Kantonaal volksinitiatief: kanton Appenzell Ausserrhoden

«Voor professionele wildbescherming»

Grondwetsinitiatief in de vorm van een uitgewerkt ontwerp

Op grond van art. 51 e.v. van de grondwet van het kanton Appenzell Ausserrhoden van 30 april 1995 en de wetgeving inzake politieke rechten

Ingediend door het initiatiefcomité [datum van indiening]

Initiatieftekst

De ondertekenaars, allen stemgerechtigde personen in het Kanton Appenzell Ausserrhoden, dienen het volgende grondwettelijke initiatief in:

De grondwet van het Kanton Appenzell Ausserrhoden van 30 april 1995 wordt aangevuld met de volgende artikelen:

Art. [nieuw] Professionele wildbescherming

1 De uitoefening van de jacht door privépersonen (patentjacht, recreatieve jacht) is op het gehele grondgebied van het Kanton Appenzell Ausserrhoden verboden.

2 De bescherming, de verzorging en, voor zover nodig, de regulering van in het wild levende dieren is uitsluitend voorbehouden aan vakkundig opgeleide wildbeheerders in dienst van het kanton.

3 Het afschieten van wilde dieren is alleen toegestaan als laatste maatregel, wanneer alle andere geschikte maatregelen ter voorkoming van schade of afwending van gevaar zijn uitgeput of ontoereikend zijn. Hiervoor is voorafgaande goedkeuring van de wildcommissie vereist.

4 Het kanton richt een onafhankelijke wildcommissie op, bestaande uit vertegenwoordigers van dier- en natuurbeschermingsorganisaties, de wetenschap en de betrokken autoriteiten. De commissie houdt toezicht op het wildbeheer en beslist over reguleringsmaatregelen.

5 Het kanton bevordert de natuurlijke regulering van de wildpopulaties, de verbinding van leefgebieden en de coëxistentie van mens en wild dier.

6 De verdere details worden geregeld bij wet.

Art. [nieuw] Bescherming van bedreigde en beschermde wildsoorten

1 Het kanton ziet af van de regulering van bestanden van beschermde diersoorten overeenkomstig art. 7a van de federale wet op de jacht en de bescherming van wilde zoogdieren en vogels, en verleent geen afschotvergunningen voor individuele dieren van beschermde soorten overeenkomstig art. 12 lid 2 van deze wet, in het bijzonder niet voor wolf, lynx, beer, bever, otter, goudjakhals, steenarend, grote zaagbek en andere volgens federaal recht beschermde soorten. Lid 3 blijft voorbehouden.

2 Het zet in op de bevordering van de coëxistentie van mens en wild dier, passieve schadepreventie, de ecologische opwaardering van leefgebieden en de wetenschappelijke begeleiding van de aanwezigheid van wilde dieren.

3 Maatregelen tegen individuele wilde dieren die een onmiddellijk en aanzienlijk gevaar voor mensen vormen, blijven voorbehouden. Deze moeten tot het minimum worden beperkt en door de bevoegde vakinstantie van het kanton worden uitgevoerd.

4 Het kanton zet zich in het kader van de interkantonale samenwerking en tegenover de Bond actief in voor de bescherming en het behoud van bedreigde wildediersoorten.

Overgangsbepaling

1 De regeringsraad vaardigt de vereiste uitvoeringsbepalingen uit binnen twee jaar na aanvaarding van deze grondwetswijziging.

2 Bestaande jachtvergunningen vervallen bij het in werking treden van de uitvoeringsbepalingen. Reeds betaalde vergunningskosten voor het lopende jachtseizoen worden naar rato terugbetaald.

3 De regeringsraad waarborgt de continuïteit van het wildbeheer tijdens de overgangsfase.

Toelichtingen

1. Uitgangspositie

Het kanton Appenzell Ausserrhoden beslaat 243 km² en telt ongeveer 55.000 inwoners. Het heuvelachtige, voor-alpiene gebied wordt gekenmerkt door verspreide bebouwing, landbouw en een hoog aandeel bos. Het kanton wordt omringd door het kanton Sankt Gallen en grenst aan Appenzell Innerrhoden.

