Kantonalna inicjatywa ludowa: kanton Berno

«O profesjonalną ochronę dzikich zwierząt»

Inicjatywa konstytucyjna w formie opracowanego projektu

Na podstawie art. 58 Konstytucji kantonu Berno z dnia 6 czerwca 1993 r. oraz ustawy o prawach politycznych (PRG)

Zlozona przez komitet inicjatywy [data zlozenia]

Uwaga: Kanton Berno jest dwujęzyczny. Do złożenia inicjatywy tekst musi być dostępny w języku niemieckim i francuskim. Wersję francuską należy przed złożeniem zweryfikować przy udziale specjalisty prawnego.

tekście inicjatywy

Niżej podpisane osoby uprawnione do głosowania w kantonie Berno składają następującą inicjatywę konstytucyjną:

Konstytucja kantonu Berno z dnia 6 czerwca 1993 r. zostaje uzupełniona o następujące artykuły:

Art. [nowy] Profesjonalna ochrona dzikich zwierząt

1 Wykonywanie polowania przez osoby prywatne (łowiectwo patentowe, łowiectwo rekreacyjne) jest zabronione na całym terytorium kantonu Berno.

2 Ochrona, opieka oraz, w razie konieczności, regulacja populacji dzikich zwierząt należą wyłącznie do wykwalifikowanych specjalistek i specjalistów ds. zarządzania dziką fauną, zatrudnionych przez kanton.

3 Odstrzał dzikich zwierząt jest dopuszczalny jedynie jako środek ostateczny, gdy wszystkie inne odpowiednie środki zapobiegania szkodom lub odwrócenia zagrożenia zostały wyczerpane lub okazały się niewystarczające. Wymaga on uprzedniej zgody Komisji ds. Dzikich Zwierząt.

4 Kanton powołuje niezależną Komisję ds. Dzikich Zwierząt, w skład której wchodzą przedstawicielki i przedstawiciele organizacji ochrony zwierząt i przyrody, nauki oraz właściwych organów. Komisja nadzoruje zarządzanie dziką fauną i podejmuje decyzje w sprawie środków regulacyjnych.

5 Kanton wspiera naturalną regulację populacji dzikich zwierząt, łączenie siedlisk oraz koegzystencję człowieka i dzikiej fauny.

6 Szczegoly reguluje ustawa.

Art. [nowy] Ochrona zagrożonych i chronionych gatunków dzikich zwierząt

1Kanton rezygnuje z regulacji populacji chronionych gatunków dzikich zwierząt na podstawie art. 7a ustawy federalnej o łowiectwie i ochronie dziko żyjących ssaków i ptaków oraz nie wydaje pozwoleń na odstrzał pojedynczych zwierząt chronionych gatunków na podstawie art. 12 ust. 2 tej ustawy, w szczególności w odniesieniu do wilka, rysia, niedźwiedzia, bobra, wydry, szakala złocistego, orła przedniego, tracza nurogęsia oraz innych gatunków chronionych na mocy prawa federalnego. Zastrzeżenie dotyczy ustępu 3.

2 Stawia na wspieranie koegzystencji człowieka i dzikich zwierząt, pasywne zapobieganie szkodom, ekologiczną rewaloryzację siedlisk oraz naukowe monitorowanie obecności dzikich zwierząt.

3 Zastrzega się możliwość podjęcia działań wobec pojedynczych dzikich zwierząt, które stanowią bezpośrednie i poważne zagrożenie dla ludzi. Działania te należy ograniczyć do minimum i przeprowadzać je przez właściwą jednostkę specjalistyczną kantonu.

4 Kanton aktywnie działa w ramach współpracy międzykantonalnej oraz wobec władz federalnych na rzecz ochrony i zachowania zagrożonych gatunków dzikich zwierząt.

Przepis przejściowy

1 Rada Rządowa wydaje niezbędne przepisy wykonawcze w ciągu dwóch lat od przyjęcia niniejszej zmiany konstytucji.

2 Istniejące patenty łowieckie wygasają z chwilą wejścia w życie przepisów wykonawczych. Już zapłacone opłaty patentowe za trwający sezon łowiecki są zwracane proporcjonalnie.

3 Rada Rządowa zapewnia ciągłość zarządzania dzikimi zwierzętami w okresie przejściowym.

Objaśnienia

1. Sytuacja wyjściowa

W kantonie Berno, drugim co do wielkości powierzchni i drugim co do liczby ludności kantonie Szwajcarii, liczącym około 1'060'000 mieszkańców na powierzchni 5'959 km², dzisiejsze łowiectwo rekreacyjne jest systemem, który nie służy ani ochronie gatunków, ani nowoczesnemu zarządzaniu dzikimi zwierzętami. Jest to wykonywanie krwawej rozrywki kosztem istot zdolnych do odczuwania, legitymizowane przestarzałymi narracjami, które nie wytrzymują naukowej weryfikacji. Twierdzenie, że bez łowiectwa rekreacyjnego załamie się równowaga ekologiczna, jest od ponad 50 lat empirycznie obalane przez model genewski (por. obszerne dossier na temat zakazu polowań w Genewie na wildbeimwild.com).

Łowiectwo rekreacyjne jest w Bernie zorganizowane jako łowiectwo patentowe. Osoby prywatne wykupują kantonalny patent i polują bez stałej odpowiedzialności rewirowej. Mając ponad 3'000 aktywnych posiadaczy patentów, Berno posiada jedną z największych społeczności myśliwych rekreacyjnych w Szwajcarii. Wbrew powszechnemu twierdzeniu, posiadacze patentów nie przejmują odpowiedzialności ekologicznej, lecz działają w ramach kantonalnych planów odstrzału, które są ukierunkowane przede wszystkim na interesy leśnictwa i rolnictwa (por. Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Berno a także krytyczną analizę wykształcenia łowieckiego na wildbeimwild.com).

