odstrzał nie jest regułą, lecz wyjątkiem. Pierwszeństwo mają środki pasywne (ogrodzenia elektryczne, płoszenie, przesiedlenie, kształtowanie siedlisk). Obowiązek uzyskania zgody niezależnej komisji ds. dzikich zwierząt zgodnie z art. 79a ust. 3 Konstytucji Federalnej zapobiega sytuacji, w której presja polityczna pojedynczych grup interesu rozmywa zasady zarządzania dzikimi zwierzętami.

Art. 79a ust. 4 Konstytucji Federalnej: Komisje ds. dzikich zwierząt
Niezależne komisje ds. dzikich zwierząt wzorowane są na genewskiej komisji ds. regulacji fauny (Commission consultative de régulation de la faune). Skład obejmujący organizacje ochrony zwierząt i przyrody, naukę oraz władze zapewnia, że decyzje podejmowane są w sposób oparty na dowodach, a nie na mitach ideologii łowieckiej, którymi lobby łowiectwa rekreacyjnego legitymizuje swoją praktykę od dziesięcioleci.

Art. 79b Konstytucji Federalnej: Ochrona zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt

Art. 79b Konstytucji Federalnej jest szczególnie skuteczny na poziomie federalnym: zapobiega stopniowemu osłabianiu ochrony gatunkowej przez parlament (jak miało to miejsce przy rewizji ustawy o łowiectwie w 2022 roku). Zakaz prewencyjnej regulacji populacji wilka, rysia, niedźwiedzia, bobra, wydry i orła przedniego jest skonstruowany jako odesłanie dynamiczne i chroni również gatunki, które powrócą w przyszłości. „Klauzula minimalna” dotycząca bezpośredniego zagrożenia dla ludzi zapewnia, że inicjatywa nie tworzy sytuacji ochronnych, które w rzeczywistości byłyby niemożliwe do opanowania (por. wildbeimwild.com w kwestii drapieżników i polityki wobec wilka).

Przepisy przejściowe do art. 79a i 79b Konstytucji Federalnej

Termin trzyletni (w porównaniu z dwuletnim w inicjatywach kantonalnych) uwzględnia większą złożoność ogólnoszwajcarskiej zmiany systemowej: Rada Federalna musi opracować ustawodawstwo wykonawcze, a 26 kantonów musi powołać komisje ds. dzikich zwierząt oraz zatrudnić profesjonalnych zarządców dzikich zwierząt. Istniejący personel kantonalnych inspektoratów łowieckich może posłużyć jako baza instytucjonalna. Proporcjonalny zwrot opłat za pozwolenia i czynsze dzierżawne zapobiega bezpodstawnemu wzbogaceniu się władz publicznych kosztem osób prywatnych, które w dobrej wierze zawarły umowy.

6. Zgodność z prawem nadrzędnym

Zgodność z Konstytucją Federalną
Ogólnoszwajcarska inicjatywa ludowa w formie opracowanego projektu, zmieniająca bezpośrednio Konstytucję Federalną, jest z definicji zgodna z prawem federalnym: nowe przepisy art. 79a Konstytucji Federalnej (profesjonalna ochrona dzikich zwierząt) oraz art. 79b Konstytucji Federalnej (ochrona zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt) mają rangę wyższą niż prawo łowieckie i tworzą nową podstawę konstytucyjną dla ogólnoszwajcarskiego zakazu łowiectwa rekreacyjnego oraz ochrony gatunków chronionych. Zastępują one art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o łowiectwie jako normę delegującą, w zakresie, w jakim przekazuje ona kantonom organizację łowiectwa rekreacyjnego, oraz upoważniają Radę Federalną do wydania ustawodawstwa wykonawczego w ramach art. 79a i 79b Konstytucji Federalnej.