De recreatieve jacht wordt in Appenzell Ausserrhoden georganiseerd als patentjacht. Privépersonen kopen een kantonaal patent en jagen zonder vaste verantwoordelijkheid voor een revier. Het patentsysteem levert geen inhoudelijke meerwaarde op ten opzichte van professioneel wildbeheer: het bindt de recreatieve jagers niet aan een bepaald gebied en bemoeilijkt een gecoördineerd beheer van wilde dieren (vgl. de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Appenzell Buitenrhoden alsook de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

De bewering dat zonder recreatieve jacht het ecologisch evenwicht zou instorten, wordt door het Genève-model al meer dan 50 jaar empirisch weerlegd (zie het uitgebreide Dossier over het Geneefse jachtverbod op wildbeimwild.com). Appenzell Ausserrhoden heeft met 243 km² een vergelijkbare oppervlakte als Genève (282 km²). Als professionele bescherming van wilde dieren op 282 km² al meer dan 50 jaar werkt, is er geen reden waarom dat op 243 km² niet zou lukken.

Tegelijkertijd komen op federaal niveau steeds meer beschermde wilde diersoorten onder druk te staan. De politieke druk op soorten zoals de lynx, de bever, de otter en de middelste zaagbek neemt gestaag toe (vgl. de analyse van het jachtbeleid op wildbeimwild.com).

2. Het voorbeeld: kanton Genève

Op 19 mei 1974 stemde ruim 70 procent van de kiezers in het kanton Genève vóór de afschaffing van de miliciaire recreatieve jacht. De ervaringen sinds het verbod op de recreatieve jacht zijn eenduidig:

De biodiversiteit is aanzienlijk toegenomen. Het aantal overwinterende watervogels is vervijfvoudigd, van enkele honderden naar ongeveer 30'000. Genève herbergt tegenwoordig de grootste populatie veldhazen en een van de laatste patrijzenpopulaties van Zwitserland. Vóór de volksstemming van 1974 had de lobby van de recreatieve jacht beweerd dat de veldhaas zonder recreatieve jacht zou Roofdieren. Het tegendeel is gebeurd.
De reeënpopulatie heeft zich op een gezond niveau gestabiliseerd, bij een jaarlijks speciaal afschot door professionele wildbeheerders van slechts 20 tot 36 dieren.
Het verbod geldt al meer dan 50 jaar onafgebroken. Genève heeft het nooit opgeheven. De totale kosten bedragen ongeveer 1,2 miljoen Zwitserse frank per jaar, oftewel zo'n 2,40 frank per inwoner. De efficiëntie van het Genève-model blijkt uit een directe vergelijking: een professionele wildbeheerder in Genève heeft voor een sanitaire afschot van een wild zwijn gemiddeld 8 uur en maximaal 2 patronen nodig. Een recreatieve jager in het kanton Zürich heeft daarvoor 60 tot 80 uur en tot 15 patronen nodig. De dichtheid van veldhazen in Genève bedraagt 17,7 dieren per 100 hectare (de hoogste van Zwitserland), in het kanton Zürich slechts 1,0 per 100 hectare (vgl. Feitencheck kantonsregering Zürich).

Een uitgebreide toelichting is te vinden in de Dossier «Genève en het jachtverbod» op wildbeimwild.com.

3. Het concept: professioneel wildbeheer in plaats van recreatieve jacht

Het initiatief vervangt de recreatieve jacht door een professioneel wildbeheer volgens het wildbeheerdermodel:

Vakkennis in plaats van vrijetijdsvermaak. Professionele wildbeheerders handelen op wetenschappelijke basis, in het kader van een kantonale prestatieopdracht.

Ultima-ratioprincipe. Afschot is alleen toegestaan als alle niet-dodelijke maatregelen zijn uitgeput: elektrische afrasteringen, verjaging, habitatinrichting, bouwkundige beschermingsmaatregelen.

Democratische controle door een wildbeheercommissie. De onafhankelijke commissie voorkomt dat politieke druk het wildbeheer verwatert.

Natuurlijke zelfregulatie als leidend principe. De ervaring uit Genève, uit nationale parken en uit talrijke wetenschappelijke Studies toont aan: populaties wilde dieren reguleren zich in de meeste gevallen zelfstandig.

