Kantonaal volksinitiatief: kanton Zug

«Voor professionele wildbescherming»

Grondwetsinitiatief in de vorm van een uitgewerkt ontwerp

Op basis van § 35 in samenhang met § 79 lid 2 van de Grondwet van het kanton Zug van 31 januari 1894 (huidige versie) en de Wet op verkiezingen en stemmingen (WAG)

Ingediend door het initiatiefcomité [datum van indiening]

Initiatieftekst

De ondertekenende, in het kanton Zug stemgerechtigde personen dienen het volgende grondwettelijke initiatief in:

De grondwet van het kanton Zug wordt aangevuld met de volgende paragrafen:

§ [nieuw] Professionele bescherming van wilde dieren

1Het uitoefenen van de jacht door particulieren (patentjacht, recreatieve jacht) is op het gehele grondgebied van het kanton Zug verboden.

2 De bescherming, de verzorging en, voor zover nodig, de regulering van in het wild levende dieren is uitsluitend voorbehouden aan vakkundig opgeleide wildbeheerders in dienst van het kanton.

3 Het afschieten van wilde dieren is alleen toegestaan als laatste maatregel, wanneer alle andere geschikte maatregelen ter voorkoming van schade of afwending van gevaar zijn uitgeput of ontoereikend zijn. Hiervoor is voorafgaande goedkeuring van de wildcommissie vereist.

4 Het kanton richt een onafhankelijke wildcommissie op, bestaande uit vertegenwoordigers van dier- en natuurbeschermingsorganisaties, de wetenschap en de betrokken autoriteiten. De commissie houdt toezicht op het wildbeheer en beslist over reguleringsmaatregelen.

5 Het kanton bevordert de natuurlijke regulering van de wildpopulaties, de verbinding van leefgebieden en de coëxistentie van mens en wild dier.

6 De verdere details worden geregeld bij wet.

§ [nieuw] Bescherming van bedreigde en beschermde soorten wilde dieren

1 Het kanton ziet af van de regulering van bestanden van beschermde diersoorten overeenkomstig art. 7a van de federale wet op de jacht en de bescherming van wilde zoogdieren en vogels, en verleent geen afschotvergunningen voor individuele dieren van beschermde soorten overeenkomstig art. 12 lid 2 van deze wet, in het bijzonder niet voor wolf, lynx, beer, bever, otter, goudjakhals, steenarend, grote zaagbek en andere volgens federaal recht beschermde soorten. Lid 3 blijft voorbehouden.

2 Het zet in op de bevordering van de coëxistentie van mens en wild dier, passieve schadepreventie, de ecologische opwaardering van leefgebieden en de wetenschappelijke begeleiding van de aanwezigheid van wilde dieren.

3 Maatregelen tegen individuele wilde dieren die een onmiddellijk en aanzienlijk gevaar voor mensen vormen, blijven voorbehouden. Deze moeten tot het minimum worden beperkt en door de bevoegde vakinstantie van het kanton worden uitgevoerd.

4 Het kanton zet zich in het kader van de interkantonale samenwerking en tegenover de Bond actief in voor de bescherming en het behoud van bedreigde wildediersoorten.

Overgangsbepaling

1 De regeringsraad vaardigt de vereiste uitvoeringsbepalingen uit binnen twee jaar na aanvaarding van deze grondwetswijziging.

2 Bestaande jachtvergunningen vervallen bij het in werking treden van de uitvoeringsbepalingen. Reeds betaalde vergunningskosten voor het lopende jachtseizoen worden naar rato terugbetaald.

3 De regeringsraad waarborgt de continuïteit van het wildbeheer tijdens de overgangsfase.

Toelichtingen

1. Uitgangspositie

Het kanton Zug beslaat 239 km² en telt circa 130.000 inwoners. Het behoort tot de welvarendste en dichtstbevolkte kantons van Zwitserland. Het kantonale gebied bestaat uit een mix van stedelijk woongebied rond de stad Zug en de gemeenten Baar, Cham en Risch-Rotkreuz, landbouwgrond in het middenland, alsmede de Zugerberg en de Voralpengebieden.