Konwencja berneńska i prawo międzynarodowe
Szwajcaria zgłosiła zastrzeżenia do Konwencji Berneńskiej o ochronie dzikiej fauny i flory, które umożliwiają polowanie na określone gatunki. Zakaz łowiectwa rekreacyjnego oraz prewencyjnej regulacji liczebności chronionych gatunków, zapisany w art. 79a i 79b Konstytucji Federalnej, zmierza w kierunku wyższych standardów ochrony i nie jest sprzeczny z duchem Konwencji Berneńskiej; przeciwnie, wzmacnia wymagane na mocy prawa międzynarodowego ochronę zagrożonych gatunków. Dyrektywa siedliskowa UE nie ma zastosowania, ponieważ Szwajcaria nie jest członkiem UE.

Gwarancja własności
Regale łowieckie (prawo do polowania na dzikie zwierzęta) należą zgodnie z prawem szwajcarskim do państwa, a nie do osób prywatnych. Myśliwi rekreacyjni wywodzą swoje uprawnienia do polowania od państwa (poprzez patent lub umowę dzierżawy). Nie istnieje prywatne prawo własności do uprawnienia łowieckiego, które mogłoby zostać naruszone przez art. 79a lub 79b Konstytucji Federalnej. Proporcjonalny zwrot opłat i czynszów dzierżawnych przewidziany w przepisie przejściowym do art. 79a i 79b Konstytucji Federalnej zapewnia, że nie dochodzi do nieuzasadnionej ingerencji w prawa majątkowe.

Jednosc materii
Inicjatywa zachowuje jedność materii: art. 79a Konstytucji Federalnej, art. 79b Konstytucji Federalnej, przepis przejściowy oraz wyjaśnienia odnoszą się wyłącznie do ochrony i zarządzania dzikimi zwierzętami na terytorium Szwajcarii i pozostają w ścisłym związku rzeczowym.

Zachowanie przy głosowaniu: myśliwi rekreacyjni przeciwko ochronie przyrody

Twierdzenie, że myśliwi rekreacyjni są «największymi obrońcami przyrody», zostaje obalone przez ich zachowanie podczas głosowań:

Prawo łowieckie 2020: 51,9 procent głosów na nie. Złagodzenie ochrony wilka, w dużej mierze ukształtowane przez lobby łowiectwa rekreacyjnego, zostało odrzucone przez głosujących (SRF).
Inicjatywa na rzecz różnorodności biologicznej 2024: 63 procent głosów na nie. Aktywnie zwalczana przez lobby łowiectwa rekreacyjnego, związek rolników oraz FDP (SRF).
Parc Adula 2016: Drugi szwajcarski park narodowy, storpedowany przez lobby łowiectwa rekreacyjnego za pomocą propagandy strachu. FCTI (tyczyński związek myśliwych) otwarcie zwalczał powstanie parku (wildbeimwild.com).
Ochrona pardwy górskiej w Tessynie 2021: FCTI zwalczał ochronę zagrożonej pardwy górskiej, bezskutecznie.
Amunicja bezołowiowa 2023: Wniosek Martiny Munz odrzucony stosunkiem 99 do 94 głosów, przy aktywnym sprzeciwie myśliwych rekreacyjnych w parlamencie.
Okres legislacyjny 2015–2019: Myśliwi rekreacyjni w parlamencie szwajcarskim w większości głosowali przeciwko postulatom ochrony środowiska.

Krótka formuła komunikacyjna: «Myśliwi rekreacyjni w polityce głosują przeciwko parkom narodowym, przeciwko bioróżnorodności, przeciwko ochronie gatunków. Fakty są jednoznaczne.»

7. Uprzedzenie przewidywalnych zarzutów

«Zbyt drogie»
Fakty: od 1,70 do 4,50 franka na osobę rocznie. Mniej niż filiżanka kawy. Mniej niż 0,05 procent całkowitego budżetu federacji i kantonów. W zestawieniu z tym stoją 76 milionów franków kosztów ubezpieczeń od wypadków z udziałem dzikich zwierząt, 3,6 miliona franków kosztów wypadków łowieckich ponoszonych przez SUVA oraz znaczna część 150 milionów franków kosztów utrzymania lasów ochronnych, które obciążają ogół społeczeństwa.
Krótka formuła komunikacyjna: «Mniej niż kawa na osobę rocznie. Mniej niż 0,05 procent budżetu.»

