Jachthutten in het Aaredal: de kanton wuift het weg, de vragen blijven

Op een verzoek van de IG Wild beim Wild heeft de Aargause afdeling voor bouwvergunningen op 23 juli 2026 meegedeeld dat er voor twee jachthutten in het onderste Aaredal noch een bouwaanvraag noch een bouwvergunning bestaat en dat ook geen nodig is.

De inlichting werd verstrekt door sectiehoofd Markus Krause na overleg met de afdeling Bos en de gemeente Mettauertal. Inmiddels zijn er in hetzelfde gebied nog twee hutten opgedoken, waarmee het aantal gedocumenteerde installaties op vier is gekomen.

Vier bouwsels, twee gemeenten

De hutten staan in het onderste Aaredal nabij de Duitse grens, op ongeveer 500 meter boven zeeniveau, buiten de bouwzone. Volgens de gegevens van de tipgever, die het gebied kent, staan drie van de vier installaties op het grondgebied van de gemeente Mettauertal en één op dat van de buurgemeente Schwaderloch. De inlichting van de kanton had uitsluitend betrekking op de twee eerst gemelde locaties in Mettauertal; over de twee andere is geen beoordeling van de overheid beschikbaar.

De foto's tonen geen eenvoudige laddervoorzetten. Het zijn gesloten houten cabines met lessenaarsdak, deur en raamopeningen, gemonteerd op hoge, thermisch verzinkte stalen frames. De toegang verloopt via vast gemonteerde metalen ladders, deels aangevuld met podia met leuning.

De kantonale praktijk

Het kanton noemt drie criteria waaronder jachtkanselen in Aargau zijn vrijgesteld van de bouwvergunningsplicht: een aan de bovenzijde gemeten grondoppervlak van maximaal twee vierkante meter, geen rondom gesloten of beglaasde bouwwijze, en de instemming van de grondeigenaar. Volgens de inschatting van gemeente en kanton voldoen de twee onderzochte bouwwerken aan deze voorwaarden. Over de twee later opgedoken kanselen ligt geen beoordeling voor.

Over de constructiewijze stelt de afdeling voor bouwvergunningen vast dat de palen slechts in de grond zijn geplaatst, noch gefundeerd noch verankerd. Daarmee vallen ze onder de genoemde praktijk. Zouden de palen vast ingebetonneerd worden, dan zou de vergunningsplicht daarentegen wel gelden.

Een algemene locatiegebondenheid voor jachtvoorzieningen volgens artikel 24 van de Wet op de ruimtelijke ordening wijst het kanton uitdrukkelijk af. Deze kan niet principieel, maar alleen per geval bevestigd of ontkend worden.

Wie controleert

De bevoegde bouwpolitie-instantie is in Aargau de gemeente. Zij start procedures wanneer ze kennis krijgt van niet-vergunde bouwwerken. Het kanton wijst de gemeente indien nodig op dergelijke bouwwerken en ondersteunt haar bij juridische en procedurele vragen.

Daarmee ligt de controle op jachtinfrastructuur buiten de bouwzone bij de gemeenten, dus bij dat niveau dat het dichtst bij een toetsing in het concrete geval staat en tegelijk over de minste vakkundige middelen beschikt.

Wat de criteria niet omvatten

De kantonale criteria richten zich op de cabine: haar grondoppervlak en haar geslotenheid. Niet omvat wordt daarmee de totale hoogte van de installatie. De twee bouwwerken steken op hun stalen frames meerdere meters boven de grond uit en staan aan veldranden en taludranden, van waaruit ze wijd en zijd zichtbaar zijn. Een cabine kan onder de drempel van twee vierkante meter blijven en toch als totale constructie beeldbepalend in het open landschap staan.

Dat is juridisch niet bijkomstig. Volgens de rechtspraak van het Bundesgericht gelden als vergunningsplichtige bouwwerken en installaties die duurzaam aangelegde voorzieningen die in vaste verbinding met de grond staan en de ruimte uiterlijk aanzienlijk veranderen. Doorslaggevend is of aan een installatie zulke belangrijke ruimtelijke gevolgen verbonden zijn dat er een belang van het publiek bij een voorafgaande controle bestaat. Het federale rechtsbegrip mogen de kantons ruimer opvatten, maar niet enger. Of een praktijk die alleen op de cabineoppervlakte afgaat, deze maatstaf doorstaat, is een open vraag.

Voor de duurzaamheid pleit ook de materiaalkeuze. Thermisch verzinkt staal wordt gebruikt omdat het decennialang weerbestendig blijft. Wie zo bouwt, richt zich niet op één seizoen in. Overigens geven verzinkte bouwdelen in de openlucht bij verwering zink af aan de omringende bodem, een effect dat het kanton Zürich bij stalen objecten zoals masten en kandelabers heeft gedocumenteerd. Ten opzichte van de zinkvrachten uit de agrarische bemesting valt deze inbreng echter nauwelijks in gewicht.

Open vragen

De inlichting van het kanton steunt op een overleg met de gemeente Mettauertal. Uit het antwoord blijkt niet of de grondoppervlakte van de beide hoogzitten ter plaatse is gemeten en de gesteldheid van de paalvoeten is gecontroleerd.

Open blijft ook hoe het criterium van de niet volledig gesloten bouwwijze in de praktijk wordt uitgelegd. De voorliggende opnames tonen cabines met deur, dak en raamopeningen aan meerdere zijden. Waar precies de grens tussen een open aanzitvoorziening en een gesloten cabine loopt, blijkt niet uit het antwoord.

IG Wild beim Wild heeft deze vragen voorgelegd aan de bevoegde sectiechef van de afdeling voor bouwvergunningen, Markus Krause. De eerste aanvraag had Krause in juli binnen enkele dagen uitvoerig beantwoord; op de verdiepende vragen naar de grondslag van zijn eigen indeling is het kanton daarentegen niet meer ingegaan.

Wat de zaak toont

De inlichting uit Aarau is over het afzonderlijke geval heen veelzeggend, omdat ze de Aargause praktijk voor het eerst uitdrukkelijk benoemt. De twee-vierkantemeterdrempel komt overeen met de regeling die ook het kanton Zürich kent.

Tegelijk toont de zaak aan hoe ver de vergunningsvrije ruimte reikt. Constructies van meerdere meters hoog, met cabine, dak en vaste toegangsladder, kunnen buiten de bouwzone verrijzen zonder dat er een procedure plaatsvindt, zonder openbare terinzagelegging en zonder mogelijkheid voor derden om er standpunt over in te nemen. Of een installatie aan de criteria voldoet, wordt pas beoordeeld wanneer iemand ernaar informeert.

Wild beim Wild documenteert al geruime tijd dat in Zwitserse bossen talrijke hoogzitten zonder vergunning staan en dat de handhaving gebrekkig is. Aan de rechtssituatie rond hoogzitten in Zwitserland voegt de zaak in Aargau een ander facet toe: hier ontbreekt geen vergunning, hier is er van meet af aan geen nodig.