De recreatieve jacht wordt in Zug georganiseerd als patentjacht. Ongeveer 230 particulieren nemen een kantonaal patent en jagen zonder vaste verantwoordelijkheid voor een jachtgebied. De belangrijkste jacht is de reeënjacht in oktober en november, die traditioneel wordt bedreven als ‘lawaaierige jacht’ met de looprijnhond: honden drijven reeën uit hun schuilplaatsen, de dieren vluchten via zogenoemde wissels, waar de recreatieve jagers en jaagsters zijn opgesteld en de reeën tijdens hun vlucht met een hagelschot doden. De jacht mag slechts op drie dagen per week worden uitgeoefend: maandag, woensdag en zaterdag. Wat klinkt als strenge regulering, is psychologisch bekeken de verpakking van een vrijetijdsbesteding als geordend systeem (zie de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Zug).

Het patentsysteem levert geen inhoudelijke meerwaarde op ten opzichte van professioneel wildbeheer: de patentjacht bindt de recreatieve jagers niet aan een bepaald gebied en bemoeilijkt daarmee een gecoördineerd beheer van wilde dieren. Tegelijk is het systeem voor het kanton administratief zeer omslachtig: examens, patentbeheer, afschotplanning en jachttoezicht vergen middelen die in een professioneel model efficiënter zouden kunnen worden ingezet (zie de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Sinds 1993 wordt in het kanton Zug afgezien van de jacht op de haas. Dit moratorium werd op verzoek van de Zugse recreatieve jagers zelf ingevoerd, «om de populaties te bevorderen». Het afzien van het doden van een soort die men eigenlijk niet zou moeten doden, wordt gepresenteerd als bewijs van verantwoordelijkheidsgevoel. Tegelijkertijd staan watervogels op de afschotlijst, en wordt de «luidruchtige jacht» met honden op reeën geframed als cultuurgoed. De legitimatie verschuift van functie naar identiteit: men jaagt niet omdat het moet, maar omdat men het altijd al zo gedaan heeft.

De bewering dat zonder recreatieve jacht het ecologisch evenwicht zou instorten, wordt door het Genève-model al meer dan 50 jaar empirisch weerlegd (zie het uitgebreide Dossier over het Geneefse jachtverbod op wildbeimwild.com). Zug heeft met 239 km² zelfs een kleinere oppervlakte dan Genève (282 km²). Als professionele wildbescherming op 282 km² al meer dan 50 jaar werkt, is er geen reden waarom het op 239 km² niet zou werken.

Tegelijkertijd komen op federaal niveau steeds meer beschermde wilde diersoorten onder druk te staan. De politieke druk op soorten zoals de lynx, de bever, de otter en de middelste zaagbek neemt gestaag toe (vgl. de analyse van het jachtbeleid op wildbeimwild.com).

2. Het voorbeeld: kanton Genève

Op 19 mei 1974 stemde ruim 70 procent van de kiezers in het kanton Genève vóór de afschaffing van de miliciaire recreatieve jacht. De ervaringen sinds het verbod op de recreatieve jacht zijn eenduidig:

De biodiversiteit is aanzienlijk toegenomen. Het aantal overwinterende watervogels is vervijfvoudigd, van enkele honderden naar ongeveer 30'000. Genève herbergt tegenwoordig de grootste populatie veldhazen en een van de laatste patrijzenpopulaties van Zwitserland. Vóór de volksstemming van 1974 had de lobby van de recreatieve jacht beweerd dat de veldhaas zonder recreatieve jacht zou Roofdieren. Het tegendeel is gebeurd.
De reeënpopulatie heeft zich op een gezond niveau gestabiliseerd, bij een jaarlijks speciaal afschot door professionele wildbeheerders van slechts 20 tot 36 dieren.
Het verbod geldt al meer dan 50 jaar onafgebroken. Genève heeft het nooit opgeheven. De totale kosten bedragen ongeveer 1,2 miljoen Zwitserse frank per jaar, oftewel zo'n 2,40 frank per inwoner. De efficiëntie van het Genève-model blijkt uit een directe vergelijking: een professionele wildbeheerder in Genève heeft voor een sanitaire afschot van een wild zwijn gemiddeld 8 uur en maximaal 2 patronen nodig. Een recreatieve jager in het kanton Zürich heeft daarvoor 60 tot 80 uur en tot 15 patronen nodig. De dichtheid van veldhazen in Genève bedraagt 17,7 dieren per 100 hectare (de hoogste van Zwitserland), in het kanton Zürich slechts 1,0 per 100 hectare (vgl. Feitencheck kantonsregering Zürich).

Een uitgebreide toelichting is te vinden in de Dossier «Genève en het jachtverbod» op wildbeimwild.com.

3. Het concept: professioneel wildbeheer in plaats van recreatieve jacht

Het initiatief vervangt de recreatieve jacht door een professioneel wildbeheer volgens het wildbeheerdermodel:

Vakkennis in plaats van vrijetijdsvermaak. Professionele wildbeheerders handelen op wetenschappelijke basis, in het kader van een kantonnale prestatieopdracht. Hun doel is het behoud van gezonde populaties wilde dieren, niet het maximaliseren van de afschotcijfers.

Ultima-ratioprincipe. Afschot is alleen toegestaan als alle niet-dodelijke maatregelen zijn uitgeput: elektrische afrasteringen, verjaging, habitatinrichting, bouwkundige beschermingsmaatregelen.

Democratische controle door een wildbeheercommissie. De onafhankelijke commissie voorkomt dat politieke druk het wildbeheer verwatert.

Natuurlijke zelfregulatie als leidend principe. De ervaring uit Genève, uit nationale parken en uit talrijke wetenschappelijke Studies toont aan: populaties wilde dieren reguleren zich in de meeste gevallen zelfstandig. De recreatieve jacht verstoort dit proces doordat ze sociale structuren vernietigt en de reproductiesnelheid kunstmatig verhoogt.

4. Waarom Zug?

Zug leent zich om meerdere redenen bijzonder goed voor de invoering van professionele wildbescherming:

Kleiner dan Genève. Zug telt 239 km², Genève 282 km². Het kanton Zug is zelfs kleiner dan het referentiemodel Genève. Als professionele wildbescherming al meer dan 50 jaar werkt op 282 km², is er geen zakelijk argument waarom dit op 239 km² niet zou lukken.

Recreatieve jagers in de politiek stemmen tegen natuurbescherming. De lobby van de recreatieve jacht bestrijdt systematisch initiatieven voor biodiversiteit en soortenbescherming. In 2024 bestreed zij het biodiversiteitsinitiatief (63 procent nee). In 2020 sneuvelde de jachtwet, waaraan zij had meegewerkt, bij het referendum (51,9 procent nee). In 2016 torpedeerde de Tessijnse jagersvereniging het Nationaal Park Parc Adula. In de zittingsperiode 2015 tot 2019 stemden recreatieve jagers in het parlement grotendeels tegen milieubelangen. Wie beweert dat recreatieve jagers natuurbeschermers zijn, negeert hun stemgedrag (vgl. Tessijnse jagersvereniging: 30 jaar onzin en Kostendossier).

Een van de welvarendste kantons van Zwitserland. Zug heeft de financiële capaciteit om professioneel wildbeheer te financieren zonder merkbare lastenverzwaring. Bij geschatte netto meerkosten van ongeveer 1,15 tot 1,90 frank per inwoner per jaar is het kostenargument, dat in Zürich de stemming besliste, in Zug krachteloos.

Stedelijk en dichtbevolkt. Ongeveer driekwart van de Zugse bevolking woont in de vrijwel volledig stedelijke gemeenten Zug, Baar, Cham en Risch-Rotkreuz. De jachtcultuur is er minder diep geworteld dan in bergkantons.