«Populacje dzikich zwierząt eksplodują»
Fakty: 50 lat Genewy i 100 lat Parku Narodowego Engadyna dowodzą czegoś przeciwnego. W Genewie populacje ustabilizowały się na zdrowym, przyjaznym dla lasu poziomie. W Parku Narodowym Engadyna populacje kozic są od dziesięcioleci stabilne i liczą 1350 zwierząt. Populacje dzikich zwierząt regulują się samodzielnie poprzez konkurencję o pokarm, obronę terytoriów, choroby i naturalne cykle drapieżnik-ofiara. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca tę naturalną regulację poprzez rozrodczość kompensacyjną (por. badania na wildbeimwild.com).

Krótka formuła komunikacyjna: «50 lat Genewy. 100 lat parku narodowego. Populacje są stabilne. Fakty obalają ten mit.»

«Tradycja i kultura»
Fakty: tradycja nie legitymizuje znęcania się nad zwierzętami. Park Narodowy Engadyna ma dłuższą tradycję wolną od polowań niż milicyjne łowiectwo rekreacyjne w dzisiejszej formie. Szwajcarskie ustawodawstwo dotyczące ochrony zwierząt w ciągu ostatnich 50 lat stopniowo rozszerzało ochronę istot zdolnych do odczuwania. Inicjatywa jest konsekwentnym kolejnym krokiem.

Krótka formuła komunikacyjna: «Park narodowy ma dłuższą tradycję. I tam przyroda jest bogatsza.»

«Większość kantonów jest niemożliwa do osiągnięcia»
Fakty: Genewa przyjęła zakaz w 1974 roku przy poparciu dobrych 70 procent i nigdy od tego czasu go nie zniosła. Inicjatywa łamie tabu, ale argumentacja finansowa («mniej niż kawa»), genewski model dowodowy oraz polityka wobec wilka mobilizują w kantonach poza ośrodkami miejskimi. Większość kantonów to wymagający próg, ale nie niemożliwy: kantony Genewa, Bazylea-Miasto, Neuchâtel, Jura i Ticino są realistycznymi zwolennikami. Kluczowa jest szeroka koalicja organizacji zajmujących się ochroną zwierząt, ochroną przyrody oraz związków rolniczych (argument ochrony stad).

Krótka formuła komunikacyjna: «Genewa: od ponad 50 lat bez łowiectwa rekreacyjnego. Fakty przekonują. Szwajcaria zaskoczy.»

«Las ochronny potrzebuje łowiectwa rekreacyjnego»
Fakty: Łowiectwo rekreacyjne spycha dzikie zwierzęta do lasu (efekt wypierania), zamiast obniżać presję zgryzania. Mimo intensywnego łowiectwa rekreacyjnego udział powierzchni lasów ochronnych o akceptowalnym wpływie dzikich zwierząt spadł z ponad dwóch trzecich (2015) do poniżej połowy (Raport o lesie WSL/BAFU 2025). W regionach alpejskich od jednej trzeciej do ponad 40 procent powierzchni lasów ochronnych wykazuje problematyczną z punktu widzenia leśnictwa presję zgryzania. Wilk udowodnienie obniża presję zgryzania dzięki zasadzie "krajobrazu strachu" (landscape of fear), bez potrzeby angażowania myśliwych rekreacyjnych (por. dossier o micie lasu ochronnego na wildbeimwild.com).

Krótka formuła komunikacyjna: «Łowiectwo rekreacyjne pogarsza problem zgryzania, który rzekomo ma rozwiązywać. Liczby to potwierdzają.»