4. Waarom Appenzell Ausserrhoden?

Appenzell Ausserrhoden leent zich om één overtuigende reden bij uitstek voor dit initiatief:

De laagste handtekeningendrempel van alle kantons met een stembusreferendum: 300 handtekeningen.Voor een kantonaal volksinitiatief in Appenzell Ausserrhoden zijn slechts 300 geldige handtekeningen nodig. Alleen in de Landsgemeinde-kantons Glarus en Appenzell Innerrhoden ligt de drempel lager, waar één enkele persoon een voorstel kan indienen. 300 handtekeningen zijn binnen enkele inzameldagen te verzamelen. Zelfs een klein comité van drie tot vijf personen kan dit aantal binnen een paar weken behalen. Doordat deze drempel in de praktijk zo goed haalbaar is, is Appenzell Ausserrhoden het eenvoudigste instapkanton voor een volksinitiatief 'Voor professionele wilde dierenbescherming'.

Oppervlakte vergelijkbaar met Genève.Appenzell Ausserrhoden heeft 243 km², Genève 282 km². Het kanton is zelfs kleiner dan het Geneefse referentiemodel. Beide kantons hebben een vergelijkbare mix van bebouwd gebied, landbouw en bos.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging.Net als in Zug hoeven er geen jachtpachtcontracten te worden ontbonden en geen gemeenten te worden gecompenseerd. De jachtvergunningen vervallen zodra de uitvoeringsbepalingen in werking treden.

Signaalwerking vanuit het Appenzellerland.Een succes in Appenzell Ausserrhoden zou juist daarom opmerkelijk zijn, omdat het kanton bekendstaat als landelijk en traditiebewust. Het signaal zou zijn: als zelfs in het Appenzellerland een meerderheid stemt vóór professionele bescherming van wilde dieren, dan is het Geneefse model overal doorvoerbaar.

Uitdaging: landelijk karakter.Appenzell Ausserrhoden is geen stedelijk kanton. De landbouw en de daarmee verbonden jachttraditie hebben een ander gewicht dan in Basel of Zug. De campagne moet daarom sterker inzetten op het concrete nut van het Geneefse model voor de landbouw: minder wildschade dankzij professionele preventie, ontlasting van boeren door staatlijke elektrische afrasteringen en verjagingsmaatregelen, en het wegnemen van het belangenconflict tussen recreatieve jacht en daadwerkelijk schademanagement (vgl. wildbeimwild.com over wilde dieren in bebouwd gebied).

5. Over de initiatieftekst

De tekst van het initiatief komt overeen met de variant met jachtvergunning (zoals Zug). De kantonale bevoegdheid staat buiten kijf: de federale jachtwet (JSG) laat de organisatie van het jachtbedrijf uitdrukkelijk aan de kantons over (art. 3 lid 1 en 2 JSG). De drie jachtsystemen (jachtvergunning, jachtgebiedjacht en regiejacht) zijn gelijkwaardig. Het kanton Genève past sinds 1974 regiejacht toe, conform het federale recht. Bestaande jachtvergunningen vervallen bij het van kracht worden van de uitvoeringsbepalingen; vergunningskosten worden naar rato terugbetaald.

De tweede paragraaf over de bescherming van beschermde soorten is relevant voor Appenzell Ausserrhoden, omdat het kanton op het raakvlak tussen het Middelland en de Voor-Alpen ligt. De lynx komt voor in de aangrenzende bosgebieden van Sankt Gallen. De wolf is teruggekeerd naar Oost-Zwitserland; in het kanton Sankt Gallen leven al roedels. De bever breidt zich uit langs de Oost-Zwitserse waterwegen. Een grondwettelijk afzien van preventieve regulering ter bescherming zou een vooruitziend signaal zijn (vgl. de Analyse van het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

6. Kostenconsequenties: concreet budget voor Appenzell Ausserrhoden

Het referentiebudget van Genève

In Genève, dat met 282 km² iets groter is dan Appenzell Ausserrhoden en ongeveer 500'000 inwoners telt, bedragen de totale kosten van professioneel wildbeheer ongeveer 1,2 miljoen frank per jaar.

