Poprawa dobrostanu zwierząt w unijnej polityce rolnej

Nowy raport pokazuje, że Wspólna Polityka Rolna (WPR), mimo iż jest najważniejszym instrumentem polityki rolnej UE, nie jest szczególnie skutecznie wykorzystywana, jeśli chodzi o wspieranie dobrostanu zwierząt gospodarskich w Europie.

Jednak wprowadzenie kilku zmian w podejściu do tego prawodawstwa mogłoby przynieść korzyści niezliczonym istotom zdolnym do odczuwania.

Ponieważ Komisja Europejska zamierza zrewidować całe swoje ustawodawstwo dotyczące ochrona zwierząt, musi zająć się ważnym instrumentem, który do tej pory był wykorzystywany w niewielkim stopniu: Wspólną Polityką Rolną (WPR).

Polityka ta może brzmieć sucho, ale w rzeczywistości ma ogromny potencjał, by znacząco poprawić dobrostan zwierząt gospodarskich. Wpływa na sposób prowadzenia wszystkich gospodarstw rolnych w UE i ustanawia ważne standardy oraz kryteria, których muszą przestrzegać rolnicy. Gdyby dobrostan zwierząt był w większym stopniu uwzględniany w WPR, mogłoby to naprawdę odmienić sytuację w zakresie ochrony zwierząt.

Od momentu wprowadzenia w 1962 roku WPR jest wdrażana w ustalonych okresach, z możliwością regularnego dostosowywania i ulepszania. Jako największy beneficjent środków unijnych, oferuje rolnikom wiele sposobów uzyskania wsparcia finansowego, na przykład poprzez różne programy i regulacje, a także poprzez krajowe plany strategiczne WPR (LSP) poszczególnych państw członkowskich. Jako odbiorca środków WPR, każde państwo członkowskie UE jest zobowiązane do opracowania własnego LSP na każdy nowy okres, w którym szczegółowo określa, w jaki sposób wykorzysta otrzymane środki.

W raporcie „Improving animal welfare through the Common Agricultural Policy” (Poprawa dobrostanu zwierząt poprzez Wspólną Politykę Rolną), przygotowanym przez Institute for European Environmental Policy na zlecenie Eurogroup for Animals, zidentyfikowano łącznie 136 programów wsparcia istotnych dla dobrostanu zwierząt. Raport wskazuje również wiele możliwości poprawy dobrostanu zwierząt w ramach WPR, które obecnie nie są wykorzystywane wystarczająco skutecznie.

Obecne problemy z uwzględnianiem dobrostanu zwierząt w planach krajowych

W obecnej WPR ponad 35 miliardów euro przeznaczono na programy wsparcia związane z dobrostanem i zdrowiem zwierząt. To wprawdzie ogromna kwota, jednak znaczna część tych środków jest wykorzystywana na działania, których faktyczny wpływ na dobrostan zwierząt jest ograniczony lub niejasny. Ponadto duża część funduszy trafia na zwiększanie produktywności i zwalczanie chorób, co oznacza, że inne ważne działania na rzecz dobrostanu zwierząt, takie jak zapewnienie zwierzętom dostępu do wybiegów, środki łagodzące ból oraz likwidacja długotrwałego uwiązu, są w dużej mierze zaniedbywane.

Ponadto istnieje brak równowagi w odniesieniu do gatunków zwierząt uwzględnianych w tych krajowych planach. Krowy są zdecydowanie najczęściej uwzględnianym gatunkiem zwierząt gospodarskich, następnie świnie i owce, podczas gdy drób i króliki są uwzględniane znacznie rzadziej. Biorąc pod uwagę, że kurczaki hodowane na mięso są zdecydowanie najliczniej hodowanym gatunkiem zwierząt w UE, jest to wyraźne zaniedbanie.

Wreszcie, istnieje rozbieżność między zmianami postulowanymi przez naukowców i obywateli a działaniami, które są faktycznie wspierane w ramach WPR. Na przykład tylko garstka programów bezpośrednio odnosi się do likwidacji klatek dla kur niosek i macior, mimo że wielu obywateli opowiedziało się za tą ogólnounijną zmianą w ramach Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej „End The Cage Age”.

Jak skuteczniej uwzględniać dobrostan zwierząt w WPR?

Choć dobrostan zwierząt jest formalnie obecny w wielu krajowych planach, poziom ambicji wdrażanych działań znacznie różni się w zależności od państwa członkowskiego.

Tylko nieliczne krajowe plany odnoszą się do inwestycji strukturalnych niezbędnych do długoterminowego rozwoju systemów hodowli przyjaznych zwierzętom. Patrząc na WPR jako całość, brakuje również ogólnounijnych celów w zakresie dobrostanu zwierząt, które państwa członkowskie musiałyby spełnić. Nic więc dziwnego, że poszczególne podejścia do dobrostanu zwierząt w ramach tej polityki rolnej są rozdrobnione.

Na szczęście istnieje kilka sposobów, dzięki którym decydenci polityczni mogą pójść naprzód – skuteczniej dostosowując WPR do potrzeb zwierząt gospodarskich i wspierając państwa członkowskie w bardziej centralnym i ambitnym uwzględnianiu dobrostanu zwierząt w swoich LSP. Do zaleceń raportu należą:

• zmiany strukturalne powinny być wspierane środkami WPR na poziomie UE, a długoterminowe inwestycje o wysokim poziomie dobrostanu zwierząt powinny mieć pierwszeństwo przed działaniami krótkoterminowymi;
• ogólnounijne cele i wytyczne w zakresie dobrostanu zwierząt powinny zostać określone wraz z celami czasowymi (np. likwidacja klatek), aby zapewnić jasność i spójność w podejściu do kwestii dobrostanu zwierząt w państwach członkowskich;
• państwa członkowskie powinny uwzględniać pomijane kwestie dobrostanu zwierząt (np. uwiąz) w ramach swoich planów strategicznych;
• państwa członkowskie powinny kierować się wytycznymi naukowymi przy wprowadzaniu środków na rzecz dobrostanu zwierząt, opierając się na zaleceniach Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności, aby zapewnić mierzalną poprawę dobrostanu zwierząt;

wszystkie plany wprowadzane w ramach WPR powinny być skutecznie egzekwowane również po ich wdrożeniu.

Ta jakościowa ocena, pierwsza tego rodzaju, dostarcza ważnych zaleceń na kolejny okres WPR. Wraz z planowaną modernizacją unijnych przepisów dotyczących dobrostanu zwierząt, WPR ma potencjał, by wspierać rolników, którzy wcześnie dostosują się do zmodernizowanych przepisów, zanim wejdą one w życie. W tym celu WPR musi zostać ukierunkowana na zmodernizowany dobrostan zwierząt i zapewnić, że działania zgodne z zaleceniami naukowymi, takie jak stopniowa likwidacja klatek, zostaną uwzględnione w planach strategicznych państw członkowskich. – Camilla Björkbom, doradczyni ds. polityki żywnościowej, Eurogroup for Animals

Możecie Państwo z miłosierdziem pomóc wszystkim zwierzętom i naszej planecie. Wybierzcie współczucie na swoim talerzu i w swoim kieliszku. Go vegan.