Równolegle na poziomie federalnym coraz więcej chronionych gatunków dzikich zwierząt znajduje się pod presją. Wraz z nowelizacją prawa łowieckiego w grudniu 2022 roku wprowadzono prewencyjną regulację populacji wilka. Od lutego 2025 roku kantony mogą zezwalać na odstrzał pojedynczych bobrów wyrządzających znaczne szkody (art. 9d JSV). Presja polityczna na kolejne gatunki, takie jak ryś, wydra i szlachar, stale rośnie. Kanton Berno jest bezpośrednio dotknięty polityką wobec wilka: w Oberlandzie Berneńskim i w Simmental udokumentowano kilka watah wilków. Ryś od dziesięcioleci występuje w Jurze Berneńskiej i Przedalpach. Bóbr zasiedla Aare, Emme oraz liczne inne cieki wodne. Orzeł przedni gniazduje w Oberlandzie. Dzięki zróżnicowaniu wysokościowemu od Seeland po wysokie góry Berno należy do najbardziej bogatych w gatunki kantonów Szwajcarii (por. analiza polityki łowieckiej na wildbeimwild.com, jak i dla polityka dotycząca wilka na wildbeimwild.com).

Kanton Berno ma możliwość wysłania tu jasnego sygnału: nie tylko na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt zamiast łowiectwa rekreacyjnego, ale także na rzecz konsekwentnej ochrony zagrożonych gatunków dzikich zwierząt na poziomie kantonalnym. Jako kanton stolicy federalnej, sygnał ten miałby oddziaływanie sięgające daleko poza granice kantonu.

2. Wzór do naśladowania: kanton Genewa

19 maja 1974 roku dobre 70 procent głosujących w kantonie Genewa opowiedziało się za zniesieniem milicyjnego łowiectwa rekreacyjnego. Przed wprowadzeniem zakazu zwierzyna gruba w kantonie była praktycznie wytępiona: jelenie i dziki zniknęły dziesiątki lat wcześniej, a sarny przetrwały jedynie w liczbie kilkudziesięciu sztuk. Ponad 400 myśliwych rekreacyjnych masowo wypuszczało bażanty, kuropatwy i zające na potrzeby łowiectwa rekreacyjnego.

Doświadczenia od czasu wprowadzenia zakazu łowiectwa rekreacyjnego są jednoznaczne:

Bioróżnorodność znacznie wzrosła. Liczba zimujących ptaków wodnych wzrosła wielokrotnie z kilkuset do około 30 000. Genewa jest dziś domem dla największej populacji zająca szaraka oraz jednej z ostatnich populacji kuropatwy w Szwajcarii.
Populacja saren ustabilizowała się na zdrowym poziomie, przy rocznym odstrzale specjalnym przeprowadzanym przez profesjonalnych strażników przyrody wynoszącym zaledwie od 20 do 36 zwierząt. Populacja utrzymuje się w gęstości, która jest możliwa do zniesienia dla powierzchni leśnej.
Zakaz obowiązuje nieprzerwanie od ponad 50 lat. Genewa nigdy go nie zniosła.
Całkowite koszty profesjonalnego zarządzania dziką zwierzyną w Genewie wynoszą rocznie około 1,2 miliona franków, podzielonych na około 600’000 franków na personel (ok. trzy pełne etaty, rozdzielone na około tuzin urzędników ds. ochrony środowiska), 250’000 franków na prewencję i 350’000 franków na rekompensaty za szkody. Odpowiada to kwocie około 2.40 franka na mieszkańca rocznie.

Długoletni genewski inspektor ds. fauny Gottlieb Dandliker (2001-2025) określił zakaz łowiectwa rekreacyjnego jako finansowo najkorzystniejszą alternatywę dla kantonu. Szczegółowy opis znajduje się w dossier «Genewa a zakaz polowan» na wildbeimwild.com.

Skuteczność genewskiego modelu widać w bezpośrednim porównaniu: profesjonalny strażnik przyrody w Genewie potrzebuje na sanitarny odstrzał dzika średnio 8 godzin i maksymalnie 2 naboi. Myśliwy rekreacyjny w kantonie Zurych potrzebuje na to 60 do 80 godzin i do 15 naboi. Zagęszczenie zająca szaraka w Genewie wynosi 17,7 osobnika na 100 hektarów (najwyższe w Szwajcarii), podczas gdy w kantonie Zurych zaledwie 1,0 na 100 hektarów (por. Weryfikacja faktów – Rada Rządowa Zurychu).

3. Koncepcja: profesjonalna ochrona dzikich zwierząt zamiast łowiectwa rekreacyjnego

Inicjatywa nie zastępuje łowiectwa rekreacyjnego próżnią, lecz profesjonalnym zarządzaniem dzikimi zwierzętami według modelu strażnika przyrody. Model ten opiera się na następujących zasadach:

Kompetencja fachowa zamiast rozrywki w czasie wolnym. Profesjonalni menedżerowie i menedżerki ds. dzikich zwierząt działają na podstawie naukowej, posiadając wykształcenie biologiczne i realizując kantonalne zadania statutowe. Ich celem jest utrzymanie zdrowych populacji dzikich zwierząt, a nie maksymalizacja liczby odstrzałów (por. krytyczną analizę wykształcenia łowieckiego na wildbeimwild.com).

