Ptaki wędrowne wracają do Szwajcarii nocą

Choć według kalendarza wciąż jest zima, ptaki już czują wiosnę. Podczas gdy pierwsze gatunki ruszają w drogę powrotną ze swoich południowych miejsc zimowania, inne już rozpoczynają śpiew terytorialny lub nawet wysiadują jaja.

O zmierzchu od kilku dni można usłyszeć znajomy dźwięk, który znamy z wiosny i lata: kosy śpiewają! To cieszy, ale może też budzić pytania. Uprzedzając je: kosy należą do pierwszych zwiastunów wiosny. To normalne, że śpiewają już w lutym.

Kos nie jest jednak jedynym ptakiem, który czuje wiosnę: sowy, takie jak puchacz czy włochatka, głosem wyznaczają swoje terytoria, sokoły wędrowne wykonują loty godowe, a gawrony pilnie zbierają gałązki na gniazda. Jeszcze wcześniej zaczyna orłosęp: już od stycznia, a nawet grudnia siedzi na gnieździe i wysiaduje jaja!

Nie zawsze wiosna daje o sobie znać tak wyraźnie. Powrót ptaków wędrownych jest obecnie ledwo widoczny, ponieważ odbywa się nocą: dzięki zainstalowanemu na centrum dla zwiedzających stacji ornitologicznej radarowi rejestrowane są wszystkie ruchy ptaków wędrownych nad stacją ornitologiczną. Od mniej więcej tygodnia liczba przelatujących ptaków wyraźnie wzrosła. Radar podaje również kierunek lotu. Wskazuje on na północny wschód, co jest wyraźnym znakiem, że rozpoczęła się wędrówka ptaków. Tak wcześnie w roku w drodze powrotnej są przede wszystkim ptaki, które zimowały w regionie Morza Śródziemnego.

Harmonogram powrotu ptaków wędrownych

Ptaki wędrowne są zwiastunami wiosny. Poszczególne gatunki trzymają się przy tym jasnego harmonogramu. Szpak i Pliszka siwa zwiastują przedwiośnie, Jerzyk i Słowik wraca w ostatnich dniach kwietnia.

Ogólnie rzecz biorąc, gatunki ptaków, które zimowały w regionie Morza Śródziemnego i dlatego muszą pokonać krótszą trasę, docierają wcześniej niż te, które wracają z odległej tropikalnej Afryki.

Pogoda może przesunąć rozkład lotów ptaków wędrownych o kilka dni, ale nie zmienia go zasadniczo. Natomiast ocieplenie klimatu sprawia, że różne gatunki przylatują dziś o kilka dni wcześniej niż trzydzieści lat temu.

«Jedna jaskółka wiosny nie czyni«. Przysłowie sugeruje, że nawet w obrębie jednego gatunku nie wszystkie osobniki wracają jednocześnie. Pierwsze dymówki obserwuje się zwykle około 20 marca, główna fala przylatuje w pierwszej połowie kwietnia, a ostatnie dopiero pod koniec maja. U wielu gatunków samce przylatują kilka dni przed samicami, aby zająć dobre miejsce lęgowe.