Conservatieve hochrekening voor Appenzell Ausserrhoden

Voor Appenzell Ausserrhoden met een oppervlakte van 243 km² en ongeveer 55'000 inwoners levert dit de volgende bewust conservatieve kostenraming op. Deze houdt rekening met de heuvelachtige tot voor-alpiene topografie aan de rand van de Alpstein:

Personeelskosten: 240'000 tot 420'000 frank per jaar. Er zijn 2 tot 3 voltijdse functies nodig. Appenzell Ausserrhoden is kleiner dan Genève en ligt aan de rand van de Alpstein. De heuvelachtige tot voor-alpiene topografie vereist vakspecialisten met terreinkennis.

Materiële kosten: 50'000 tot 90'000 frank per jaar.

Schadevergoeding: 25'000 tot 60'000 frank per jaar.

Startinvestering kuddebescherming: 200'000 tot 350'000 frank. Eenmalige investering over drie tot vijf jaar voor de randgebieden van de Alpstein: programma's voor kuddebeschermingshonden, mobiele omheiningen, nachtkralen.

Totale kosten: 315.000 tot 570.000 Zwitserse frank per jaar (bruto, exclusief de eenmalige startinvestering voor kuddebescherming).Dat komt neer op ongeveer 5,70 tot 10,35 Zwitserse frank per inwoner per jaar.

Besparingen en medefinanciering

Daar staan besparingen tegenover: geen jachtexamens, geen patentbeheer, geen afschotplanning, geen jachttoezicht. Daarbij komen de kosten voor wolvenafschot (helikoptervluchten, coördinatie, juridische procedures). De compensatoire reproductie (de door jachtdruk kunstmatig verhoogde voortplantingssnelheid) neemt na de systeemwijziging binnen enkele jaren af.

Wegvallende inkomsten

Met de afschaffing van de recreatieve jacht vervallen de patentvergoedingen van naar schatting 120.000 tot 200.000 Zwitserse frank per jaar. Daar staan echter de nooit begrote externe kosten van de miliciajacht tegenover (wildongevallen, jachtgerelateerde verbijtschade in het beschermingsbos, administratiekosten, politie- en rechtszaken), die deze inkomsten vermoedelijk ruimschoots overtreffen. In het kanton Genève vervallen deze inkomsten al sinds 1974, zonder financiële problemen: vóór het jachtverbod waren er meer dan 400 recreatieve jagers actief, tegenwoordig doen drie voltijdbanen hetzelfde werk beter. Sanitair en therapeutisch afschot door professionele wildbeheerders is niet hetzelfde als regulerende bejaging op basis van jagerslatijn of verkeerd begrepen 'natuurbeleving' van recreatieve jagers. Een berekening van de volledige kosten laat zien: de miliciajacht kost de belastingbetaler aanzienlijk meer dan ze oplevert (vgl. «Wat de recreatieve jacht Zwitserland werkelijk kost» op wildbeimwild.com).

Recreatieve jagers in de politiek stemmen tegen natuurbescherming. De lobby van de recreatieve jacht bestrijdt systematisch initiatieven voor biodiversiteit en soortenbescherming. In 2024 bestreed zij het biodiversiteitsinitiatief (63 procent nee). In 2020 sneuvelde de jachtwet, waaraan zij had meegewerkt, bij het referendum (51,9 procent nee). In 2016 torpedeerde de Tessijnse jagersvereniging het Nationaal Park Parc Adula. In de zittingsperiode 2015 tot 2019 stemden recreatieve jagers in het parlement grotendeels tegen milieubelangen. Wie beweert dat recreatieve jagers natuurbeschermers zijn, negeert hun stemgedrag (vgl. Tessijnse jagersvereniging: 30 jaar onzin en Kostendossier).

De De netto meerkosten liggen naar verwachting tussen de 150’000 en 350’000 Zwitserse frank per jaar bedragen, wat neerkomt op ongeveer 2,75 tot 6,35 Zwitserse frank per inwoner overeenkomt. In absolute cijfers is dat bescheiden: 150.000 tot 350.000 Zwitserse frank voor een kanton met een jaarlijkse totale uitgave van meerdere honderden miljoenen Zwitserse frank (vgl. Jachtmythen-feitencheck op wildbeimwild.com).