Zasada ostatecznego srodka (ultima ratio). Odstrzał jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy wyczerpano wszystkie środki nieletalne. Należą do nich elektryczne ogrodzenia, płoszenie, kształtowanie siedlisk, przesiedlanie, repelenty smakowe oraz techniczne środki ochronne. W Genewie drzewa owocowe chroni się siatkami, aby sarny i zające nie obgryzały kory. Dla dzików kanton udostępnia rolnikom elektryczne ogrodzenia. Ta praktyka pokazuje: koegzystencja jest kwestią woli, a nie możliwości technicznych.

Demokratyczna kontrola sprawowana przez komisję ds. dzikich zwierząt.Niezależna komisja, złożona z organizacji ochrony zwierząt i przyrody, przedstawicieli nauki oraz władz, zapobiega sytuacji, w której presja polityczna pojedynczych grup interesu rozmywałaby zarządzanie dzikimi zwierzętami. Inicjatywa zakotwicza obowiązek uzyskania zezwolenia na poziomie konstytucyjnym.

Naturalna samoregulacja jako zasada przewodnia. Doswiadczenia z Genewy, z parkow narodowych oraz z licznych naukowych Badania potwierdza: populacje dzikich zwierząt w większości przypadków regulują się samodzielnie. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca ten naturalny proces, niszcząc struktury społeczne, sztucznie zwiększając wskaźniki rozrodczości i zmieniając ruchy migracyjne.

4. Dlaczego Berno?

Kanton Berno jest z kilku powodów szczególnie odpowiedni do wprowadzenia profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt:

Najbardziej zaludniony kanton Szwajcarii z systemem łowiectwa patentowego.Berno, z ponad milionem mieszkańców, jest najbardziej zaludnionym kantonem z łowiectwem patentowym w kraju i z powierzchnią 5’959 km² drugim co do wielkości po Gryzonii. Jeśli profesjonalna ochrona dzikich zwierząt działa tutaj, zadziała wszędzie. Kanton łączy w sobie wszystkie typy krajobrazu Szwajcarii: Jurę (Jura Bernejska, Biel/Bienne), Mittelland (Berno, Thun, Burgdorf, Langenthal) oraz Alpy (Oberland Berneński z Jungfrau, Eigerem, Mönchem). Zmiana systemu jest administracyjnie prostsza niż w kantonach z łowiectwem rewirowym, ponieważ nie trzeba rozwiązywać umów dzierżawy łowieckiej ani wypłacać odszkodowań gminom.

Efekt stolicy federalnej.W Bernie znajduje się Pałac Federalny. Inicjatywa w kantonie Berno ma zasięg medialny wykraczający poza granice kantonu. Debata polityczna na szczeblu federalnym dotycząca polityki łowieckiej jest bezpośrednio wpływana przez kantonalną inicjatywę w Bernie. Sukces w Bernie byłby sygnałem dla polityki krajowej, jakiego żaden inny kanton poza Zurychem nie jest w stanie wysłać z taką siłą.

Polityka wobec wilka jako temat mobilizujacy.Kanton Berno jest bezpośrednio dotknięty powrotem wilka. W Oberlandzie Berneńskim i w Simmental udokumentowano kilka watah wilków. Kontrowersyjne odstrzały wilków upolityczniły debatę. Inicjatywa oferuje konstytucyjną odpowiedź na debatę o wilku: profesjonalne zarządzanie dzikimi zwierzętami zamiast politycznie motywowanych odstrzałów. Drugi paragraf dotyczący ochrony gatunków sprawia, że inicjatywa jest atrakcyjna dla organizacji ochrony przyrody, które dotychczas zajmowały defensywne stanowisko w debacie o wilku (por. polityka dotycząca wilka na wildbeimwild.com).

Dwujęzyczność jako pomost.Kanton Berno jest dwujęzyczny: niemiecki i francuski (Jura Bernejska, Biel/Bienne). Inicjatywa łączy debatę niemieckojęzycznej i francuskojęzycznej Szwajcarii. W Jurze Bernejskiej i w Biel/Bienne doświadczenie genewskie jest kulturowo i językowo bezpośrednio dostępne. Kluczowe przesłania muszą działać zarówno po niemiecku, jak i po francusku.

Ryś w Jurze Bernejskiej i w Prealpach.Ryś jest obecny w Jurze Bernejskiej od dziesięcioleci i reguluje populację sarny w sposób naturalny. Profesjonalne zarządzanie dzikimi zwierzętami chroni rysia i wykorzystuje jego funkcję ekologiczną.

Bóbr nad Aarą i Emmą. Bóbr jest udokumentowany wzdłuż rzek Aare, Emme i wielu innych cieków wodnych. Od lutego 2025 roku kantony mogą zezwalać na odstrzał pojedynczych bobrów powodujących znaczne szkody. Inicjatywa chroni bobra w kantonie (por. wildbeimwild.com o drapieżnikach).

15’000 podpisów w 6 miesięcy.Próg jest najwyższy w całej serii. Przy 1’060’000 mieszkańców jest on proporcjonalnie osiągalny (1,4 procent). To około 83 podpisy dziennie. W Bernie, Thun, Biel, Burgdorf i Langenthal można skutecznie zbierać podpisy. Profesjonalna organizacja zbiórki ma kluczowe znaczenie od pierwszego dnia.

