's Nachts keren de trekvogels terug naar Zwitserland

Hoewel het volgens de kalender nog winter is, voelen de vogels de lente al. Terwijl de eerste vogelsoorten aan de terugreis uit hun zuidelijke overwinteringsgebieden beginnen, laten andere al hun territoriumzang horen of zijn ze zelfs al aan het broeden.

In de schemering is er sinds een paar dagen weer een vertrouwde klank te horen die we kennen uit de lente en de zomer: de merels zingen! Dat geeft vreugde, maar kan ook vragen oproepen. Om meteen met de deur in huis te vallen: merels behoren tot de eerste boden van de lente. Het is normaal dat ze al in februari zingen.

De merel is echter niet de enige vogel die de lente voelt: uilen, zoals de oehoe of het ruigpootuiltje, markeren roepend hun territoria, slechtvalken voeren baltsvluchten uit en de roeken verzamelen ijverig takken voor hun nesten. Nog eerder is de lammergier: al sinds januari of zelfs december zit hij op het nest te broeden!

De lente laat zich niet altijd zo nadrukkelijk merken. De terugkeer van de trekvogels is momenteel nauwelijks zichtbaar, want die vindt 's nachts plaats: dankzij een radar die op het bezoekerscentrum van het vogelstation is geïnstalleerd, worden alle bewegingen van trekkende vogels boven het vogelstation geregistreerd. Daarbij is het aantal overvliegende vogels sinds ongeveer een week sterk toegenomen. De radar geeft ook informatie over de vliegrichting. Die wijst naar het noordoosten, een duidelijk teken dat de vogeltrek is begonnen. Zo vroeg in het jaar gaat het vooral om vogels die op de terugweg zijn nadat ze in het Middellandse Zeegebied hebben overwinterd.

Tijdschema van de terugkeer van de trekvogels

Trekvogels zijn lenteboden. De verschillende soorten houden zich daarbij aan een duidelijk tijdschema. Spreeuw en Witte kwikstaart kondigen de voorlente aan, Gierzwaluw en Nachtegaal keert in de laatste dagen van april terug.

Over het algemeen arriveren vogelsoorten die in het Middellandse Zeegebied overwinterden en dus een kortere route moeten afleggen eerder dan soorten die terugkeren uit het verre tropische Afrika.

Het weer kan het tijdschema van de trekvogels enkele dagen verschuiven, maar niet fundamenteel veranderen. De klimaatopwarming zorgt er daarentegen voor dat diverse soorten tegenwoordig een paar dagen eerder arriveren dan dertig jaar geleden.

«Één zwaluw maakt nog geen zomer«. Het gezegde wijst erop dat ook binnen één soort niet alle individuen tegelijk terugkeren. De eerste boerenzwaluwen worden meestal rond 20 maart gezien, de hoofdmoot in de eerste helft van april en de laatste pas eind mei. Bij veel soorten arriveren de mannetjes enkele dagen vóór de vrouwtjes om een goede broedplaats te bezetten.