Cypr: kłusownictwo ptasie uprawiane przez myśliwych rekreacyjnych poza kontrolą

Powietrze jest wypełnione rozpaczliwym trzepotem i piskiem. Pomiędzy nimi słychać głośne okrzyki dwóch myśliwych rekreacyjnych, którzy spędzają coraz więcej ptaków do szeroko rozpiętej sieci.

Następnie mężczyźni wprawnymi ruchami wyjmują zwierzęta z gęstej siatki i wrzucają je do plastikowych wiader.

Nagrania wideo brytyjskiej organizacji ochrony ptaków RSPB (Royal Society for the Protection of Birds) nie są dla ludzi o słabych nerwach. Nakręcono je jesienią 2016 roku na śródziemnomorskiej wyspie Cypr, gdzie według badań już w tym okresie ofiarą nielegalnych polowań padło ponownie ponad 2,3 miliona dzikich ptaków.

Nielegalne polowania na ptaki w całym regionie Morza Śródziemnego

Kiedy ptaki wędrowne wiosną wracają do Niemiec, ich liczebność jest więc zmniejszona już nie tylko w sposób naturalny. Polowania na małe ptaki są rozpowszechnione w całym regionie Morza Śródziemnego. Zarówno na południu Francji, jak i na Malcie, we Włoszech, a także na Cyprze – trzecia co do wielkości wyspa śródziemnomorska jest szczególnie lubianym przez ptaki wędrowne przystankiem.

I to staje się zgubą dla wielu zwierząt, ponieważ «Ambelopoúlia» (ptaki winnic) uchodzą tam za przysmak. Cypryjczycy płacą nawet do 80 euro za porcję tych ważących zaledwie kilka gramów ptaków śpiewających, choć ich sprzedaż jest zakazana od dawna. Według ornitologów-ochroniarzy tym bezwzględnym, masowym polowaniem objętych jest ponad 150 gatunków ptaków, z których 78 znajduje się na unijnej liście gatunków zagrożonych.

W lokalnych restauracjach i tawernach oferowane są między innymi słowiki, pokrzewki czarnołbiste, żołny, rudziki, piecuszki i drozdy śpiewające. Nie figurują one w karcie dań, lecz są sprzedawane spod lady.

Zorganizowana przestępczości

Już samo to pokazuje, że na Cyprze mamy do czynienia z rodzajem ptasiej mafii, mówi Tassos Shialis, który jako członek organizacji ochrony środowiska Birdlife Cyprus koordynuje Narodowy Plan Działania przeciwko nielegalnemu polowaniu na ptaki. «Polowanie stało się czynnikiem gospodarczym, w gruncie rzeczy jest to zorganizowana przestępczość. Dlatego tak trudno z tym walczyć.»

Nielegalni myśliwi rekreacyjni obracają rocznie około 15 milionami euro – oczywiście na czarno. Szacunek pochodzi z 2010 roku i raczej nie uległ znaczącemu obniżeniu. Ilu kłusowników działa obecnie na Cyprze, Shialis nie potrafi powiedzieć – liczba ta może sięgać tysięcy. Obejmuje to zarówno struktury mafijne, jak i myśliwych rekreacyjnych, którzy sami zjadają swoją zdobycz.

Według ustaleń ekologów jesienią ubiegłego roku rozpięli oni co najmniej 21 kilometrów gęstych sieci i rozwiesili niezliczone wnyki z lepem. Ponadto zainstalowano urządzenia wabiące głosem. W pułapki wpada też wiele ptaków niejadalnych, między innymi białorzytka cypryjska, występująca wyłącznie na tej śródziemnomorskiej wyspie, a także dudek i różne gatunki sów.

Akacje jako pułapki śmierci

Ptaki chętnie wykorzystują te drzewa jako miejsca przystankowe, lecz na Cyprze w ogóle nie są one rodzime. Poza wykorzystaniem ich do nielegalnego polowania na ptaki mają także negatywne skutki dla tamtejszej flory i fauny.

Tak więc ochroniarze ptaków z Birdlife Cyprus walczą na wielu frontach – i to, jak można odnieść wrażenie, w dużej mierze na próżno, choć odnoszą przecież pewne sukcesy. Za pośrednictwem Rady Europy zorganizowano w 2011 roku pierwszą konferencję UE przeciwko nielegalnemu polowaniu na ptaki i przyjęto „Deklarację z Larnaki”, która głosiła zerową tolerancję wobec nielegalnego odłowu tych zwierząt. Na Cyprze od dawna obowiązują ponadto przepisy, które przewidują kary za kłusownictwo.

Kary zdecydowanie zbyt niskie

W codziennej praktyce pomagają one jednak niewiele, wyjaśnia ochroniarz ptaków Tassos Shialis. „Ustalona maksymalna kara za nielegalny odłów ptaków wynosi 17 000 euro lub do trzech lat więzienia.” W rzeczywistości jednak nikt jeszcze nie trafił do więzienia za kłusownictwo. Kary nakładane na przyłapanych kłusowników wynoszą zaledwie od 600 do 800 euro. „Te pieniądze są wliczane w koszty – kłusownik może zarobić w ciągu jednego sezonu nawet 20 000 euro. W razie wątpliwości po prostu rozpina jeszcze więcej sieci.”

Kolejna walka dotyczy akacji – w tej sprawie ochroniarze ptaków zaangażowali nawet Brytyjczyków, którzy utrzymują w Republice Cypryjskiej dwie duże bazy wojskowe. Zaangażował się nawet brytyjski następca tronu, książę Karol: w 2014 roku wezwał do powstrzymania „barbarzyńskiej rzezi” ptaków śpiewających. Specjalnie wysłano 150 żołnierzy, aby wycięli akacje na terenach wojskowych. I natychmiast ich wycofano, gdy mieszkańcy wsi, a nawet posłowie z danych regionów stanęli na barykadach.

„Nasz rząd niestety stosuje istniejące możliwości karania tylko w ograniczonym zakresie – a Brytyjczycy nie chcą zadzierać z Cypryjczykami”, mówi Tassos Shialis. Najwyższą karę, o jakiej wie, nałożono na właściciela restauracji. Musiał zapłacić 10 000 euro, ponieważ przechowywał w zamrażarce 2000 ptaków śpiewających. Turyści niewiele dowiadują się o tym problemie, dodaje. Na pytanie, czy turysta może coś zrobić, odpowiada: „Absolutnie – ale nie w ten sposób, że w ramach protestu będzie omijał wyspę.” To wyświadczyłoby Ochrona ptaków niedźwiedzią przysługę i zwróciłoby wszystkich Cypryjczyków przeciwko działaniom Birdlife Cyprus.

„Zamiast tego pracujemy obecnie wraz z naszą organizacją turystyczną nad tym, aby ludzie przyjeżdżali tu również ze względu na przyrodę i ptaki", mówi Shialis. Kto chce, może w obliczu kłusownictwa złożyć skargę w organizacji turystycznej lub u hotelarzy, aby zwiększyć na miejscu świadomość tego problemu.

Zaproszenie do obserwowania ptaków na Cyprze obowiązuje także bez podłoża politycznego czy ekologicznego, dodaje. Jesienią i zimą na wyspie przebywa bowiem wiele ptaków śpiewających, które wiosnę i lato spędzają u nas w Europie Środkowej.