8. Podsumowanie

Niniejsza inicjatywa umożliwia szwajcarskim wyborcom opowiedzenie się za nowoczesnym, opartym na dowodach zarządzaniem dziką fauną oraz kompleksową ochroną zagrożonych gatunków dzikich zwierząt. Art. 79a Konstytucji Federalnej nawiązuje do sprawdzonego od ponad 50 lat genewskiego modelu i zastępuje łowiectwo rekreacyjne profesjonalną ochroną dzikich zwierząt. Art. 79b Konstytucji Federalnej chroni wilka, rysia, niedźwiedzia, bobra, wydrę i orła przedniego przed prewencyjnymi odstrzałami na poziomie federalnym, czyniąc standardy ochrony odpornymi na presję polityczną.

Inicjatywa federalna jest bardziej efektywna niż 25 kampanii kantonalnych: jedno zbieranie podpisów, jedno głosowanie, jedna zmiana systemowa. 100'000 podpisów w ciągu 18 miesięcy jest realne przy dobrze zorganizowanej kampanii ogólnokrajowej. Podwójna większość jest wymagająca, ale osiągalna. Rezultatem byłaby Szwajcaria, w której dzikie zwierzęta nie są ani celem dla myśliwych rekreacyjnych, ani ofiarami politycznie motywowanej polityki odstrzału, lecz jako część żywej przyrody są profesjonalnie chronione, z korzyścią dla zwierząt i całego społeczeństwa.

Komitet inicjatywy «Za profesjonalną ochroną dzikich zwierząt»

[Imie 1], [Imie 2], [Imie 3] …

(Członkowie komitetu zamieszkali w Szwajcarii i uprawnieni do głosowania na szczeblu federalnym)

Adres kontaktowy: [Adres komitetu]

Zalacznik: Dalsza dokumentacja

Poniższe dokumenty i źródła wspierają argumentację tej inicjatywy i są dostępne jako załączniki:

Model genewski w szczegolach: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot. Kompleksowe przedstawienie genewskiego zarządzania dziką fauną od 1974 roku, wraz z kosztami, liczebnością populacji i rozwojem bioróżnorodności.

Ile łowiectwo rekreacyjne naprawdę kosztuje Szwajcarię: wildbeimwild.com: Rachunek, którego nikt nie przedstawia. Rachunek pełnych kosztów łowiectwa rekreacyjnego, w tym kosztów zewnętrznych, wypadków z udziałem dzikich zwierząt i szkód w lasach ochronnych.

Sprawdzian faktów dotyczący mitów łowieckich: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen. Naukowo uzasadnione obalenie najczęstszych twierdzeń lobby łowiectwa rekreacyjnego.

Badania naukowe: wildbeimwild.com/studien. Zbiór badań naukowych dotyczących samoregulacji populacji dzikich zwierząt oraz ekologicznych skutków łowiectwa rekreacyjnego.

Łowiectwo w Szwajcarii, krytyka, fakty, aktualności: wildbeimwild.com/jagd-in-der-schweiz. Stale aktualizowany przegląd szwajcarskiej polityki łowieckiej.

Psychologia łowiectwa rekreacyjnego: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd. Kompleksowe artykuły na temat psychologii łowiectwa rekreacyjnego.

Park Narodowy Engadyna: wildbeimwild.com/tag/schweizerischer-nationalpark. 100 lat obszaru chronionego wolnego od łowiectwa jako naukowy model referencyjny.

Dzikie zwierzęta na terenach zamieszkanych: wildbeimwild.com/tag/stadtwildtiere. Informacje na temat współistnienia ludzi i dzikich zwierząt w przestrzeni miejskiej i podmiejskiej.

Wypadki na polowaniach: wildbeimwild.com/jagdunfaelle. Dokumentacja wypadków na polowaniach w Szwajcarii, statystyki SUVA, przypadki śmiertelne od 2000 roku.

Szkolenie myśliwskie: wildbeimwild.com/dossiers/der-jagdschein. Krytyczna analiza szkolenia myśliwskiego w porównaniu do profesjonalnego szkolenia w zakresie zarządzania dziką przyrodą.

