Wolf in de Jura: rust in Waadt, aanvallen in Neuchâtel

In de Waadtlandse Jura hebben wolven dit jaar aanzienlijk minder landbouwhuisdieren gedood. «24 heures» schrijft dit vooral toe aan het afschieten van wolven bij de Mont Tendre. De cijfers en getuigenissen uit het artikel heeft Wild beim Wild al samengevat in de bijdrage Vaud plant 612 hertenafschoten: het grootste contingent ligt bij de Mont Tendre. Hier gaat het om wat in het succesbericht ontbreekt: waarheen de wolven zijn getrokken, wat er in het naburige kanton gebeurt met dezelfde afschietstrategie en welke rol de kuddebescherming speelt.

Het succesbericht in het kort

Volgens «24 heures» van 9 oktober 2026 werden in de uitgebreide Waadtlandse Jura in het alpenseizoen 2024 in totaal 76 landbouwhuisdieren door wolven gedood, gewond of als vermist opgegeven, in 2025 waren dat er 63. In de afgelopen tien maanden waren het er 16. De Waadt heeft voor dit seizoen geen regulatieaanvraag ingediend bij het Bundesamt für Umwelt (BAFU). De verantwoordelijke directeur Sébastien Beuchat ziet hierin het succes van een gefaseerd afschietbeleid: eerst jonge dieren, dan probleemdieren, desnoods de hele roedel.

De roedel bij de Mont Tendre rond reu M351 geldt als verdwenen, en die bij de Risoud grotendeels ook. Het kanton Neuchâtel stelt in een officiële beschikking vast dat voor beide, naar de huidige stand van kennis, niet meer te bevestigen valt dat ze aan de criteria van een roedel voldoen. Hoeveel wolven alleen de Waadt sinds het begin van de regulering heeft gedood, wordt gedocumenteerd door de teller van de wolvenafschotten.

De roedel van Jougne-Suchet plant zich nu voort in Neuchâtel

Eén zin in het artikel weegt zwaarder dan de kop: de grensoverschrijdende roedel van Jougne, met minstens zeven wolven, is volgens «24 heures» verschoven naar het gebied rond Les Verrières in het kanton Neuchâtel. De officiële stukken ondersteunen dat, ook al blijven ze de roedel als grensoverschrijdend aanduiden. In de afschietbeschikking van Neuchâtel van 2 september 2026 heet het dat de roedel Jougne-Suchet zich in 2026 op Neuchâtels grondgebied heeft voortgeplant. De roedel bestaat uit twee ouderdieren, vier jonge wolven uit het voorgaande jaar en minstens drie welpen.

Al in juni doodde vermoedelijk een wolf uit deze roedel twee runderen in Les Verrières. De FDP-grootraadslid en vicedirecteur van de Zwitserse Boerenbond Loïc Bardet zegt in «24 heures» dan ook dat men heeft gezien hoe lang Neuchâtel erover heeft gedaan om zelf te reageren. Een deel van de ontlasting in de Waadtlandse Jura zou daarom een verschuiving over de kantonsgrens kunnen zijn. Hoe groot dat aandeel is, valt uit de beschikbare gegevens niet te becijferen. Voor de wolven en de kuddes verandert de grens niets.

Brévine: nieuwe aanvallen ondanks afschot van welpen

Hoe betrouwbaar de Waadtlandse succesformule is, blijkt uit de tweede Neuchâtelse roedel in de Vallée de la Brévine. Die ontstond in het voorjaar van 2025 met zes welpen. Na aanvallen op runderen keurde het kanton in september 2025, met instemming van het BAFU, het afschot van tweederde van de welpen goed. Vier van de zes jonge wolven werden gedood, precies de eerste stap die Beuchat in Waadt beschrijft als onderdeel van de succesvolle gradatie.

De aanvallen hielden daarmee niet op. Volgens de Neuchâtelse beschikking doodde of verwondde de roedel in 2025 in totaal 23 runderen. Tussen 4 juli en 31 augustus 2026 stierven op zijn territorium opnieuw twaalf runderen. Vier van die aanvallen werden via genetisch onderzoek toegewezen aan de vaderwolf M583, niet aan de jonge dieren. Een andere jonge wolf werd in augustus geschoten. Sinds 2 september loopt een nieuwe vergunning tot eind januari 2027, ditmaal voor M583 of een andere welp. Het afschot van welpen in 2025 heeft nieuwe aanvallen niet voorkomen. Of het hun aantal heeft verminderd, valt uit de gegevens niet af te leiden. Meer over de praktijk van de Bondsoverheid om afschot vrij te geven voordat er aanwijzingen van nakomelingen zijn, in het artikel Afschot van wolven: Bond keurt goed vóór bewijs van welpen.

Kuddebescherming komt in de verklaring niet voor

De omslagfoto van «24 heures» toont een koe op de alp Sapelet bij L’Abbaye met een capsule aan de halsband die wolfsferomonen afgeeft. In de tekst komt kuddebescherming niet voor als mogelijke reden voor de afname. Toch ondersteunt het Waadtlandse departement van Landbouw dergelijke halsbanden sinds augustus 2023 financieel, zoals de regering op een vraag in de Grote Raad verklaarde. Volgens het kanton bleven aanvallen in sommige gevallen daarna uit, in andere gevallen niet. Een evaluatie voor 2026 is er niet.

