Italië: Meloni's «Sparatutto»-jachtwet lokt EU-conflict uit

De Italiaanse Senaat heeft de omstreden jachthervorming DDL 1552 («Ddl Malan») aangenomen, ondanks massale kritiek van milieuorganisaties, oppositie en de Europese Commissie.

Terwijl voor het parlement duizenden mensen tegen de «Sparatutto»-wet protesteren, neemt in Brussel de druk toe: de Commissie ziet schendingen van de Vogel- en Habitatrichtlijn en dreigt met nieuwe inbreukprocedures.

Senaat keurt Meloni's «Sparatutto»-wet goed

Op 23 juni 2026 heeft de Italiaanse Senaat het ontwerp DDL 1552 tot wijziging van de jachtkaderwet met een duidelijke meerderheid aangenomen; de tekst gaat nu naar de Kamer van Afgevaardigden. Het voorstel breidt de lijst van bejaagbare soorten uit, vergemakkelijkt het afschieten in gevoelige periodes en staat jacht toe in gebieden die tot nu toe aanzienlijk beter beschermd waren – zoals trekvogelroutes, moerasgebieden of bepaalde kustzones. Tegelijkertijd wordt het wetenschappelijke adviesorgaan ISPRA verzwakt, doordat zijn rapporten politiek gemakkelijker terzijde kunnen worden geschoven.

Achter DDL 1552 staat politiek de regering van Giorgia Meloni, die sinds het begin van de legislatuur met een reeks wetsvoorstellen de belangen van de hobbyjacht systematisch boven soort-, natuur- en dierenbescherming stelt. In de voorgeschiedenis van de hervorming hadden Italiaanse soort- en natuurbeschermingsorganisaties het oorspronkelijke regeringsontwerp al bekritiseerd als een door «jachtextremisme» doordrongen tekst, die wilde dieren en natuurgebieden feitelijk overlaat aan de hobbyjagers en hobbyjaagsters.

Bijzonder omstreden is een passage die elke handeling strafbaar stelt die de hobbyjacht «belemmert» – uitdrukkelijk ook geweldloze protestvormen. Daarmee criminaliseert de hervorming volgens juristen, milieuorganisaties en burgerrechtenorganisaties burgerlijke ongehoorzaamheid en beperkt zij feitelijk de vrijheid van vergadering. Al in de aanloop hadden organisaties en delen van de oppositie het project daarom omschreven als een aanval op grondrechten en als een poging om kritiek op de jachtlobby de mond te snoeren.

Protesten: «Meloni verklaart de wilde dieren de oorlog»

Gelijktijdig met het debat in de Senaat hebben milieu- en dierenbeschermingsorganisaties samen met oppositiepartijen gemobiliseerd tot protestacties. Voor het Pantheon in Rome en voor de Senaat vonden flashmobs en wakes plaats, waaraan organisaties als Enpa, Lac, Lav, Legambiente, Lipu en WWF deelnamen. Spandoeken spraken van een «aanval op de natuur», van een «legalisering van stroperij» en van een wet die «60 jaar natuurbeschermingsbeleid uitwist».

In oproepen en verklaringen wordt de wet uitdrukkelijk omschreven als een project van de regering-Meloni dat «de natuur uitlevert aan de jagers». Partijen van het linkse spectrum en organisaties stellen dat de premier «de wilde dieren de oorlog heeft verklaard» en zelfs duidelijke waarschuwingen uit Brussel negeert. Meer dan 400’000 burgers hebben volgens de campagnegegevens petities tegen het DDL 1552 ondertekend, daarbij komen nog tienduizenden handtekeningen voor een referendum tegen de jachthervorming.

Brussel slaat alarm: risico op verdere EU-procedures

Het conflict eindigt niet aan de landsgrens: de Europese Commissie heeft Rome in een formele brief al gewezen op talrijke onverenigbaarheden met de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn – met name vanwege uitzonderingen op de jachtkalender, de jacht in gevoelige periodes, het gebruik van lokvogels en opto-elektronische hulpmiddelen. Delen van deze kritiekpunten staan ondanks marginale wijzigingen in de Senaat nog steeds in de tekst, wat volgens diverse vakmedia en milieujuristen een nieuwe inbreukprocedure vrijwel onvermijdelijk maakt.

Italië bevindt zich sowieso al in procedures wegens derogatoire jacht op beschermde soorten, wegens het gebruik van loodmunitie in wetlands en wegens onvoldoende uitvoering van EU‑natuurbeschermingsrecht. Een verdere procedure zou kunnen leiden tot hoge boetes, die uiteindelijk door alle belastingbetalers gedragen zouden worden – hoewel van de hervorming voornamelijk een kleine minderheid van hobbyjagers profiteert. Commentatoren spreken daarom van een «politiek geschenk aan de jachtlobby», waarvan de financiële en ecologische kosten bij de gemeenschap belanden.

Vaticaan en oppositie: morele en grondwettelijke kritiek

Nog vóór de stemming in de Senaat had paus Leo XIV in een brief aan de Italiaanse vogelbeschermingsorganisatie LIPU de jachthervorming aangeduid als een kwestie «van grote sociale en morele draagwijdte» en uitte hij zijn hoop dat de kritiek van de natuurbeschermers serieus wordt genomen. Hij koos daarmee uitdrukkelijk de zijde van de organisaties die waarschuwen voor een verzwakking van de bescherming van vogels, wolven en andere wilde dieren.

In de Senaat en in de media bekritiseren oppositiepartijen dat de hervorming de in de Italiaanse grondwet verankerde plicht tot bescherming van het milieu ondermijnt en het moeizaam uitgebalanceerde evenwicht van de jachtwetgeving uit 1992 vernietigt. De regering Meloni daarentegen prijst het narratief van «modernisering» en «schadebestrijding» aan, maar negeert daarbij dat EU‑recht, wetenschappelijke rapporten en de publieke opinie in Italië allang in een andere richting wijzen.

Een Europees patroon van jachtlobby's

Het Italiaanse geval past in een breder Europees patroon dat wildbeimwild.com reeds in meerdere dossiers heeft beschreven: zodra jachtlobby's parlementaire meerderheden vinden, worden soorten‑ en dierenbeschermingsnormen versoepeld, EU‑voorschriften opgerekt en burgerprotesten gecriminaliseerd. Parallel daaraan worstelen EU‑lidstaten met de uitvoering van nieuwe herstelwetten, die eigenlijk veenlandschappen, rivieren en leefgebieden moeten herstellen en de jachtdruk evenals het habitatverlies moeten verminderen.

Voor Zwitserland is de blik op Italië een waarschuwend voorbeeld: wanneer de bescherming van in het wild levende dieren wordt opgeofferd aan de lobbydruk van de hobbyjagers, komen niet alleen wolven, trekvogels en andere wilde dieren onder druk te staan – maar ook het vertrouwen in de rechtsstaat en de acceptatie van het Europese natuurbeschermingsrecht.