Dlaczego kaczki zimą nie przymarzają do lodu?

Za tym zjawiskiem stoi specjalny system krążenia krwi u ptaków wodnych, który sprawia, że w ich nogach płynie zimniejsza krew niż w reszcie ciała.

Wymiennik ciepła w nogach

To genialny trik natury, ponieważ: «Gdyby kaczki miały ciepłe stopy, roztapiałyby lód, a następnie przymarzałyby w powstałej wodzie roztopowej. Zdarza się to jednak rzadko, na przykład podczas długotrwałych mrozów lub gdy zwierzę jest chore lub ranne», mówi biolog dzikich zwierząt prof. Klaus Hackländer. Zamiast tego około 40-stopniowa ciepła krew tętnicza, płynąc od serca do stóp, przepływa niczym w wymienniku ciepła bezpośrednio obok znacznie zimniejszej krwi żylnej z nóg i ochładza się przy tym tak bardzo, że błony pławne stóp mogą schłodzić się aż do zera stopni.

Kaczka ma w zanadrzu jeszcze więcej trików na przetrwanie zimy: jej pióra okrywowe zachodzą na siebie jak dachówki, zamykając w ten sposób powietrze i tworząc warstwę izolacyjną. «Ponadto kaczka natłuszcza swoje pióra oleistą i wodoodporną wydzieliną z gruczołu kuprowego», mówi Hackländer. Ptaki rozprowadzają tłuszcz dziobem starannie po całym upierzeniu, dzięki czemu woda po prostu spływa. Izolacyjna warstwa tłuszczu pod skórą stanowi dla ptaka wodnego dodatkową ochronę przed zimnem.

Dlaczego karmienie chlebem szkodzi

Mimo tych strategii kaczki muszą zimą gospodarować swoimi siłami i oszczędzać energię. Dlatego należy w miarę możliwości unikać ich płoszenia, a także pilnować, by nie robił tego pies. Poza tym kaczki są zwłaszcza zimą zależne od pożywienia i bezpiecznych miejsc do spania. Zazwyczaj zwierzęta te znajdują wystarczającą ilość pokarmu przez cały rok – karmienie ich chlebem nie jest dobrym pomysłem: «Zbyt duża ilość chleba przyciąga nie tylko inne kaczki, ale także gołębie i szczury. Istnieje ponadto duże ryzyko, że w stojących lub wolno płynących wodach gromadzi się zbyt wiele substancji odżywczych, czyli dochodzi do tak zwanej eutrofizacji», wyjaśnia Hackländer. Z powodu dużej ilości substancji odżywczych w wodzie glony zaczynają wiosną intensywniej rosnąć i odbierają innym roślinom wodnym niezbędne do życia światło. Gdy glony później obumierają, zużywane jest czasem tyle tlenu, że zbiornik wodny może ulec przekształceniu w środowisko beztlenowe.

Dlatego dokarmianie kaczek jest zazwyczaj zabronione. Nieprzestrzeganie zakazu dokarmiania uznawane jest za wykroczenie i może być kosztowne: w zależności od taryfikatora kar dobrze pomyślany czyn może kosztować od 25 do 1000 euro. Kto naprawdę życzy dobrze tym zwierzętom, powinien więc ograniczyć się do ich obserwowania – spokojnie, z ciepłymi stopami i bez okruchów chleba w kieszeniach.