Slechts 230 recreatieve jagers. In verhouding tot de bevolking van 130.000 vormen 230 actieve patenthouders een verwaarloosbaar kleine minderheid. De politieke haalbaarheid is daardoor groter dan in kantons met duizenden patenten.

Vergunningsjacht als conceptueel eenvoudiger systeemwissel. Anders dan in kantons met jachtgebiedverpachting (BL, SH, AG, ZH) hoeven in Zug geen jachtpachtcontracten te worden ontbonden en hoeven gemeenten niet te worden gecompenseerd voor gederfde pachtinkomsten. De vergunningen vervallen eenvoudigweg zodra de uitvoeringsbepalingen in werking treden. De systeemwissel is daardoor administratief en juridisch minder complex.

“Lawaaierige jacht” als communicatieve zwakte. De Zugse reeënjacht met lopende honden (waarbij honden reeën in paniek uit hun schuilplaatsen jagen en de vluchtende dieren vervolgens worden beschoten) is een jachtvorm die bij de niet-jagende bevolking weinig begrip ontmoet. Het initiatief biedt de mogelijkheid om deze praktijk te vervangen door professioneel, stressarm wildbeheer.

5. Over de eerste paragraaf: Professionele bescherming van wilde dieren

Lid 1: Verbod op de patentjacht

Het verbod op de patentjacht door privépersonen vormt de kern van het initiatief. Dit komt overeen met het Genève-model (art. 162 van de kantonale grondwet van Genève). De kantonale bevoegdheid hiervoor staat buiten kijf: de federale jachtwet (JSG) laat de organisatie van de jacht uitdrukkelijk aan de kantons over (art. 3 lid 1 en 2 JSG). De drie jachtsystemen van Zwitserland (patentjacht, revierjacht en staats- resp. regiejacht) zijn gelijkwaardig. Het kanton Genève past sinds 1974 de regiejacht toe, in overeenstemming met het federale recht.

In tegenstelling tot kantons met revierjacht (BL, SH, AG, ZH) vervalt in Zug de noodzaak om jachtpachtovereenkomsten op te zeggen en gemeenten te compenseren. De bestaande patenten vervallen zodra de uitvoeringsbepalingen in werking treden. Reeds betaalde patentkosten worden naar rato terugbetaald. De systeemwijziging is daardoor administratief en juridisch minder complex dan in kantons met revierjacht.

Lid 2: Professioneel wildbeheer

Vakkundig opgeleide wildbeheerders in kantonnale dienst nemen alle taken op het gebied van wildzorg en, waar nodig, populatieregulering over. De bestaande Dienst voor Bos en Wild van het kanton Zug biedt het institutionele platform voor de vestiging van deze vakinstanties.

Lid 3: Afschot als ultimum remedium

Afschot is niet de regel, maar de uitzondering. In Genève worden jaarlijks gemiddeld ongeveer 250 wilde zwijnen door wildbeheerders geschoten, waarbij leiddieren om ethische redenen expliciet worden ontzien. De afschotcijfers liggen daarmee aanzienlijk lager dan in vergelijkbare kantons met recreatieve jacht.

Lid 4: Wildtierencommissie

De onafhankelijke wildcommissie is naar het model van Genève opgezet. Zij zorgt ervoor dat beslissingen op bewijs gebaseerd worden genomen en niet berusten op de jachtideologische mythes waarmee de Lobby van de recreatieve jacht haar praktijk legitimeert.

Lid 5: Natuurlijke regulering en coëxistentie

In Zug is de verbinding van leefgebieden tussen de Zugerberg, het Zugermeer en de aangrenzende landbouwgronden bijzonder belangrijk. Wildcorridors zijn onmisbaar voor de genetische diversiteit en de natuurlijke verspreiding van soorten. Het huidige vergunningensysteem biedt geen aan het jachtgebied gebonden coördinatie die een dergelijke verbinding zou kunnen waarborgen (vgl. wildbeimwild.com over wilde dieren in bebouwd gebied).