Kantonalna inicjatywa ludowa Bazylea-Miasto (wzór): wildbeimwild.com: Inicjatywa ludowa kantonu Bazylea-Miasto. Wzór dla całej serii inicjatyw kantonalnych, z której wyłoniła się inicjatywa federalna.

Federalna statystyka łowiecka: jagdstatistik.ch (BAFU). Oficjalne statystyki odstrzału i pozwoleń łowieckich Federalnego Urzędu ds. Środowiska.

Briefing strategiczny dla aktywistek i aktywistów

Ogólnoszwajcarska inicjatywa ludowa „Dla profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt” Wewnętrzny dokument roboczy, stan na marzec 2026

Podsumowanie

Inicjatywa federalna to najbardziej konsekwentna i efektywna strategia zmiany systemowej w zarządzaniu dziką fauną w całej Szwajcarii. Zamiast 25 równoległych kampanii kantonalnych, z których wiele w kantonach silnie zakorzenionych w kulturze łowieckiej byłoby z góry skazanych na niepowodzenie, pojedyncza kampania ogólnokrajowa umożliwia podjęcie decyzji na szczeblu federalnym. 100’000 podpisów w ciągu 18 miesięcy, podwójna większość oraz polityczny opór lobby łowiectwa rekreacyjnego to realne przeszkody. Jednak model genewski funkcjonujący od ponad 50 lat, rzetelność kosztowa oraz polityka wobec wilka jako temat mobilizujący stanowią punkt wyjścia, który naprawdę umożliwia przeprowadzenie inicjatywy federalnej.

1. Dlaczego inicjatywa federalna?

Efektywność. Jedna kampania ogólnoszwajcarska zamiast 25 kampanii kantonalnych. Jedno zbieranie podpisów, jedno głosowanie, jedna zmiana systemowa.

Konieczność prawna. Art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o łowiectwie (JSG) deleguje kompetencje w zakresie łowiectwa kantonom. Jedynie zmiana konstytucji federalnej może wprowadzić ogólnoszwajcarski zakaz. Inicjatywa czyni z łowiectwa prowadzonego przez państwo federalny standard.

Przezwyciężenie słabości strategii kantonalnej. W wielu kantonach (Gryzonia, Valais, Uri, Schwyz, Appenzell) łowiectwo rekreacyjne jest tak silnie zakorzenione kulturowo, że inicjatywy kantonalne na razie nie mają żadnych szans powodzenia. Głosowanie ogólnokrajowe pozwala wykorzystać większość mieszkańców miast jako przeciwwagę.

Polityka wobec wilka jako ogólnokrajowy temat mobilizujący. Nowelizacja ustawy o łowiectwie (JSG) z 2022 roku przeniosła debatę o wilku na poziom krajowy. Paragraf inicjatywy dotyczący ochrony gatunkowej nawiązuje do tego i mobilizuje w całej Szwajcarii.

Genewa jako ogólnokrajowy model referencyjny. Najsilniejszy argument można zastosować w całym kraju: jeśli w Genewie funkcjonuje to od 50 lat, zadziała wszędzie – w Zurychu, w Bernie, w Valais, w Gryzonii.

2. Wnioski z kampanii kantonalnych

Pozytywny tytul. „Dla profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt” zamiast „Strażnicy przyrody zamiast myśliwych” czy „Zakaz łowiectwa”. Pozytywny tytuł opisuje, za czym opowiada się inicjatywa, a nie przeciw czemu.

Konkretny rachunek budzetowy. Od 1,70 do 4,50 franka na osobę rocznie. Mniej niż cena kawy. Mniej niż 0,05 procent budżetu. Doświadczenie Zurychu pokazuje: niedokładne lub zawyżone szacunki kosztów strony przeciwnej mogą być zabójcze. Własne wyliczenia muszą być nieskazitelne.

Szeroka koalicja od samego początku. SP, Zieloni, GLP, EVP na szczeblu krajowym. Pro Natura Schweiz, WWF Szwajcaria, BirdLife Szwajcaria. Organizacje ochrony zwierząt. Wsparcie środowisk akademickich. Polityka wobec wilka czyni ze związków ochrony przyrody naturalnych sojuszników.

