Zweden: lynxjacht 2026 – rechter stopt het, daarna geeft de regering groen licht

Update 24 maart 2026: Op 17 maart 2026 heeft het beroepshof (Kammarrätten) in Sundsvall de voorlopige opschorting van de lynxjacht weer opgeheven.

De vergunningsjacht loopt sindsdien weer in alle betrokken provincies.

Zweden heeft de afschotquota voor lynxen in 2026 bijna verdubbeld tot 153 dieren (2025: 87 dieren).

De vrijgave gold voor alle 14 betrokken provincies en zou meer dan een tiende van de geschatte totale populatie van circa 1.400 dieren hebben getroffen. De jacht zou op 1 maart beginnen, midden in de paartijd van de lynx.

De Zweedse natuurbeschermingsorganisatie Naturskyddsföreningen spande een rechtszaak aan tegen de afschotbeschikkingen in alle betrokken provincies, met uitzondering van de rendierweidegebieden in Västerbotten, Jämtland en Västernorrland. De bestuursrechtbank wees de klachten in meerdere provincies aanvankelijk af, waaronder in Örebro, Stockholm, Västra Götaland, Uppsala en Kalmar.

Beroepshof grijpt in – en geeft weer vrij

Naturskyddsföreningen ging onmiddellijk in beroep bij het Kammarrätten (beroepshof) in Sundsvall en verzocht om een voorlopige opschorting van de jacht. Het hof willigde het verzoek eind februari in en schortte de lynxjacht in de zuidelijke en centrale Zweedse provincies op via een inhibitie. In de vier noordelijke provincies (Västerbotten, Jämtland, Västernorrland, Gävleborg) begon de recreatieve jacht op 1 maart desondanks, maar werd op 2 maart eveneens gestopt door de Förvaltningsrätten in Luleå. Op dat moment waren al 19 lynxen gedood.

Beatrice Rindevall, voorzitter van Naturskyddsföreningen, had al bij de eerste instantie gewaarschuwd: de vrijgave was in strijd met zowel het EU-recht als het Zweedse jachtrecht. Als meer dan één op de tien lynxen wordt vrijgegeven voor afschot, komt het langetermijnoverleven van de populatie in gevaar.

Jachtstop na twee weken opgeheven

De gerechtelijke bescherming hield echter maar ongeveer twee weken stand. De volledige tijdlijn laat zien hoe snel de soortenbescherming eroderend onder druk van de lobby van de recreatieve jacht:

• 27 februari: Het Kammarrätt in Sundsvall schorst via een inhibitie de lynxjacht in de zuid- en midden-Zweedse provincies.
• 1 maart: De recreatieve jacht start desondanks in de vier noordelijke provincies (Västerbotten, Jämtland, Västernorrland, Gävleborg).
• 2 maart: De Förvaltningsrätt in Luleå stopt ook de recreatieve jacht in het noorden. 19 lynxen zijn al dood.
• 11 maart: De Förvaltningsrätt heft de opschorting in de drie noordelijkste provincies (Västerbotten, Västernorrland, Jämtland) weer op, met verwijzing naar de rendierhouderij.
• 16 maart: Ook de stop in Gävleborg wordt opgeheven.
• 17 maart: Het Kammarrätt in Sundsvall verleent in negen van de tien zuid- en midden-Zweedse provincies geen toetsingsvergunning (prövningstillstånd). De inhibitie wordt opgeheven en de lynxjacht wordt vanaf 15.00 uur weer vrijgegeven. Alleen in Dalarna wordt het beroep inhoudelijk toegelaten, maar ook daar mag er gejaagd worden terwijl de procedure loopt.

Daarmee loopt de licentiejacht op 153 lynxen sinds 17 maart in alle provincies. Het beroepshof heeft de klachten van de natuurbeschermingsorganisaties feitelijk afgewezen, zonder ze inhoudelijk te toetsen. Het verzoek van Naturskyddsföreningen om de zaak naar het EU-Hof van Justitie te verwijzen, werd eveneens afgewezen.