Overgangsbepalingen

De termijn van twee jaar geeft de regeringsraad voldoende tijd om de uitvoeringswetgeving uit te werken en professionele wildbeheerders aan te stellen. In tegenstelling tot kantons met jachtgebiedsysteem vervalt de uitloopclausule voor pachtovereenkomsten: de vergunningen vervallen direct bij inwerkingtreding. De evenredige terugbetaling van reeds betaalde vergunningskosten waarborgt de bescherming van het gewettigd vertrouwen.

6. Over de tweede paragraaf: bescherming van bedreigde en beschermde diersoorten

Voor Zug is de tweede paragraaf relevant vanwege de aanwezigheid van beschermde soorten in het kanton: de bever is aangetoond bij het Zugermeer en zijn zijrivieren. Watervogels overwinteren in grote aantallen op het Zugermeer. De terugkeer van de otter naar Midden-Zwitserland is te verwachten. De herziene federale jachtwet (art. 7a JSG) machtigt de kantons tot preventieve regulering, maar verplicht hen daar niet toe. Hetzelfde geldt voor afschotvergunningen voor individuele dieren volgens art. 12 lid 2 JSG. Met deze paragraaf maakt het kanton enkel gebruik van zijn bevoegdheid om géén gebruik te maken van deze machtiging (zie de Analyse van het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

7. Kostengevolgen: concreet budget voor Zug

Voor Zug, met een oppervlakte van 239 km² en ongeveer 130.000 inwoners, geldt de volgende kostenraming:

Personeelskosten: 240'000 tot 280'000 Zwitserse frank per jaar. Er zijn 2 voltijdse functies nodig voor professionele wildbeheerders. Zug is qua oppervlakte kleiner dan Genève (239 versus 282 km²). Een voltijdse functie bij de kantonale dienst kost, inclusief bijkomende kosten, ongeveer 120.000 tot 140.000 Zwitserse frank per jaar.

Materiële kosten: 50'000 tot 80'000 Zwitserse frank per jaar. Uitrusting, voertuigen, verjaagapparatuur, monitoringinfrastructuur, publieksvoorlichting.

Schadevergoeding: 20.000 tot 50.000 Zwitserse frank per jaar. De in Zug te verwachten wildschade is beperkt vanwege de overzichtelijke landbouwoppervlakte en de lage wildzwijndichtheid.

Totale kosten: 310.000 tot 410.000 Zwitserse frank per jaar (bruto). Dat komt overeen met ongeveer 2,40 tot 3,15 Zwitserse frank per inwoner per jaar.

Daar staan besparingen tegenover: het kanton hoeft geen jachtexamens meer af te nemen, geen patenten meer uit te geven en te beheren, geen afschotplanning meer op te stellen en geen jachttoezicht meer te organiseren. De voormalige Geneefse fauna-inspecteur Gottlieb Dandliker wees erop dat de organisatie van een patentjacht minstens twee voltijdse functies zou vereisen. Na aftrek van deze besparingen zouden de netto meerkosten op 150.000 tot 250.000 Zwitserse frank per jaar bedragen, wat neerkomt op ongeveer 1,15 tot 1,90 Zwitserse frank per inwoner uitkomen. Voor een van de rijkste kantons van Zwitserland is dit een marginaal bedrag.

Wegvallende inkomsten

Met de afschaffing van de recreatieve jacht vervallen de vergunningsgelden van naar schatting 150.000 tot 300.000 Zwitserse frank per jaar. Daar staan echter de nooit verrekende externe kosten van de miliciejacht tegenover (wildongevallen, jachtgerelateerde vraatschade in beschermingsbossen, administratiekosten, politie- en gerechtsinzet), die deze inkomsten vermoedelijk ruimschoots overtreffen. In het kanton Genève zijn deze inkomsten sinds 1974 weggevallen, zonder financiële problemen: vóór het jachtverbod waren er meer dan 400 recreatieve jagers actief, tegenwoordig doen drie voltijdbanen hetzelfde werk beter. Sanitaire en therapeutische afschotten door professionele wildbeheerders zijn niet hetzelfde als een regulerende bejaging op basis van jagerslatijn of verkeerd begrepen 'natuurbeleving' van recreatieve jagers. Een volledige kostenberekening toont aan: de miliciejacht kost de belastingbetaler aanzienlijk meer dan ze oplevert (vgl. «Wat de recreatieve jacht Zwitserland werkelijk kost» op wildbeimwild.com).

