Als een vos in Londen “Hulp” roept, is er vaak al een ambulance onderweg

Het leven op de straten, in de steegjes en achtertuinen van een dichtbebouwde stad kan hard zijn, en als vossen hulp nodig hebben, hebben ze hun eigen reddingsdienst.

De vossen zijn niet zozeer Londen binnengedrongen, maar hebben zich eerder aangepast en hun leefgebied naar binnen uitgebreid, toen de stad in de jaren 1930 hun leefgebied binnendrong en de voorsteden groeiden.

Maar mensen en de leden van de hondenfamilie met de borstelige staart hebben niet altijd in harmonie samengeleefd, en de soort heeft zowel bewonderaars als tegenstanders.

Voor iedereen die betoverd raakt bij het zien van een vos die achteloos in de schemering zijn straat afloopt of ligt te zonnen in een zonnige achtertuin, zijn er velen die ze als plaaggeesten beschouwen. Ze poepen waar ze willen, scheuren vuilnis open en de loopse vossen laten midden in de winter angstaanjagende gilletjes horen om een partner te lokken.

De kloof tussen de twee kampen bracht Trevor Williams er bijna 35 jaar geleden toe om het Fox Project op te richten.

Vanwege de mythes die zich in de loop der jaren hebben gevormd, bestaat er nog steeds veel wantrouwen tegenover vossen, zei Williams. Men gelooft dat ze baby's zouden bijten, katten zouden eten en er met de echtgenoot vandoor zouden gaan.

Het project heeft zich sindsdien ontwikkeld van het verstrekken van informatie over vossenwering tot een reddingsactie voor 1’400 dieren per jaar, waaronder 400 jonge dieren, van wie echter slechts ongeveer de helft overleeft en kan worden vrijgelaten.

De stad biedt gemakkelijk voedsel en unieke gevaren

Naar schatting leven er 15’000 vossen in Londen. Het project bestrijkt een deel van Zuid-Londen en zijn groene voorsteden, terwijl andere organisaties, die zich niet uitsluitend met vossen bezighouden, andere delen van de stad verzorgen.

Terwijl de alleseters in het wild leven van kleine dieren, insecten en bessen, geven ze in de stad de voorkeur aan makkelijk te vinden etensresten en voedsel dat door mensen wordt gegeven, waardoor ze steeds afhankelijker worden van mensen.

Hun grootste gevaren in de stad zijn auto's, verstrikt raken in voetbalnetten of vastraken in nauwe ruimtes. Bij hun pogingen om zich te bevrijden lopen ze vaak lelijke schaafwonden op, die geïnfecteerd kunnen raken. Veel dieren lijden ook aan schurft, een parasitaire aandoening die tot allerlei problemen leidt.

Nicki Townsend rijdt met haar VW Caddy door de straten van de stad, over snelwegen en smalle steegjes die kronkelen door weelderige heuvels, en reageert op meldingen over gewonde of zieke vossen of jonge dieren die hun moeder zijn kwijtgeraakt.

Sinds haar eerste vernederende inzet, tweeënhalf jaar geleden, toen de vermeende gewonde vos ervandoor ging, heeft ze zo ongeveer alles al meegemaakt.

“In mijn onervarenheid rende ik achter hem aan, wat grappig is, want je kunt een vos nooit inhalen”, zei ze. “Ik herinner me alleen nog dat hij er in een vlot tempo vandoor ging en dat ik er belachelijk uitzag terwijl ik hem achternarende.”

Ondanks veel lastige situaties – zo lukte het haar eens om een vos te redden die was uitgegleden op een hek en ondersteboven met zijn poot tussen de planken vastzat, op ooghoogte – werd ze maar één keer gebeten.

Hartzeer bij moeilijke gevallen

Haar busje ruikt duidelijk naar de muskusachtige geur van vossen. De geur wordt onaangenaam wanneer een angstig passagiertje uit een nest jonge dieren zich ontlast op weg naar een opvangtehuis, waar ze blijven totdat ze in het wild worden vrijgelaten.

Onlangs werd ze naar een stel gestuurd dat met een gebroken hart een jong dier met een steekwond op hun gazon had gevonden.

“Eerst dachten we dat het sliep, dus gingen we ernaartoe om beter te kijken, omdat we van ze houden”, zei Charlotte English. “Toen bewoog het gewoon niet meer, en wisten we dat er iets mis was.”

Het jonge dier moest worden ingeslapen, net als het volwassen dier dat Townsend aan het begin van haar dienst had gebracht.

Jonge dieren die herstellen, worden in groepjes van vijf gesocialiseerd totdat ze volwassen zijn, en daarna in een landelijke omgeving vrijgelaten, terwijl de volwassen dieren worden vrijgelaten in de stadswijken waar ze zijn aangetroffen.

De vos zegt geen "dank je wel"

Omdat vossen slechts zelden worden waargenomen, is onduidelijk hoe goed ze het na een tweede kans doen. Uit een studie uit 2016 in het vakblad Applied Animal Behaviour Science bleek dat gerehabiliteerde vossen zich na hun terugkeer naar hun oorspronkelijke territorium eerder gedroegen alsof ze waren verjaagd. Ze werden waargenomen terwijl ze zich verder verwijderden, waardoor ze mogelijk aan meer verkeer en grotere stress werden blootgesteld.

"Het gaat om een kennislacune, en men neemt aan dat ze zich na hun vrijlating goed ontwikkelen. Ik denk dat die aanname sterker in twijfel moet worden getrokken", aldus Bryony Tolhurst, eregastonderzoeker aan de Universiteit van Brighton en hoofdauteur van de studie.

Voor Townsend worden de sterfgevallen onder de vossen gecompenseerd door de vreugde om kleine vossen te zien die zich in het onbekende wagen, of een volwassen vos die zich naar een buurt spoedt die hem meteen vertrouwd voorkomt.

"Soms kijken ze om, en mensen romantiseren dat graag en denken dat ze 'dank je wel' zeggen", zei ze. "Ze willen alleen zeker weten dat we hen niet achtervolgen."