Escalatie sinds 2023

De quota van de afgelopen jaren tonen de politieke druk van de lobby van de recreatieve jacht op het Zweedse wildbeleid:

• 2023: 188 lynxen gedood via licentiejacht, plus 30 via ‘beschermingsjacht’ en 54 door verkeer en natuurlijke oorzaken (Sweden’s Big Five)
• 2024: 143 lynxen gedood via licentiejacht
• 2025: Quotum 87, waarvan er al 83 tegen half maart waren afgeschoten
• 2026: Quotum verhoogd naar 153, tijdelijk gerechtelijk gestopt, sinds 17 maart weer vrijgegeven

Sinds 2015 zijn in Zweden meer dan 1’100 lynxen gedood via licentiejacht en ‘beschermingsjacht’. Tegelijkertijd daalde de officiële populatie van naar schatting 1’417 in de winter van 2022/23 tot ongeveer 1’276 in 2024. Pas de meest recente schatting laat weer een lichte stijging zien tot circa 1’400, wat de autoriteiten echter meteen gebruikten als rechtvaardiging voor hogere quota.

Trofeejacht als eigenlijke motief

De officiële rechtvaardigingen voor de lynxenjacht houden geen stand bij nadere beschouwing. De Zweedse milieubeschermingsinstantie Naturvårdsverket voert aan dat de jacht dient ter «bescherming van vee» en «vergroting van de acceptatie». Maar de cijfers spreken dit narratief tegen: in 2023 werden slechts 89 van de naar schatting 340.000 Zweedse schapen door lynxen gedood of verwond.

Magnus Orrebrant, voorzitter van de Swedish Carnivore Association (SCA), vat het treffend samen: de recreatieve jacht op lynxen bestaat uitsluitend om recreatieve jagers en jaagsters te plezieren. Een grote meerderheid van de Zweedse bevolking wil de lynx vrij in de natuur zien leven. Volgens enquêtes steunt 67 tot 80 procent van de Zweden het voortbestaan van levensvatbare populaties roofdieren, terwijl slechts 2,75 procent van de bevolking geregistreerd staat als recreatieve jager of jaagster.

Zelfs de Zweedse vereniging voor recreatieve jacht Svenska Jägareförbundet geeft toe dat de lynxenjacht niets te maken heeft met gevaar voor mensen. Een adviseur van de vereniging bevestigde dat het gaat om de «adrenalinekick» en voor sommigen ook om de huid als trofee.

Jachtmethoden in strijd met dierenwelzijn

De meest gebruikelijke methode van de Zweedse lynxenjacht is de inzet van honden met gps-zenders, die de lynx een boom in jagen, waar hij vervolgens weerloos wordt doodgeschoten. Als alternatief wordt de lynx omsingeld door groepen recreatieve jagers en jaagsters en met honden uit zijn schuilplaats gedreven. Sporadisch worden ook nog kooivallen gebruikt, waarin de lynx wordt gevangen en vervolgens doodgeschoten.

De jacht vindt plaats in maart, dus tijdens de paartijd, wanneer de jongen nog afhankelijk zijn van hun moeder. Naturskyddsföreningen heeft in een open brief aan de Europese Commissie benadrukt dat deze praktijk het voortbestaan van de soort op lange termijn in gevaar brengt. De Zweedse milieudienst heeft weliswaar in februari 2025 een onderzoek in opdracht gegeven om te bepalen wanneer jonge dieren zich van hun moeder losmaken, maar concrete gevolgen zijn tot nu toe uitgebleven.

Wolf gestopt, lynx vrijgegeven – dezelfde rechtbank, andere maatstaven

Het besluit over de lynxjacht staat in schril contrast met de wolvenjacht. Al in december 2025 had de bestuursrechtbank in Luleå de geplande wolvenjacht van 2026 in alle vijf betrokken provincies stopgezet. In januari 2026 bevestigde het hof van beroep in Sundsvall dit besluit en stelde vast dat er geen wetenschappelijke basis was voor de vergunningenjacht bij zulke lage populatiewaarden. De wolvenjacht blijft tot op heden geblokkeerd.

Bij de lynx heeft datzelfde hof van beroep de beroepen in negen van de tien provincies daarentegen niet eens inhoudelijk in behandeling genomen. Dat roept de vraag op waarom de wolf wel gerechtelijke bescherming geniet en de lynx niet, hoewel beide soorten onder dezelfde EU-Habitatrichtlijn strikt beschermd zijn en de Zweedse populatie met ongeveer 1.400 dieren duidelijk onder het niveau van 2.000 exemplaren ligt dat bij de EU-toetreding in 1995 werd geregistreerd.