8. Verenigbaarheid met hogere regelgeving

Het initiatief is in overeenstemming met het federale recht. De federale jachtwet (JSG) laat de regeling van het jachtrecht, het jachtsysteem, het jachtgebied en het jachttoezicht uitdrukkelijk aan de kantons over (art. 3 lid 1 en 2 JSG). De drie jachtsystemen (vergunningsjacht, revierjacht en regiejacht) zijn gelijkwaardig. Het kanton Genève past sinds 1974 de regiejacht toe en heeft in meer dan 50 jaar nooit een federaalrechtelijke opmerking gekregen. Art. 7a JSG geeft de kantons de mogelijkheid tot preventieve regulering, maar verplicht hen hier niet toe. Het initiatief waarborgt de eenheid van materie.

9. Anticiperen op voorzienbare bezwaren

“De jacht in Zug is al streng gereguleerd: slechts drie jachtdagen per week”

De feiten: De beperking tot drie weekdagen verandert niets aan het grondprincipe: het blijven particulieren die wilde dieren doden als vrijetijdsbesteding. De regulering van de jachtdagen is een organisatorische maatregel, geen kwalitatieve verbetering. Professionele beheerders van wilde dieren zouden flexibeler en gerichter ingrijpen, wanneer dit ecologisch zinvol is, niet volgens een starre weekkalender.

Korte communicatieve formule: «Drie jachtdagen per week zijn nog altijd drie dagen waarop recreatieve jagers wilde dieren doden. Professionele bescherming van wilde dieren heeft geen weekkalender nodig.»

“Het hazenmoratorium toont aan dat de recreatieve jagers verantwoordelijk handelen”

De feiten: Het hazenmoratorium is geen bewijs van verantwoordelijkheidsbesef, maar een erkenning dat het bejagen van de haas niet langer verdedigbaar was. Dat de recreatieve jagers ervan afzien een bedreigde soort te doden, is geen verdienste, maar iets vanzelfsprekends. Tegelijkertijd blijven watervogels op de afschotlijst staan, en de «luidruchtige jacht» met honden op reeën wordt als traditie voortgezet (vgl. de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Zug).

Korte communicatieve formule: «Niet doden wat men niet zou moeten doden, is geen verdienste. Het is iets vanzelfsprekends.»

“Zug heeft geen problemen met wilde dieren, waarom dan dit initiatief?”

De feiten:Als Zug nauwelijks problemen heeft met wilde dieren, is de systeemwissel des te eenvoudiger, goedkoper en risicolozer. De afwezigheid van acute problemen is een argument vóór het initiatief, niet ertegen. Professionele wildbescherming is preventieve infrastructuur (vgl. Jachtmythen-feitencheck op wildbeimwild.com).

Korte communicatieve formule: «Als er zo weinig te doen valt, kost professionele wildbescherming nog minder. Het argument weerlegt zichzelf.»

10. Samenvatting

Dit initiatief geeft de bevolking van Zug de kans om zich uit te spreken voor een modern, op bewijs gebaseerd beheer van wilde dieren. Als vergunningsjacht-kanton laat Zug zien dat de systeemwisseling niet alleen in revierjacht-kantons mogelijk is. Met 239 km² is Zug zelfs kleiner dan Genève, en voor een van de welvarendste kantons van Zwitserland vormen de kosten van ongeveer 1,15 tot 1,90 frank per inwoner per jaar geen belemmering. De “luidruchtige jacht” met jachthonden op reeën hoort thuis in een museum, niet in een modern wildbeheerbeleid.