Ochrona gatunkowa jako poszerzenie koalicji. Drugi artykuł mobilizuje związki ochrony przyrody, które dotychczas zajmowały defensywną pozycję w debacie o wilku. Dzięki temu inicjatywa jest szersza niż czysty „postulat zakazu polowań”.

Zapewnienie wczesnego poparcia partii. W Radzie Narodowej i Radzie Kantonów istnieje lewicowo-zielono-liberalna większość parlamentarna w kantonach miejskich. Wczesne zaangażowanie zapobiega powtórce zuryskiej katastrofy (0:165 w parlamencie kantonalnym).

3. Szczególne wyzwania

100’000 podpisów w ciągu 18 miesięcy. Odpowiada to około 185 podpisom dziennie. Przy profesjonalnej organizacji zbiórki z opłacanymi zbieraczkami i zbieraczami w dużych miastach (Zurych, Berno, Bazylea, Genewa, Lozanna) jest to realistyczne. Kluczowa jest ogólnokrajowa kampania ze skoordynowaną zbiórką online i offline.

Podwójna większość. Większość kantonów wymaga uzyskania większości w 12 z 23 głosów stanowych (20 kantonów + 6 półkantonów po 0,5). Małe kantony wiejskie o silnej kulturze łowieckiej stanowią trudność. Strategia musi zapewnić wyraźną większość w kantonach miejskich (Zurych, Berno, Bazylea-Miasto i Bazylea-Wieś, Genewa, Vaud, Neuchâtel, Jura, Ticino), a jednocześnie nie można rezygnować z kantonów o silnej kulturze łowieckiej.

Opór zorganizowanego lobby łowiectwa rekreacyjnego. JagdSchweiz, kantonalne związki łowieckie oraz związane z łowiectwem rekreacyjnym interesy leśne i rolnicze poprowadzą dobrze finansowaną kampanię kontrargumentacyjną. Argument kosztowy oraz twierdzenie o „populacyjnej eksplozji zwierzyny” to główne kontrargumenty. Oba można obalić, powołując się na model genewski oraz park narodowy.

Ramowanie medialne. Łowiectwo rekreacyjne jest w mediach wiejskich często przedstawiane bezkrytycznie. Kampania ogólnokrajowa musi aktywnie współpracować z dziennikarstwem wysokiej jakości, mediami społecznościowymi oraz prowadzić bezpośredni dialog z ludnością miejską.

Budżet kampanii. Zasada prawdy kosztowej dotyczy też inicjatorek i inicjatorów: ogólnokrajowej inicjatywy ludowej przeciwko łowiectwu rekreacyjnemu nie da się wygrać samymi ulotkami i pracą społeczną. Aby sprostać dobrze finansowanej kampanii przeciwnej, prowadzonej przez związek rolników, JagdSchweiz i sojuszników, potrzebny jest ogólnokrajowy budżet kampanii w wysokości co najmniej 2 do 3 milionów franków; celem jest 4 do 5 milionów franków, aby kampania toczyła się na równych zasadach. Przy 9 milionach mieszkańców odpowiada to około 0,25 do 0,55 franka na osobę i jest znacznie niższe niż roczne koszty następstw łowiectwa rekreacyjnego, które obecnie ponosi ogół społeczeństwa.

Organizacja i finansowanie. Ogólnokrajowa inicjatywa potrzebuje profesjonalnych podstaw: ogólnokrajowego komitetu nośnego z jasną przejrzystością finansową oraz szerokiego sojuszu organizacji ochrony zwierząt, przyrody, środowiska i ochrony stad. Darowizny i składki członkowskie nie trafiają na stałe lobbowanie, lecz na jednorazową korektę systemu: odejście od subsydiowanego łowiectwa rekreacyjnego dla 0,3 procent populacji na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt w interesie wszystkich.

