Italië: Meloni's «Sparatutto»-jachtwet lokt EU-ruzie uit

De Italiaanse senaat heeft de omstreden jachthervorming DDL 1552 («Ddl Malan») aangenomen, ondanks felle kritiek van milieuorganisaties, oppositie en de EU-Commissie.

Terwijl duizenden mensen voor het parlement protesteren tegen de "Sparatutto"-wet, neemt in Brussel de druk toe: de Commissie ziet schendingen van de Vogel- en Habitatrichtlijn en dreigt met nieuwe inbreukprocedures.

Senaat neemt Meloni's "Sparatutto"-wet aan

Op 23 juni 2026 heeft de Italiaanse senaat het wetsontwerp DDL 1552 tot wijziging van de jachtkaderwet met duidelijke meerderheid aangenomen; de tekst gaat nu naar de Kamer van Afgevaardigden. Het voorstel breidt de lijst van bejaagbare soorten uit, vergemakkelijkt afschot in gevoelige perioden en staat jacht toe in gebieden die tot nu toe aanzienlijk beter beschermd waren – zoals trekvogelroutes, waterrijke gebieden of bepaalde kustzones. Tegelijkertijd wordt het wetenschappelijke adviesorgaan ISPRA verzwakt, doordat zijn adviezen politiek gemakkelijker terzijde kunnen worden geschoven.

Achter DDL 1552 staat politiek de regering van Giorgia Meloni, die sinds het begin van deze zittingsperiode met een reeks wetsvoorstellen de belangen van de recreatieve jacht systematisch boven soorten-, natuur- en dierenbescherming stelt. In de aanloop naar de hervorming hadden Italiaanse natuur- en soortenbeschermingsorganisaties het oorspronkelijke regeringsvoorstel al bekritiseerd als een tekst doordrenkt van "jachtextremisme", die wilde dieren en natuurgebieden feitelijk overlaat aan recreatieve jagers en jaagsters.

Bijzonder omstreden is een passage die elke handeling strafbaar stelt die de recreatieve jacht "belemmert" – uitdrukkelijk ook geweldloze vormen van protest. Volgens juristen, milieuorganisaties en burgerrechtenorganisaties criminaliseert de hervorming daarmee burgerlijke ongehoorzaamheid en beperkt zij feitelijk de vrijheid van vergadering. Al vóór de behandeling hadden organisaties en delen van de oppositie het project daarom omschreven als een aanval op grondrechten en als een poging om kritiek op de jachtlobby de mond te snoeren.

Protesten: "Meloni verklaart de wilde dieren de oorlog"

Tegelijk met het debat in de Senaat hebben milieu- en dierenbeschermingsorganisaties samen met oppositiepartijen opgeroepen tot protestacties. Voor het Pantheon in Rome en voor de Senaat vonden flashmobs en wakes plaats, waaraan organisaties als Enpa, Lac, Lav, Legambiente, Lipu en WWF deelnamen. Op spandoeken was sprake van een "aanval op de natuur", van een "legalisering van stroperij" en van een wet die "60 jaar natuurbeschermingsbeleid tenietdoet".

In oproepen en verklaringen wordt de wet uitdrukkelijk bestempeld als een project van de regering-Meloni dat "de natuur uitlevert aan de jagers". Partijen uit het linkse spectrum en organisaties stellen dat de premier "de wilde dieren de oorlog heeft verklaard" en zelfs duidelijke waarschuwingen uit Brussel negeert. Volgens de campagne hebben meer dan 400.000 burgers petities tegen de DDL 1552 ondertekend, daarbovenop komen nog tienduizenden handtekeningen voor een referendum tegen de jachthervorming.

Brussel slaat alarm: risico op nieuwe EU-procedures

Het conflict houdt niet op bij de landsgrens: de Europese Commissie heeft Rome al in een formeel schrijven gewezen op tal van onverenigbaarheden met de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn – met name vanwege uitzonderingen op de jachtkalender, jacht in gevoelige periodes, het gebruik van lokvogels en opto-elektronische hulpmiddelen. Ondanks marginale wijzigingen in de Senaat blijven delen van deze kritiekpunten in de tekst staan, wat volgens diverse vakmedia en milieujuristen een nieuwe inbreukprocedure vrijwel onvermijdelijk maakt.

Italië is sowieso al betrokken bij procedures wegens derogatoire jacht op beschermde soorten, wegens het gebruik van loden munitie in waterrijke gebieden en wegens onvoldoende omzetting van EU-natuurbeschermingsrecht. Een nieuwe procedure zou kunnen leiden tot hoge boetes, die uiteindelijk door alle belastingbetalers zouden worden gedragen – terwijl de hervorming vooral een kleine minderheid van recreatieve jagers en jaagsters ten goede komt. Commentatoren spreken daarom van een "politiek geschenk aan de jachtlobby", waarvan de financiële en ecologische kosten bij de gemeenschap terechtkomen.

Vaticaan en oppositie: morele en constitutionele kritiek

Nog vóór de stemming in de Senaat had paus Leo XIV in een brief aan de Italiaanse vogelbeschermingsorganisatie LIPU de jachthervorming aangeduid als een kwestie "van groot sociaal en moreel belang" en zijn hoop uitgesproken dat de kritiek van natuurbeschermers serieus wordt genomen. Daarmee schaarde hij zich uitdrukkelijk aan de zijde van de organisaties die waarschuwen voor een verzwakking van de bescherming van vogels, wolven en andere wilde dieren.

In de Senaat en in de media bekritiseren oppositiepartijen dat de hervorming de in de Italiaanse grondwet verankerde plicht tot bescherming van het milieu ondermijnt en het moeizaam uitgebalanceerde evenwicht van de jachtwetgeving uit 1992 verstoort. De regering-Meloni promoot daarentegen het narratief van "modernisering" en "schadebestrijding", maar negeert dat het EU-recht, wetenschappelijke adviezen en de publieke opinie in Italië allang een andere richting wijzen.

Een Europees patroon van jachtlobby's

De Italiaanse zaak past in een breder Europees patroon, dat wildbeimwild.com al in meerdere dossiers heeft beschreven: zodra jachtlobby's parlementaire meerderheden vinden, worden soorten- en dierenwelzijnsnormen versoepeld, EU-voorschriften opgerekt en burgerprotesten gecriminaliseerd. Tegelijkertijd worstelen EU-lidstaten met de uitvoering van nieuwe natuurherstelwetten, die eigenlijk moeraslandschappen, rivieren en leefgebieden moeten herstellen en de jachtdruk en het verlies van habitat moeten verminderen.

Voor Zwitserland is de blik richting Italië een waarschuwend voorbeeld: wanneer de bescherming van wilde dieren wordt opgeofferd aan de lobbydruk van de recreatieve jacht, komen niet alleen wolven, trekvogels en andere wilde dieren onder druk te staan – maar ook het vertrouwen in de rechtsstaat en de acceptatie van het Europese natuurbeschermingsrecht.