Initiatiefcomité «Voor professionele wildbescherming»

[Naam 1], [Naam 2], [Naam 3] …

(Comitéleden volgens kantonaal recht, woonachtig in het kanton)

Contactadres: [Adres van het comité]

Bijlage: Aanvullende documentatie

Het Genèvemodel in detail: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot. Uitgebreide weergave van het Geneefse wildbeheer sinds 1974.

Wetenschappelijke studies: wildbeimwild.com/studien-ueber-die-auswirkung-der-jagd-auf-wildtiere-und-jaeger. Verzameling wetenschappelijke studies over de zelfregulatie van populaties wilde dieren.

Jacht in Zwitserland: wildbeimwild.com/warum-die-hobby-jagd-in-der-schweiz-kein-naturschutz-ist. Doorlopend bijgewerkt overzicht van het Zwitserse jachtbeleid.

Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Zug: wildbeimwild.com: Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton ZG. Motieven, rechtvaardigingen en sociale dynamieken van de recreatieve jacht in Zug.

Psychologie van de recreatieve jacht: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd. Analyses van motieven, rechtvaardigingen en sociale dynamieken van de recreatieve jacht.

Wolvendossier: wildbeimwild.com/dossiers/wolf-in-der-schweiz-fakten-politik-und-die-grenzen-der-jagd. Actuele ontwikkelingen in het Zwitserse wolvenbeleid.

Wilde dieren en roofdieren: wildbeimwild.com/category/wildtiere. Informatie over wilde dieren, roofdieren en de coëxistentie van mens en wilde dieren.

Jachtmythes: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen. Feitencheck over de meest voorkomende beweringen van de lobby van de recreatieve jacht.

Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt: Modeltekst van het initiatief in het kanton Basel-Stadt.

Opmerking over de procedure

Het initiatiefcomité dient de initiatieftekst vóór de start van de handtekeningenverzameling ter voorafgaande toetsing in bij de Staatskanzlei van het kanton Zug. Voor de totstandkoming van het initiatief zijn 2’000 geldige handtekeningen vereist. In het kanton Zug is geen wettelijke verzameltermijn vastgelegd. De indieningsmodaliteiten zijn gebaseerd op de kantonnale wet over de verkiezingen en stemmingen (WAG).

Strategische briefing voor activisten

Volksinitiatief «Voor professionele wildbescherming», kanton Zug Intern werkdocument, stand maart 2026

Samenvatting

Zug is een kanton met patentjacht, waarvoor een volledige initiatieftekst beschikbaar is. Met 239 km² is het kleiner dan Genève (282 km²), en in een van de rijkste kantons van Zwitserland heeft het kostenargument geen effect. De «lawaaierige jacht» met jachthonden biedt een communicatief sterk aanvalspunt. De systeemwisseling is administratief eenvoudiger dan in kantons met de jachtgebiedsjacht, omdat er geen pachtcontracten hoeven te worden ontbonden.

1. Waarom Zug?

Kleiner dan Genève. 239 vs. 282 km². Het Genève-model functioneert al 50 jaar op een groter oppervlak. Zug heeft geen reden om het niet over te nemen.

Financieel sterk kanton. Netto meerkosten van 1,15 tot 1,90 frank per inwoner per jaar zijn voor Zug geen argument. Ter vergelijking: een kopje koffie in de stad Zug kost ongeveer 5 frank.

230 recreatieve jagers op 130’000 inwoners. Een verwaarloosbaar kleine minderheid. De meerderheid van de bevolking profiteert van professionele bescherming van wilde dieren.

Vergunningsjacht = eenvoudiger systeemwissel. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding. Vergunningen vervallen, klaar.

«Lawaaierige jacht» als zwakke plek. Honden jagen reeën in paniek op, recreatieve jagers schieten de vluchtende dieren neer. Deze vorm van jacht is in de publieke perceptie nauwelijks te verdedigen.