4. Analiza przeciwników i przygotowane odpowiedzi

Kontrargument 1: „Zbyt drogie, państwa na to nie stać”

Fakty: 1,70 do 4,50 franka na osobę rocznie. Mniej niż 0,05 procent całkowitego budżetu Konfederacji i kantonów. W zestawieniu z tym stoją 76 milionów franków kosztów ubezpieczeń od wypadków z udziałem dzikich zwierząt, które obecnie ponosi ogół społeczeństwa. Łowiectwo rekreacyjne kosztuje Szwajcarię więcej, niż przynosi.

Krotka formula komunikacyjna: «Mniej niż kawa na osobę rocznie. Łowiectwo rekreacyjne kosztuje nas dziś znacznie więcej.»

Kontrargument 2: „Bez łowiectwa rekreacyjnego populacje dzikich zwierząt eksplodują”

Fakty: 50 lat Genewy, 100 lat Parku Narodowego Engadyna. Stabilne populacje, większa różnorodność gatunkowa, niższa presja zgryzania. Reprodukcja kompensacyjna pokazuje: łowiectwo rekreacyjne produkuje więcej zwierząt, niż pozyskuje.

Krotka formula komunikacyjna: «50 lat Genewy. 100 lat parku narodowego. Fakty obalają mit.»

Kontrargument 3: „Większość kantonów jest nie do zdobycia”

Fakty: Dobre 70 procent głosów „Tak” w Genewie w 1974 roku, od tamtej pory nigdy nie uchylone. Argument kosztowy jest szczególnie mocny w małych kantonach z niewieloma myśliwymi rekreacyjnymi na dużej powierzchni: ludność ponosi koszty, ale nie ma żadnego interesu w łowiectwie rekreacyjnym. Polityka wobec wilka mobilizuje też w kantonach z górskim rolnictwem, w duchu ochrony stad.

Krotka formula komunikacyjna: «Ponad 50 lat Genewy. Fakty przekonują. Szwajcaria zaskoczy.»

Kontrargument 4: „Łowiectwo rekreacyjne jest częścią szwajcarskiej kultury"

Fakty: Około 30’000 myśliwych rekreacyjnych na 9 milionów mieszkańców to 0,3 procent populacji. Tradycja nie usprawiedliwia znęcania się nad zwierzętami. Park Narodowy ma dłuższą tradycję wolną od polowań niż współczesne łowiectwo rekreacyjne w obecnej formie. Genewa nigdy nie zniosła zakazu polowań, mimo że zmieniło się jej „kulturę”.

Krotka formula komunikacyjna: „0,3 procent populacji. Park Narodowy ma dłuższą tradycję. Ponad 50 lat Genewy."

Kontrargument 5: „Las ochronny potrzebuje łowiectwa rekreacyjnego"

Fakty: Presja zgryzania w lesie ochronnym wzrosła mimo intensywnego łowiectwa rekreacyjnego. Łowiectwo rekreacyjne spycha zwierzęta do lasu (efekt wypierania). Wilk udowodnienie obniża presję zgryzania dzięki zasadzie „krajobrazu strachu” („Landscape of Fear”). Pielęgnacja lasu ochronnego kosztuje ogół społeczeństwa 150 milionów franków rocznie, i to pomimo prowadzonego łowiectwa rekreacyjnego.

Krotka formula komunikacyjna: „150 milionów franków na pielęgnację lasu ochronnego, mimo łowiectwa rekreacyjnego. Efekt wypierania jest udokumentowany."

5. Strategia komunikacji: trzy kluczowe przesłania

„Genewa pokazuje to od 50 lat. To, co działa tam, zadziała wszędzie w Szwajcarii." Najsilniejszy argument jest empiryczny i lokalny: udowodnił to jeden ze szwajcarskich kantonów. Nie jakiś skandynawski kraj, nie amerykański park narodowy: Genewa, Szwajcaria.

„Mniej niż kawa na osobę rocznie. Łowiectwo rekreacyjne kosztuje nas dziś wyraźnie więcej." Argument kosztowy musi być prowadzony ofensywnie. Pełny rachunek kosztów pokazuje: łowiectwo rekreacyjne to projekt subwencjonowany na rzecz 0,3 procent populacji kosztem wszystkich.

