Waarom recreatieve jacht in Zwitserland geen natuurbescherming is

In Zwitserland zijn ongeveer 30.000 recreatieve jagers actief.

Jaarlijks doden zij meer dan 130.000 wilde dieren. Reeën, gemzen, herten, wilde zwijnen, vogels en vossen.

De huidige wildbestanden zijn het resultaat van menselijk ingrijpen. De recreatieve jacht lost geen problemen op, ze veroorzaakt ze.

Het systeem van “bestandsregulering” is in werkelijkheid een kringloop van ingrijpen, overpopulatie en hernieuwd ingrijpen. Jachtstrategieën zorgen ervoor dat er altijd voldoende wild beschikbaar blijft voor de afschotplannen. Dat heeft weinig met een natuurlijk evenwicht te maken.

In werkelijkheid is de recreatieve jacht een miljoenenhobby die jaarlijks tienduizenden dieren het leven kost, meestal niet uit noodzaak, maar uit lust om te doden. De bossen worden doelgericht zo “beheerd” dat er voldoende wild aanwezig blijft om de aanvoer van trofeeën te waarborgen. Het zogenaamde “afschotplan” dient daarbij eerder de belangen van de jacht dan het ecologisch evenwicht.

Recreatieve jagers beweren dat zij moeten ingrijpen omdat natuurlijke vijanden ontbreken. Maar die vijanden ontbreken vaak juist door de jacht. Vossen, lynxen, roofvogels en wolven worden op veel plaatsen nog altijd vervolgd of belemmerd, hoewel ze essentieel zijn voor een goed functionerend ecosysteem. In plaats daarvan creëert de mens een kunstmatige onbalans, die hij vervolgens met het geweer “reguleert”.

Reeën en herten worden tot zondebok gemaakt omdat ze jonge bomen zouden aanknabbelen, een probleem dat vooral ontstaat in overbenutte monoculturen, niet in intacte gemengde bossen. En wilde zwijnen? Zij profiteren van menselijk afval, maïsvelden en milde winters, omstandigheden die de mens zelf heeft geschapen.

Wanneer de natuur zichzelf mag reguleren

In het Zwitserse Nationaal Park is te zien hoe wildpopulaties zich ontwikkelen wanneer de mens niet ingrijpt. Reeën- en hertenpopulaties of gemzenbestanden stabiliseren zich na een paar jaar op eigen kracht, het bos herstelt zich en de biodiversiteit neemt toe.

Dat wordt bevestigd door internationaal onderzoek, bijvoorbeeld uit het Beierse Woud of Slovenië: in jachtvrije gebieden reguleren wildpopulaties zich via natuurlijke mechanismen: voedsel, ziekten, roofdieren.

Genf Jagdverbot

De wolf als ongemakkelijke concurrent

Sinds de terugkeer van de wolf naar Zwitserland is het duidelijk: het traditionele jachtsysteem begint te wankelen. In 2024 werden er volgens het BAFU tientallen wolven preventief afgeschoten, soms hele roedels, vaak zonder aantoonbare schade.

Waar roofdieren worden toegelaten, stabiliseren de wildstanden en ecosystemen zich, en vindt de natuur haar evenwicht. Maar in plaats van dit proces toe te laten, wordt de wolf bestreden om de eigen ‘regulerende rol’ te behouden.

Dierenleed achter het begrip ‘weidelijkheid’

Veel dieren vluchten gewond weg en sterven later aan bloedverlies of stress. De recreatieve jacht is geen schone, snelle dood. Veel dieren vluchten gewond weg en sterven pas uren later aan bloedverlies, interne verwondingen of stress. Ook moederdieren worden vaak neergeschoten, terwijl hun jongen ellendig verhongeren. Deze realiteit krijgt zelden een plek in de public relations van de jagers, die liever termen als ‘beheer’, ‘weidelijkheid’ en ‘dierenwelzijn’ gebruiken, woorden die bedoeld zijn om het werkelijke leed te verdoezelen.

‘Weidelijkheid’ klinkt nobel, maar is vaak een moreel dekmantel voor systematisch dierenleed.

De jachtlobby heeft in Zwitserland grote invloed. In veel kantons zitten slecht opgeleide recreatieve jagers in de jachtcommissies, adviseren zij de autoriteiten en helpen zij mee wetten vorm te geven.

Dat werd in 2020 duidelijk bij de mislukte herziening van de jachtwet. Het volk zei nee tegen de verruiming van de afschotregels voor wolven en andere dieren – een signaal voor meer dieren- en natuurbescherming.

Toch hebben verschillende kantons hun bepalingen sindsdien versoepeld, en worden er ‘preventieve’ afschotvergunningen voor wolven verleend, nog voordat er schade is ontstaan.

Steeds meer mensen beseffen dat de recreatieve jacht geen natuurlijk erfgoed is, maar een anachronisme. Wetenschappelijk onderbouwde modellen voor wildbeheer tonen al lang alternatieven: natuurlijke regulatie door roofdieren, gerichte beschermingsmaatregelen voor leefgebieden en niet-dodelijke methoden voor schadepreventie.

Natuurbescherming betekent leven behouden, niet er een einde aan maken. Wie werkelijk voor de natuur strijdt, trekt geen grens tussen 'nuttig' en 'schadelijk'.

Een jachtvrije toekomst: geen utopie, maar een noodzaak

De feiten zijn eenduidig:

• Jachtvrije gebieden werken.
• De natuur kan zichzelf reguleren.
• Dierenleed is vermijdbaar.

Zwitserland zou een voortrekkersrol kunnen vervullen, met echte wildrustzones, wetenschappelijk onderbouwd wildbeheer en minder jachtdruk. Want echte natuurbescherming betekent niet leven beëindigen, maar leefgebieden behouden.

Wilde dieren hebben rust nodig, geen kogels.

De recreatieve jacht in Zwitserland levert geen bijdrage aan het evenwicht in de natuur, maar is een relict uit een tijd waarin de mens dacht dat hij alleen met het geweer orde kon scheppen. Maar de natuur was al lang vóór ons in evenwicht en zal dat weer worden, zodra we eindelijk ophouden ons als haar rechters op te stellen.

Tegenwoordig weten we het beter. Een modern, ethisch wildbeheer vertrouwt op wetenschap, niet op traditie. De natuur heeft geen recreatieve jagers nodig, ze heeft respect, terughoudendheid en vertrouwen nodig.