5. O tekście inicjatywy

Ustęp 1: Zakaz łowiectwa rekreacyjnego

Zakaz łowiectwa patentowego przez osoby prywatne stanowi sedno inicjatywy. Odpowiada on modelowi genewskiemu. Kompetencja kantonalna w tym zakresie jest bezsporna: federalne prawo łowieckie (JSG) wyraźnie pozostawia organizację gospodarki łowieckiej kantonom (art. 3 ust. 1 i 2 JSG). Trzy systemy łowieckie Szwajcarii (łowiectwo patentowe, łowiectwo rewirowe oraz łowiectwo państwowe, tzw. Regiejagd) są równorzędne. Kanton Genewa praktykuje łowiectwo państwowe (Regiejagd) od 1974 roku zgodnie z prawem federalnym. W odróżnieniu od kantonów z łowiectwem rewirowym, w Bernie nie trzeba rozwiązywać umów dzierżawy terenów łowieckich ani wypłacać odszkodowań gminom: istniejące patenty wygasają, a już opłacone opłaty są proporcjonalnie zwracane.

Ustęp 2: Profesjonalne zarządzanie dziką zwierzyną

Zamiast myśliwych rekreacyjnych wszystkie zadania związane z opieką nad dzikimi zwierzętami oraz, w razie potrzeby, z regulacją populacji przejmują wykwalifikowani specjaliści ds. zarządzania dziką fauną, zatrudnieni w służbie kantonalnej. Osoby te dysponują szerszym wykształceniem biologicznym lub z zakresu ekologii dzikich zwierząt i działają na podstawie naukowej oraz w interesie publicznym. W Genewie system ten sprawdza się od ponad 50 lat.

Ustęp 3: Odstrzał jako ostateczność

Kluczowa zmiana w stosunku do obecnego systemu polega na tym, że odstrzał nie jest regułą, lecz wyjątkiem. Pierwszeństwo mają środki pasywne. W Genewie strażnicy przyrody odstrzeliwują rocznie średnio około 250 dzików (według statystyk łowieckich BAFU), głównie młode osobniki, przy czym zwierzęta przewodzące stadu są celowo oszczędzane ze względów etycznych oraz w celu zachowania stabilności społecznej watah.

Ustęp 4: Komisja ds. dzikich zwierząt

Niezależna Komisja ds. Dzikich Zwierząt wzorowana jest na genewskiej Komisji ds. Regulacji Fauny (Commission consultative de régulation de la faune). Zapewnia ona, że organizacje zajmujące się ochroną zwierząt i przyrody mają prawo głosu przy decyzjach regulacyjnych, i zapobiega sytuacji, w której rząd samodzielnie i pod presją grup interesu udziela wyjątków. Włączenie nauki gwarantuje, że decyzje zapadają w oparciu o dowody, a nie na podstawie mitów ideologii łowieckiej, za pomocą których Lobby łowiectwa rekreacyjnego od dziesiecioleci legitymizuje swoja praktyke.

Ustęp 5: Naturalna regulacja i koegzystencja

Ten ustęp zakorzenia w konstytucji wizję profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt. Wspieranie koegzystencji obejmuje w kantonie Berno w szczególności zabezpieczenie i tworzenie sieci korytarzy dla dzikich zwierząt wzdłuż rzek Aare i Emme, ekologiczne podniesienie wartości terenów zalewowych w regionie Seeland i w Emmental, las ochronny w Oberlandzie Berneńskim oraz edukację społeczeństwa na temat zachowania wobec dzikich zwierząt.

Drugi artykuł: ochrona zagrożonych gatunków

Drugi artykuł dotyczący ochrony gatunków chronionych jest szczególnie istotny dla Berna. Wilk jest obecny w Oberlandzie i Simmentalu. Ryś zamieszkuje Berneński Jurę i Prealpy. Bóbr zasiedla rzeki Aare i Emme. Orzeł przedni gniazduje w Oberlandzie. Ptaki wodne zimują na licznych jeziorach. Sformułowanie „w szczególności” zostało pomyślane jako dynamiczne odesłanie do prawa federalnego i chroni również przyszłych powracających przedstawicieli gatunków (por. polityka dotycząca wilka na wildbeimwild.com).

Postanowienia przejściowe

Dwuletni termin daje rządowi kantonu wystarczająco dużo czasu na opracowanie ustawodawstwa wykonawczego, zatrudnienie profesjonalnych zarządców dzikimi zwierzętami oraz powołanie komisji ds. dzikich zwierząt. Istniejący inspektorat łowiecki kantonu Berno może służyć jako podstawa instytucjonalna. Zmiana systemu z łowiectwa patentowego na łowiectwo administracyjne jest pod względem administracyjnym prostsza niż w kantonach z łowiectwem rewirowym: nie trzeba rozwiązywać umów dzierżawy ani wypłacać odszkodowań gminom. Ważne: kanton Berno jest dwujęzyczny. Tekst inicjatywy musi zostać złożony zarówno w języku niemieckim, jak i francuskim.

6. Konsekwencje kosztowe: konkretny budżet dla Berna

Genewski budżet referencyjny

W Genewie, która z powierzchnią 282 km² jest około dwudziestokrotnie mniejsza od kantonu Berno i liczy około 500’000 mieszkańców, całkowite koszty wynoszą około 1,2 miliona franków rocznie.

Konserwatywna prognoza dla Berna

Dla Berna, z powierzchnią 5’959 km² i około 1’060’000 mieszkańców, wynika następująca celowo konserwatywna kalkulacja kosztów. Uwzględnia ona szeroki margines oraz alpejską topografię Oberlandu Berneńskiego, budowę ochrony stad i przejściowe zarządzanie populacją jelenia szlachetnego:

Koszty personalne: od 1’800’000 do 3’080’000 franków rocznie. Wymagane jest od 15 do 22 etatów pełnoetatowych. Berno jest około dwudziestokrotnie większe od Genewy i niezwykle zróżnicowane pod względem topograficznym: od Mittellandu (Seeland, Emmental), przez Prealpy (Gantrisch, Simmental), aż po tereny wysokogórskie (Oberland Berneński, Jungfrau-Aletsch). Podczas gdy Mittelland jest bezpośrednio porównywalny z Genewą, Oberland Berneński wymaga specjalistów z doświadczeniem alpejskim. Wilk został udokumentowany w Oberlandzie Berneńskim. Dochodzi do tego przejściowe zarządzanie populacją jelenia szlachetnego.