„Profesjonalna ochrona dzikich zwierząt zamiast łowiectwa rekreacyjnego. Dla zwierząt, dla lasu, dla nas wszystkich." Pozytywny tytuł niesie przesłanie: inicjatywa nie jest skierowana przeciwko myśliwym rekreacyjnym, lecz na rzecz nowoczesnego, opartego na dowodach zarządzania dzikimi zwierzętami w interesie publicznym.

6. Harmonogram i kolejne kroki

Faza	Treść	Ramy czasowe
Utworzenie komitetu i wstępna kontrola tekstu	Zaangażowanie prawnika lub prawniczki na szczeblu federalnym; członkowie komitetu zamieszkali w Szwajcarii z prawem głosu na szczeblu federalnym; wstępna kontrola przez Kancelarię Federalną	Miesiąc 1–4
Złożenie do wstępnej weryfikacji	Kancelaria Federalna (art. 68 BPR); oficjalna publikacja w Dzienniku Federalnym	Miesiąc 4–5
Start zbiórki podpisów	Termin 18 miesięcy; cel: ponad 120’000 podpisów jako bufor; profesjonalna organizacja zbiórki we wszystkich większych miastach od pierwszego dnia	Miesiąc 5
Budowa koalicji	SP, Zieloni, GLP, EVP na poziomie krajowym; Pro Natura, WWF, BirdLife, organizacje ochrony zwierząt; wsparcie akademickie; polityka wobec wilka jako temat koalicyjny	Miesiąc 1–15
Złożenie podpisów	Kancelaria Federalna, kontrola urzędowa	Miesiąc 18–20
Debata parlamentarna	Rada Narodowa i Rada Stanów; orędzie Rady Federalnej; intensyfikacja działań medialnych	Miesiąc 20–36
Kampania przed głosowaniem	Finalna mobilizacja; argument genewski; prawdziwe koszty; polityka wobec wilka; mobilizacja miejskiej większości	Miesiąc 36–42

7. Materiały kampanijne

Dossier genewskie na wildbeimwild.com jako centralny argument i dowód wykonalności.
Rachunek pełnych kosztów łowiectwa rekreacyjnego na wildbeimwild.com jako kontrargument wobec zarzutu "zbyt drogie".
Weryfikacja mitow łowieckich na wildbeimwild.com jako materiał do reagowania na kontrargumenty.
Media krajowe: SRF, NZZ, Tages-Anzeiger, Le Temps, La Liberté, Corriere del Ticino, 20 Minuten, Watson.
Infografika: porównanie kosztów Szwajcaria vs. Genewa; wypadki z udziałem dzikich zwierząt vs. koszty zarządzania; bioróżnorodność Genewa vs. kantony łowieckie; 50 lat Parku Narodowego.
Trójjęzyczne materiały kampanijne (niemiecki, francuski, włoski) od samego początku.
Stoły zbiórkowe w Zurychu, Bernie, Bazylei, Genewie, Lozannie, Lugano, Winterthur, St. Gallen jako główne lokalizacje.

8. Dalsze źródła

Ten dokument jest wzorem tekstu IG Wild beim Wild. Może być swobodnie wykorzystywany przez aktywistki i aktywistów, organizacje lub komitety inicjatywne oraz dostosowywany do warunków politycznych na szczeblu federalnym.

Sprawdzenie faktów: Twierdzenia lobby łowiectwa rekreacyjnego

Broszura «Łowiectwo w Szwajcarii chroni i przynosi korzyści» wydana przez JagdSchweiz czyta się jak prospekt reklamowy, jednak jej kluczowe twierdzenia nie wytrzymują konfrontacji z faktami. Dziesięć narracji pod lupą, od „zadania państwowego” przez „różnorodność gatunkową” po „80% poparcia”: Dossier: Sprawdzenie faktów broszury JagdSchweiz →