De Zweedse regering had in de zomer van 2025 de zogenoemde referentiewaarde voor wolven verlaagd van 300 naar 170 dieren. De Europese Commissie bekritiseerde deze stap als wetenschappelijk niet onderbouwd. Voor de lynx bestaat geen vergelijkbaar openbaar geschil over een referentiewaarde, wat het voor de autoriteiten gemakkelijker maakt om hoge quota als “duurzaam” te bestempelen.

EU-klacht onbeantwoord

Sinds maart 2024 ligt er bij de Europese Commissie een formele klacht van de Swedish Carnivore Association (SCA) tegen de Zweedse lynxjacht. De klacht is gebaseerd op de EU-Habitatrichtlijn, die de lynx als strikt beschermde soort aanmerkt. Doden is alleen toegestaan als er geen andere bevredigende oplossing bestaat. Natuurbeschermingsorganisaties betogen dat noch trofeejacht, noch het verminderen van de concurrentie om prooidieren zoals reeën onder deze uitzondering vallen.

De Commissie heeft tot dusver geen concrete stappen ondernomen. Tegelijkertijd beëindigde ze in oktober 2025 zelfs de inbreukprocedure tegen Zweden wegens de wolvenjacht, nadat de EU de beschermingsstatus van de wolf had verlaagd van “strikt beschermd” naar “beschermd”. Natuurbeschermingsorganisaties vrezen dat deze ontwikkeling op de lange termijn ook de bescherming van de lynx op EU-niveau kan verzwakken.

Volgens de EU-Habitatrichtlijn mag een lidstaat geen lager aantal individuen van een beschermde soort hebben dan op het moment van EU-toetreding. Bij de toetreding van Zweden in 1995 leefden er volgens de Zweedse Universiteit voor Landbouwwetenschappen (SLU) ongeveer 2.000 lynxen in het land, tegenwoordig zijn dat er nog ongeveer 1.400.

Ook Noorwegen in beeld

Parallel aan de Zweedse gerechtelijke procedures lopen in Noorwegen strafrechtelijke procedures wegens georganiseerde illegale wolven- en lynxjacht. Het Economisch en Milieuparket Økokrim heeft tien mannen aangeklaagd wegens illegale wolvenjacht; verdere procedures wegens vermoedelijke illegale lynxjacht zijn nog in behandeling.

Wat de Zweedse zaak laat zien

De ontwikkeling in Zweden toont een patroon dat ook in Zwitserland steeds duidelijker zichtbaar wordt: de lobby van de recreatieve jacht dringt aan op politiek vastgestelde bovengrenzen voor de populatie en steeds hogere afschotquota, de autoriteiten leveren die, en wanneer rechtbanken als correctie ingrijpen, houdt de bescherming slechts stand totdat de politieke druk de juridische hindernissen overwint.

Bij de wolf hebben de Zweedse rechtbanken het afschot in 2026 blijvend geblokkeerd. Bij de lynx daarentegen duurde de gerechtelijke bescherming maar twee weken, voordat het hof van beroep de klachten van de natuurbeschermingsorganisaties niet eens inhoudelijk in behandeling nam. De lynxjacht loopt sindsdien in alle provincies, midden in de paartijd, met een quotum dat ten opzichte van het voorgaande jaar bijna is verdubbeld.

Dat in een land dat internationaal geldt als voorbeeld voor 'duurzaam wildbeheer' hetzelfde gerechtshof de wolf beschermt, maar de lynx overlaat aan de recreatieve jacht, is een duidelijk signaal: natuurbescherming in Scandinavië blijft selectief, politiek onderhandelbaar en afhankelijk van hoe groot de media- en maatschappelijke druk is. Voor de lynx was die druk kennelijk niet groot genoeg.

Meer informatie:

• Hoe het jachtbeleid in Scandinavië escaleert
• Zweden stopt met wolvenafschot in 2026: signaal aan Zwitserland
• Het belang van de lynx voor het behoud van de biodiversiteit
• Zweden: recreatieve jagers volledig uit de hand gelopen
• Waarom recreatieve jacht als populatiebeheer faalt
• Dossier: jachtmythes