Koszty rzeczowe: od 350’000 do 600’000 franków rocznie. Sprzęt, pojazdy, infrastruktura monitoringowa, materiały do ochrony stad, budowlane środki ochronne oraz praca z opinią publiczną w dwóch językach (niemieckim i francuskim dla Jury Berneńskiej).

Odszkodowania za szkody: od 200’000 do 400’000 franków rocznie. Szkody wyrządzane przez dziki w rolnictwie, szkody od zgryzania w lesie, szkody wyrządzane przez bobry przy ciekach wodnych oraz ewentualne szkody spowodowane przez ataki wilków na zwierzęta hodowlane.

Początkowa inwestycja w ochronę stad: od 600’000 do 1’000’000 franków.W pierwszych trzech do pięciu lat po zmianie systemu potrzebna jest jednorazowa inwestycja początkowa w infrastrukturę ochrony stad dla Oberlandu Berneńskiego i Simmental: programy psów pasterskich chroniących stada, mobilne ogrodzenia, nocne zagrody, szkolenie pasterzy. Ta inwestycja nie jest powtarzalna i amortyzuje się w okresie trzech do pięciu lat. Na Mittellandzie (Seeland, Emmental) koszty te nie są konieczne.

Koszty całkowite: od 2'350'000 do 4'080'000 franków rocznie (brutto, bez jednorazowej inwestycji początkowej w ochronę stad).Odpowiada to około 2.20 do 3.85 franka na mieszkańca rocznie.

Zarządzanie okresem przejściowym w kwestii jeleni

Jeleń szlachetny występuje w Oberlandzie Berneńskim w dużych populacjach. Reprodukcja kompensacyjna (sztucznie podwyższone przez presję łowiecką tempo rozrodu) uniemożliwia trwałą redukcję populacji. Literatura naukowa jednoznacznie potwierdza ten efekt: wysoka presja łowiecka prowadzi do wcześniejszego osiągania dojrzałości płciowej, większych miotów oraz wyższej przeżywalności młodych. Po zniesieniu presji łowieckiej wskaźnik rozrodu normalizuje się w ciągu trzech do pięciu lat. To zarządzanie okresem przejściowym zostało już uwzględnione w wyższej liczbie etatów (por. badania na wildbeimwild.com).

Oszczędności i finansowanie zwrotne

Naprzeciw tego stoją znaczne oszczędności: kanton nie musi już przeprowadzać egzaminów łowieckich, wydawać ani administrować patentami, sporządzać planów odstrzału ani organizować nadzoru łowieckiego. Berno ma jedną z największych grup myśliwych rekreacyjnych w Szwajcarii: koszty administracyjne są odpowiednio wysokie. Dochodzą do tego koszty odstrzałów wilków (loty helikopterem, koordynacja, postępowania prawne).

Utracone wpływy

Wraz ze zniesieniem łowiectwa rekreacyjnego odpadają opłaty za patenty szacowane na 1,5 do 2,5 miliona franków rocznie. Jednak przeciwstawiają się temu nigdy nie zbilansowane koszty zewnętrzne łowiectwa milicyjnego (wypadki z udziałem dzikich zwierząt, szkody zgryzowe w lesie ochronnym spowodowane polowaniami, nakłady administracyjne, interwencje policji i sądów), które prawdopodobnie znacznie przewyższają te wpływy. W kantonie Genewa dochody te nie istnieją od 1974 roku, bez żadnych problemów finansowych: przed zakazem polowań aktywnych było ponad 400 myśliwych rekreacyjnych, dziś trzy pełnoetatowe stanowiska wykonują tę samą pracę lepiej. Odstrzały sanitarne i terapeutyczne wykonywane przez zawodowych strażników przyrody to nie to samo, co regulacyjne polowania oparte na myśliwskich opowieściach lub błędnie rozumianym „doświadczeniu natury” myśliwych rekreacyjnych. Pełny rachunek kosztów pokazuje: łowiectwo milicyjne kosztuje podatnika wyraźnie więcej, niż przynosi (por. „Co łowiectwo rekreacyjne naprawdę kosztuje Szwajcarię” na wildbeimwild.com).

Myśliwi rekreacyjni w polityce głosują przeciwko ochronie przyrody. Lobby łowiectwa rekreacyjnego systematycznie zwalcza kwestie różnorodności biologicznej i ochrony gatunków. W 2024 roku zwalczało inicjatywę na rzecz różnorodności biologicznej (63 procent głosów na nie). W 2020 roku współtworzone przez nie prawo łowieckie zostało odrzucone w głosowaniu (51,9 procent głosów na nie). W 2016 roku tycyński związek myśliwych storpedował park narodowy Parc Adula. W okresie legislacyjnym 2015–2019 myśliwi rekreacyjni w parlamencie w wiekszosci przeciwko kwestiom srodowiskowym. Kto twierdzi, że myśliwi rekreacyjni są obrońcami przyrody, ignoruje ich zachowanie w głosowaniach (por. Tesynski Zwiazek Myśliwych: 30 lat nonsensu oraz Dossier kosztowe).