In juli noemde dezelfde krant nog andere mogelijke redenen voor het rustige alpseizoen, zoals het rijke aanbod aan wilde dieren in de bossen, waarvan wolven zich voeden. En de daling is geen specifiek Waadtlands verschijnsel. In heel Zwitserland halveerde het aantal wolvenaanvallen op vee in de roedelkantons tot halverwege de zomer, zoals Wild beim Wild heeft vastgelegd in het artikel Halverwege de alpzomer: wolvenaanvallen halveren. In het aangrenzende Franse departement Doubs registreerden de autoriteiten in 2026 tot half september elf wolvenaanvallen, na vijftien in elk van de twee voorgaande jaren, zoals ICI Besançon.

Daar komt een juridische bijzonderheid bij. Voor runderen ouder dan 14 dagen eist de jachtverordening geen beschermingsmaatregelen. Het BAFU stelt in zijn instemming met het afschot in La Brévine uitdrukkelijk dat bescherming van oudere runderen niet redelijk is. In een gebied waar vrijwel uitsluitend runderen worden gealpt, komt het afschot daardoor bijna automatisch op de voorgrond te staan. Welke maatregelen op de betrokken weiden daadwerkelijk zijn genomen en hoe ze werkten, blijkt niet uit de beschikking. Wat bij kuddebescherming werkt en wat mislukt, vat het dossier samen in Kuddebescherming in Zwitserland.

Wat de deskundigen daadwerkelijk zeggen

De stemmen die «24 heures» aanhaalt, ondersteunen het succesbericht slechts beperkt. Wolvenspecialist Jean-Marc Landry acht het mogelijk dat de Jura is teruggekeerd naar de situatie van 2020: paartjes en solitaire wolven die de vrijgekomen territoria binnenkort weer innemen. De huidige situatie is volgens hem niet natuurlijk, maar het gevolg van massale afschoten. Isabelle Germanier van de Groupe Loup Suisse spreekt van een tijdelijke daling en waarschuwt dat ingrepen in stabiele roedels zeer riskant zijn, zoals de Chablais heeft aangetoond.

Germanier wijst ook op een methodologisch probleem: doordat de afschotmethoden zo snel op elkaar volgden, laat het effect ervan zich nauwelijks zuiver onderzoeken. Precies dat onderzoek heeft het kanton Waadt in februari 2026 bij de KORA besteld, nadat de regulering in 2025 volgens het kanton zes vaste medewerkers en ongeveer twintig hulpwildbeheerders had beziggehouden, deels ten koste van andere taken. De uitkomst laat nog op zich wachten. Achtergronden over de rol van de KORA in de Waadtlandse Jura vindt u in het artikel Wolvenvallen in de Vaudois Jura.

Eén punt van de tegenpartij klopt en hoort bij de eerlijkheid: de door wolvenbeschermers gevreesde versplintering van de roedels, met jonge wolven die zich op landbouwhuisdieren specialiseren, is volgens «24 heures» in 2025 en 2026 in Vaud niet opgetreden. Germanier verklaart dat doordat er simpelweg te weinig jonge dieren de afschotten overleefden. Dat is geen bewijs van een zachte ingreep, maar van de hardheid ervan.

Duiding: rust door leegte

Vaud wilde het roedel op de Mont Tendre volledig verwijderen en heeft daar volgens Keystone-ATS tot januari negen wolven gedood. M351 bleef onvindbaar. Minder wolven betekent minder aanvallen op vee; dat is geen verrassing, maar rekenkunde. Een strategie voor co-existentie is het niet. Het gat zal zich opvullen: de naburige roedels Jougne-Suchet, Haute Valserine en Brévine hebben zich in 2026 volgens de Neuchâtelse autoriteiten allemaal voortgeplant. En de naburige vallei laat zien dat dezelfde opeenvolging van welpenafschotten en aankondigingen de aanvallen niet doet ophouden als voor oudere runderen geen bescherming wordt vereist.

In plaats van de daling als bewijs voor afschotten te vieren, zou het kanton moeten openbaren wat het volgens «24 heures» met 1,4 miljoen frank, alle maatregelen bij elkaar opgeteld, daadwerkelijk heeft bereikt en welk aandeel de kuddebescherming daarin heeft. Germanier stelt de juiste vraag: welk doel dienen de afschotten, en welke verliezen gelden als draaglijk? Zolang niemand daarop antwoordt, blijft de wolf in de Jura wat zij waarschuwt dat hij is: een politiek wapen.

Bronnen

• «24 heures»: «Après des tirs record, le loup s’est fait discret sur les alpages vaudois», Erwan Le Bec, 9 oktober 2026 (betaald)
• Kanton Neuchâtel, DDTE: Beschikking tot regulering van het roedel Vallée de la Brévine met instemming van het BAFU, 2 september 2026
• Kanton Vaud: Persbericht over het KORA-mandaat inzake de effectiviteit van de afschotten, 3 februari 2026
• Grote Raad van Vaud: Antwoord van de Staatsraad op de vraag van Alberto Mocchi over feromoonhalsbanden (23_HQU_118)
• Keystone-ATS via La Télé: «Vaud veut abattre trois louveteaux de la meute Jougne-Suchet», januari 2026
• ICI Besançon: «Vers une diminution des attaques de loups dans le Doubs?», september 2026