2. Lessen uit Zürich

Fout 1 van Zürich: Confronterende titel. Onze titel «Voor professionele bescherming van wilde dieren» is positief.

Fout van Zürich 2: kostenargument onbeantwoord. In Zug is het krachteloos: het kanton is welvarend, het oppervlak klein, de kosten marginaal.

Fout 3 van Zürich: Geen partijsteun. Contacten met SP, Groenen, GLP en Alternative (de groene fractie) moeten vroegtijdig worden opgebouwd.

3. Analyse van de tegenstanders

De 230 vergunninghouders vormen een kleine, maar lokaal verankerde groep. In Zug zijn zij minder georganiseerd dan jachtgezelschappen in kantons met jachtgebiedensysteem, omdat het vergunningssysteem geen vaste gebiedsstructuren creëert.

De kantonale jagersvereniging zal de «lawaaierige jacht» als traditie verdedigen. Het antwoord: tradities die berusten op de paniekreactie van dieren, horen thuis in een museum.

De Dienst Bos en Wild zal verwijzen naar de bestaande regulering (drie jachtdagen, afschotplanning). Het antwoord: regulering van de recreatieve jacht is geen vervanging voor professionele bescherming van wilde dieren. Het ene optimaliseert een verkeerd systeem, het andere vervangt het.

4. Communicatiestrategie: De drie kernboodschappen

«Zug is kleiner dan Genève. Wat daar al 50 jaar werkt, werkt hier des te meer.»

«Professioneel in plaats van hobbymatig. Vakmensen in plaats van vrijetijdsschutters.»

«Minder dan 2 Zwitserse frank per jaar. Voor een van de rijkste kantons geen probleem.»

5. Tijdschema

Fase	Inhoud	Tijdsbestek
Vorming comité & voorlopige toetsing tekst	Jurist inschakelen; comitéleden met woonplaats in ZG rekruteren	Maand 1–3
Indiening voor voorlopige toetsing	Staatskanzlei Zug	Maand 3–4
Publicatie & start inzameling	Geen verzameltermijn; doel: 2’500+ handtekeningen als buffer	Maand 4
Contacten met partijen & coalitievorming	Vroegtijdige gesprekken met SP, Groenen, GLP, Alternative; natuurbeschermingsverenigingen betrekken	Maand 1–12
Indiening van de handtekeningen	Staatskanselarij, officiële controle	Na afronding van de verzameling
Debat in de kantonsraad	Parlementaire verankering; intensivering van de mediawerkzaamheden	Volgende maanden
Stemcampagne	Finale mobilisatie, infografieken, mediaprésentie	Vóór de stemming

6. Campagnemateriaal

Het Genève-dossier op wildbeimwild.com als centraal argumentatiekader.
De Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Zug als achtergrondmateriaal voor mediacontacten.
Infografiek: oppervlaktevergelijking ZG/GE (239 vs. 282 km²), kostenvergelijking, «230 recreatieve jagers op 130’000 inwoners».
Lokale media: Zuger Zeitung, Zentralplus, Tele 1, Radio Central.
Visueel: de «lawaaierige jacht» in beeld. Honden jagen reeën in paniek op. Dat is de realiteit die schuilgaat achter het woord «jachttraditie».

7. Verdere bronnen

Dit document is een voorbeeldtekst van IG Wild beim Wild. Het kan vrij worden gebruikt door activisten, organisaties of initiatiefcomités en aangepast worden aan de situatie in het kanton Zug.

Feitencheck: de beweringen van de lobby van de recreatieve jacht

De brochure «Die Jagd in der Schweiz schützt und nützt» van JagdSchweiz leest als een reclamefolder, maar de centrale beweringen houden geen stand bij een feitencheck. Tien narratieven onder de loep, van «taak van de staat» en «biodiversiteit» tot «80% instemming»: Dossier: Feitencheck JagdSchweiz-brochure →