Dodatkowe koszty netto wynoszą prawdopodobnie od 1’200’000 do 2’800’000 franków rocznie, co odpowiada okolo 1,10 do 2,65 franka na mieszkańca odpowiada. Nawet licząc hojnie, to mniej niż kawa na osobę rocznie. Dla kantonu o łącznych wydatkach przekraczających 12 miliardów franków jest to mniej niż 0,03 procent: ułamek ułamka (por. Weryfikacja mitow łowieckich na wildbeimwild.com).

7. Zgodność z prawem wyższego rzędu

Pierwszy artykul: zniesienie łowiectwa rekreacyjnego

Inicjatywa jest zgodna z prawem federalnym. Federalne prawo łowieckie (JSG) wyraźnie pozostawia kantonom regulację uprawnień do polowań, systemu łowieckiego, terenu łowieckiego oraz nadzoru nad łowiectwem (art. 3 ust. 1 i 2 JSG). Trzy systemy łowieckie są równorzędne. Kanton Genewa praktykuje łowiectwo administracyjne (Regiejagd) od 1974 roku i w ciągu ponad 50 lat nigdy nie spotkał się z zastrzeżeniami na gruncie prawa federalnego.

Drugi artykul: ochrona gatunkow chronionych

Art. 7a JSG umożliwia kantonom prewencyjną regulację, lecz do niej nie zobowiązuje. To samo dotyczy pozwoleń na odstrzał poszczególnych zwierząt zgodnie z art. 12 ust. 2 JSG. Rezygnacja z tej możliwości nie narusza ani prawa federalnego, ani Konwencji Berneńskiej.

Jednosc materii

Inicjatywa zachowuje jedność materii, ponieważ wszystkie postanowienia obu artykułów odnoszą się do kantonalnego zarządzania dzikimi zwierzętami i ochrony zwierząt żyjących na wolności.

8. Wyprzedzenie przewidywalnych zarzutów

„Berno jest dwudziestokrotnie większe od Genewy i ma Alpy, ten system tutaj nie zadziała”

Fakty: Większa powierzchnia wymaga większej liczby specjalistów (15 do 22 zamiast około 3 pełnych etatów). Koszty na mieszkańca pozostają jednak na poziomie 1.10 do 2.65 franka, ponieważ koszty ponosi populacja licząca ponad milion osób. Alpejski teren Oberlandu Berneńskiego jest topograficznie bardziej wymagający, ale słabiej zaludniony: istnieje mniej stref konfliktów między ludźmi a dzikimi zwierzętami. Na Nizinie Szwajcarskiej (Seeland, Emmental, Oberaargau) sytuacja jest bezpośrednio porównywalna z Genewą. Kanton łączy wszystkie typy krajobrazu, co czyni go ostatecznym przypadkiem testowym: jeśli zadziała tutaj, zadziała wszędzie (por. Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Berno).

Krotka formula komunikacyjna: «Berno ma milion mieszkańców. Koszty na mieszkańca mieszczą się w zakresie poziomu genewskiego. A w Oberlandzie, gdzie niewielu ludzi spotyka się z rozległą przyrodą, konfliktów jest mniej, a nie więcej.»

«Wilk potrzebuje łowiectwa rekreacyjnego»

Fakty: Jest dokładnie odwrotnie. Wilk jest naturalnym regulatorem, który kontroluje populację saren i redukuje presję zgryzania w lasach ochronnych. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca naturalne mechanizmy regulacyjne, niszcząc struktury społeczne i sztucznie zwiększając wskaźniki reprodukcji. Profesjonalne zarządzanie dzikimi zwierzętami umożliwia wilkowi pełnienie jego ekologicznej funkcji, jednocześnie chroniąc stada zwierząt hodowlanych poprzez profesjonalną prewencję.

Krotka formula komunikacyjna: «Wilk reguluje. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca. Genewa dowodzi tego od 50 lat.»

«15’000 podpisów to za dużo»

Fakty: 15’000 podpisów przy 1’060’000 mieszkańcach to 1.4 procent populacji. W ciągu 6 miesięcy to około 83 podpisy dziennie. W Bernie, Thun, Biel, Burgdorf i Langenthal można efektywnie zbierać podpisy. Ruch na rzecz ochrony zwierząt wielokrotnie udowodnił w przeszłości, że potrafi pokonać takie przeszkody. Kluczowa jest profesjonalna organizacja zbiórki.

Krotka formula komunikacyjna: «83 podpisy dziennie. W kantonie z ponad milionem mieszkańców. Wykonalne.»

9. Podsumowanie

Ta inicjatywa daje mieszkańcom kantonu Berno możliwość opowiedzenia się za nowoczesnym, opartym na dowodach zarządzaniem dziką fauną oraz kompleksową ochroną zagrożonych gatunków dzikich zwierząt. Pierwszy artykuł nawiązuje do sprawdzonego od ponad 50 lat modelu genewskiego i zastępuje łowiectwo rekreacyjne profesjonalną ochroną dzikich zwierząt. Drugi artykuł chroni w szczególności wilka w regionie Oberland, rysia w Jurze Berneńskiej, bobra nad rzekami Aare i Emme oraz orła przedniego. Jako najludniejszy kanton patentowego systemu łowieckiego w Szwajcarii, sukces w Bernie miałby znaczenie wykraczające daleko poza granice kantonu. Polityka wobec wilka, efekt stolicy federalnej oraz dwujęzyczność sprawiają, że Berno jest kantonem strategicznie kluczowym dla rozszerzenia modelu genewskiego.

Efektem byłoby Berno, w którym dzikie zwierzęta nie są ani celem dla myśliwych rekreacyjnych, ani ofiarami politycznie motywowanej polityki odstrzałów, lecz są profesjonalnie chronione jako część żywej przyrody — z korzyścią dla zwierząt i całej ludności.

