Hodowla zwierząt rozpoczęła się już 4’500 lat temu

W dzisiejszym Aleppo w Syrii naukowcy wykopali kości niezwykłego gatunku osła.

Jeszcze zanim około 4000 lat temu wprowadzono w Mezopotamii udomowione konie, ludzie hodowali tam nieparzystokopytne, które zaprzęgali do rydwanów wojennych i pługów oraz wykorzystywali do celów dyplomatycznych i ceremonialnych: tak zwane kungi.

W historii konie i inne koniowate odgrywały kluczową rolę w rozwoju kultur, ale także w prowadzeniu wojen. Sumeryjska mozaika sprzed około 4500 lat dowodzi, że Sumerowie już wówczas używali na polu bitwy rydwanów wojennych ciągniętych przez zwierzęta koniowate. Konie domowe zostały jednak wprowadzone w tym regionie dopiero około 500 lat później.

Badania genetyczne wykazują, że liczące 4500 lat skamieniałości są dotychczas najstarszym znanym przykładem celowej hodowli zwierząt przez ludzi.

Archeolodzy przypuszczają, że chodzi tu o owiane legendą «kungi», rzadki gatunek osła, jak donoszą w czasopiśmie naukowym «Science Advances». Na tabliczkach klinowych z okresu, z którego pochodzą znaleziska kości, wspomina się, że zwierzęta te były bardzo cenione przez mezopotamskie elity, ponieważ były silne, krępe i szybkie.

Naukowcy już wcześniej zakładali, że były to hybrydy zwierząt udomowionych i dzikich. Nie wiedziano jednak, o jakie gatunki dokładnie chodzi. Genetycy zdołali teraz wykazać, że były to krzyżówki między samicami osłów domowych a – dziś wymarłymi – samcami syryjskich osłów dzikich.

Mezopotamczycy byli sprytnymi hodowcami

Fakt, że wybierano samice osłów domowych, świadczy o wysoko rozwiniętym zarządzaniu hodowlą, jak podają naukowcy. Te udomowione matki zapewniały bowiem bezproblemowe wychowanie kungów, podczas gdy ojcowie – dzikie osły – byli prawdopodobnie notorycznie uparci.

Chociaż ludzcy hodowcy pierwszych udomowionych zwierząt musieli wielokrotnie krzyżować je z dzikimi krewniakami, jest to pierwszy udokumentowany przykład zwierzęcia na wpół dzikiego, na wpół udomowionego. Muł – krzyżówka konia i osła – jest być może kolejnym pod względem wieku zwierzęciem tego rodzaju, ale pojawił się dopiero ponad 1’000 lat później.

Tak cenne, że otrzymały pochówek

Skamieniałości odkryto w 2006 roku w liczącym 4500 lat królewskim miejscu pochówku Umm el-Marra w Aleppo. Na podstawie układu i pozycji grobów archeolodzy przypuszczali, że stworzenia te mogą być mitycznymi kungami.

Zostały pochowane jako osobniki, co w archeologii jest rzadkością, ponieważ szczątki zwierząt zwykle po prostu wyrzucano. Wiele z tych zwierząt wydaje się również być złożonych w ofierze, prawdopodobnie po to, by dołączyły do swoich ludzi w zaświatach. «Te zwierzęta musiały być czymś naprawdę wyjątkowym«, mówi Eva-Maria Geigl, genetyczka z Instytutu Jacques Monod w Paryżu.