Komitet inicjatywy «Za profesjonalną ochroną dzikich zwierząt»

[Imie 1], [Imie 2], [Imie 3] …

(Członkowie komitetu zgodnie z prawem kantonalnym, zamieszkali w kantonie Berno)

Adres kontaktowy: [Adres komitetu]

Zalacznik: Dalsza dokumentacja

Poniższe dokumenty i źródła wspierają argumentację tej inicjatywy i są dostępne jako załączniki:

Model genewski w szczegolach: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot. Kompleksowe przedstawienie genewskiego zarządzania dziką fauną od 1974 roku, wraz z kosztami, liczebnością populacji i rozwojem bioróżnorodności.

Badania naukowe: wildbeimwild.com/studien. Zbiór badań naukowych dotyczących samoregulacji populacji dzikich zwierząt oraz ekologicznych skutków łowiectwa rekreacyjnego.

Łowiectwo w Szwajcarii, krytyka, fakty, aktualności: wildbeimwild.com/jagd-in-der-schweiz. Stale aktualizowany przegląd szwajcarskiej polityki łowieckiej.

Psychologia łowiectwa rekreacyjnego w kantonie Berno: wildbeimwild.com: Psychologia łowiectwa rekreacyjnego w kantonie BE. Analiza psychologii łowiectwa rekreacyjnego specyficzna dla tego kantonu.

Psychologia łowiectwa rekreacyjnego: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd. Kompleksowe artykuły na temat psychologii łowiectwa rekreacyjnego.

Dzikie zwierzęta na terenach zamieszkanych: wildbeimwild.com/tag/stadtwildtiere. Tło dotyczące koegzystencji ludzi i dzikich zwierząt.

Mity łowieckie: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen. Sprawdzenie faktów dotyczących najczęstszych twierdzeń lobby łowiectwa rekreacyjnego.

Kantonalna inicjatywa ludowa Bazylea-Miasto: Tekst wzorcowy inicjatywy w kantonie Bazylea-Miasto. Wzór dla całej serii inicjatyw.

Uwaga dotyczaca procedury

Komitet inicjatywy przedkłada tekst inicjatywy w języku niemieckim i francuskim do wstępnej weryfikacji przez Kancelarię Stanu Kantonu Berno przed rozpoczęciem zbiórki podpisów. Do powodzenia inicjatywy wymaganych jest 15’000 ważnych podpisów. Termin zbiórki wynosi 6 miesięcy od ogłoszenia w dzienniku urzędowym. Zasady składania podpisów regulowane są przez kantonalną ustawę o prawach politycznych (PRG).

Briefing strategiczny dla aktywistek i aktywistów

Inicjatywa ludowa «Na rzecz profesjonalnej ochrony dzikich zwierząt», Kanton Berno Wewnętrzny dokument roboczy, stan na marzec 2026

Podsumowanie

Berno jest kantonem łowiectwa na patent o największej liczbie mieszkańców w Szwajcarii i strategicznie jednym z najważniejszych kantonów w całej serii inicjatyw. Efekt stolicy federalnej, polityka wobec wilka w regionie Oberland, dwujęzyczność jako pomost między Romandią a Szwajcarią niemieckojęzyczną oraz koszty na mieszkańca w zakresie poziomu genewskiego sprawiają, że Berno jest wyjątkowe. 15’000 podpisów w ciągu 6 miesięcy to najwyższa bariera w całej serii, ale przy ponad milionie mieszkańców jest ona proporcjonalnie wykonalna (1,4 procent, 83 dziennie). Zmiana systemu z łowiectwa na patent jest administracyjnie prostsza niż w kantonach z łowiectwem rewirowym. Sukces w Bernie miałby efekt sygnalny sięgający daleko poza granice kantonu.

1. Dlaczego akurat Berno?

Kanton łowiectwa na patent o największej liczbie mieszkańców. Efekt sygnalny dla całej Szwajcarii. Jeśli zadziała w Bernie, zadziała wszędzie.

Efekt stolicy federalnej. Inicjatywa w Bernie wpływa bezpośrednio na debatę na szczeblu federalnym. W Bernie znajduje się Bundeshaus.

Polityka wobec wilka jako temat mobilizujacy. Kilka watah w regionie Berner Oberland i Simmental. Paragraf o ochronie gatunków czyni inicjatywę atrakcyjną dla organizacji ochrony przyrody.

Dwujęzyczność jako pomost. Łączy debatę niemieckojęzyczną i zachodnioszwajcarską. W Jurze Berneńskiej Genewa jest kulturowo bliska.

Łowiectwo licencyjne = prosta zmiana systemu. Brak umów dzierżawy, brak odszkodowań dla gmin.

Koszty na mieszkańca w zakresie poziomu genewskiego. Od 1,10 do 2,65 franka. Duża populacja licząca ponad milion mieszkańców rozkłada koszty.

2. Lekcje z Zurychu: co robimy inaczej

Pozytywny tytul. «Za profesjonalną ochroną dzikich zwierząt» zamiast «Strażnicy przyrody zamiast myśliwych».

Konkretny rachunek budzetowy. Od 1,10 do 2,65 franka na mieszkańca. W zakresie poziomu genewskiego. Zuryskie 20 milionów nigdy nie zostały udokumentowane.

Wczesne zabezpieczenie poparcia partii. Wcześnie zaangażować SP, Zielonych, GLP. W Bernie istnieje silniejsza baza lewicowo-zielona niż w wielu innych kantonach.

Ochrona gatunkowa jako poszerzenie koalicji. Wilk, ryś, bóbr, orzeł przedni: drugi artykuł mobilizuje organizacje ochrony przyrody.

Dwujezyczna kampania. Materiały w języku niemieckim i francuskim od samego początku. W Jurze Berneńskiej oraz w Biel/Bienne doświadczenie genewskie jest kulturowo bezpośrednio dostępne.

3. Szczególne wyzwania

15’000 podpisów w 6 miesięcy. Najwyższa bariera w całej serii. 83 podpisy dziennie. Wymaga profesjonalnej organizacji zbiórki od pierwszego dnia.

Kanton alpejski.Berno jest silnie ukształtowane kulturą łowiecką. Kampania musi w mieście operować argumentem etycznym, a na wsi korzyścią dla rolnictwa i lasu ochronnego.

Ponad 3’000 myśliwych rekreacyjnych.Jedna z największych społeczności myśliwych rekreacyjnych w Szwajcarii. Ale: 3’000 na 1’060’000 mieszkańców to 0,3 procent.

4. Analiza przeciwników i przygotowane odpowiedzi

Argument przeciwny 1: «Berno jest zbyt duże i zbyt alpejskie»

Fakty:Większa powierzchnia, ale też większa liczba mieszkańców. Koszty na głowę w zakresie poziomu genewskiego. W Oberlandzie: mniej ludzi, mniej konfliktów. Na nizinach: ten sam krajobraz co w Genewie.

Krotka formula komunikacyjna:«Berno ma milion mieszkańców. Koszty na głowę mieszkańca mieszczą się w zakresie poziomu genewskiego. A w Oberlandzie jest mniej konfliktów, nie więcej.»

Kontrargument 2: «Wilk potrzebuje łowiectwa rekreacyjnego»

Fakty: Wilk reguluje. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca. Genewa dowodzi tego od 50 lat.

Krotka formula komunikacyjna: «Wilk reguluje. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca. Genewa dowodzi tego od 50 lat.»

Argument przeciwny 3: «15’000 podpisów jest nierealistyczne»

Fakty:1,4 procent populacji. 83 dziennie. Możliwe do efektywnego zebrania w pięciu miastach. Kluczowa jest profesjonalna organizacja.

Krotka formula komunikacyjna: «83 podpisy dziennie. W kantonie z ponad milionem mieszkańców. Wykonalne.»

5. Strategia komunikacji: trzy kluczowe przesłania

«Genewa pokazuje to od 50 lat. To, co działa tam, działa też tutaj.» / «Genewa robi to od 50 lat. To, co tam działa, działa również tutaj.»

«Wilk reguluje. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca. Profesjonalne zarządzanie dzikimi zwierzętami jest odpowiedzią.» / «Wilk reguluje. Łowiectwo rekreacyjne zakłóca.»

«Netto najwyżej 2,65 franka na osobę rocznie. W zakresie poziomu genewskiego.» / «Najwyżej 2,65 franka netto na osobę rocznie.»

6. Harmonogram i kolejne kroki

Faza	Treść	Ramy czasowe
Utworzenie komitetu i wstępna weryfikacja tekstu	Zaangażować prawnika/prawniczkę; tłumaczenie na język francuski; członkowie komitetu zgodnie z prawem kantonalnym z miejscem zamieszkania w BE	Miesiąc 1–4
Złożenie do wstępnej weryfikacji	Kancelaria Stanu Berno (tekst niemiecki i francuski)	Miesiąc 4–5
Publikacja i rozpoczęcie zbiórki podpisów	Termin 6 miesięcy; cel: 18’000+ podpisów jako bufor; profesjonalna organizacja zbiórki od pierwszego dnia	Miesiąc 5
Kontakty z partiami i budowa koalicji	SP, Zieloni, GLP, EVP; Pro Natura Berno; BirdLife Berno; WWF Berno; polityka wobec wilka jako temat koalicyjny	Miesiąc 1–10
Złożenie podpisów	Kancelaria Panstwowa, weryfikacja urzedowa	Miesiąc 11–13
Debata Wielkiej Rady Kantonalnej	Zakotwiczenie parlamentarne; intensyfikacja pracy medialnej	Miesiąc 14–22
Kampania przed głosowaniem	Finalna mobilizacja, argument wilka, efekt stolicy federalnej, dwujęzyczna kampania	Miesiąc 22–28

7. Materiały kampanijne

Dossier genewskie na wildbeimwild.com jako centralna argumentacja.
Psychologia łowiectwo rekreacyjne w kantonie Berno jako materiał uzupełniający.
Lokalne media: Berner Zeitung, Der Bund, Berner Oberländer, Thuner Tagblatt, Journal du Jura, Bieler Tagblatt, TeleBern, Radio Bern1.
Infografika: wilk jako naturalny regulator w Oberlandzie, ryś w Berner Jura, efekt stolicy federalnej jako element wizualny. Porównanie kosztów BE vs. GE.
Materiały w języku francuskim dla Berner Jura i Biel/Bienne od samego początku.

8. Dalsze źródła

Ten dokument jest tekstem wzorcowym IG Wild beim Wild. Może być swobodnie wykorzystywany przez aktywistki i aktywistów, organizacje lub komitety inicjatywne i dostosowywany do warunków w kantonie Berno.

Sprawdzenie faktów: Twierdzenia lobby łowiectwa rekreacyjnego

Broszura “Łowiectwo w Szwajcarii chroni i przynosi korzyści” wydana przez JagdSchweiz czyta się jak folder reklamowy, jednak jej kluczowe twierdzenia nie wytrzymują konfrontacji z faktami. Dziesięć narracji pod lupą, od “zadania państwowego” przez “różnorodność gatunkową” po “80% poparcia”: Dossier: Sprawdzenie faktów broszury JagdSchweiz →