7. Verenigbaarheid met hogere regelgeving

Het initiatief is in overeenstemming met het federale recht. Dezelfde juridische argumentatie als bij alle voorgaande kantonnale voorstellen geldt: art. 3 lid 1 en 2 JSG, de drie gelijkwaardige jachtsystemen, meer dan 50 jaar onbetwiste praktijk in Genève. Art. 7a JSG geeft de kantons de mogelijkheid tot preventieve regulering, maar verplicht hen daar niet toe. Hetzelfde geldt voor afschotvergunningen voor individuele dieren volgens art. 12 lid 2 JSG. Het initiatief handhaaft de eenheid van materie.

8. Anticiperen op te verwachten bezwaren

«Appenzell is een plattelandskanton, het Geneefse model past hier niet»

De feiten: Genève heeft eveneens aanzienlijke landbouwgebieden, wijnbouw en bos en is met 282 km² zelfs groter dan Appenzell Ausserrhoden (243 km²). Het professionele wildbeheer functioneert daar al meer dan 50 jaar, ook in landelijke gemeenten. Het argument dat Genève “een stadskanton” zou zijn, negeert de realiteit van het Geneefse achterland.

Korte communicatieve formule: «Genève heeft wijngaarden, akkers en bos op 282 km². Appenzell heeft heuvels, weiden en bos op 243 km². Genève doet het al 50 jaar voor.»

«De kosten per hoofd zijn te hoog»

De feiten: De hogere kosten per inwoner zijn een wiskundig gevolg van het kleine bevolkingsaantal, niet een teken van inefficiëntie. In absolute cijfers kost professioneel wildbeheer in Appenzell Ausserrhoden ongeveer een kwart tot net geen helft van het Geneefse budget. En Genève bewijst dat deze kosten een investering zijn die zich door een hogere biodiversiteit, minder wildschade en professioneler beheer meervoudig terugbetaalt (vgl. Jachtmythen-feitencheck op wildbeimwild.com).

Korte communicatieve formule:«Netto ongeveer 3 tot 6 Zwitserse frank per persoon per jaar. Voor professionele bescherming van wilde dieren in plaats van recreatieve jacht.»

«300 handtekeningen zijn te weinig voor zo'n verstrekkend initiatief»

De feiten: De handtekeningendrempel van 300 is verankerd in de kantonale grondwet. Ze geldt voor elk volksinitiatief, ongeacht de reikwijdte ervan. De democratische legitimatie ontstaat niet bij het verzamelen van handtekeningen, maar bij de stemming, waarbij alle stemgerechtigden meebeslissen. 300 handtekeningen vormen de drempel om over een aangelegenheid te laten stemmen. De stemming zelf beslist.

Korte communicatieve formule: «300 handtekeningen openen de deur naar de stemming. Daar beslist het volk.»

9. Samenvatting

Dit initiatief geeft de bevolking van Appenzell Ausserrhoden de mogelijkheid om zich uit te spreken voor een modern, op bewijs gebaseerd wildbeheer. Met slechts 300 handtekeningen is de weg naar een stemming korter dan in elk ander kanton met een volksstemming. Het oppervlak is kleiner dan dat van Genève, en het beproefde Geneefse model toont aan dat professionele bescherming van wilde dieren ook werkt in een gemengd landschap van landbouw en bos.

Initiatiefcomité «Voor professionele wildbescherming»

[Naam 1], [Naam 2], [Naam 3] …

(Comitéleden volgens kantonaal recht, woonachtig in het kanton)

Contactadres: [Adres van het comité]

Bijlage: Aanvullende documentatie

Het Genèvemodel in detail: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot. Uitgebreide weergave van het Geneefse wildbeheer sinds 1974.

Wetenschappelijke studies: wildbeimwild.com/studien-ueber-die-auswirkung-der-jagd-auf-wildtiere-und-jaeger. Verzameling wetenschappelijke studies over de zelfregulatie van populaties wilde dieren.

Jacht in Zwitserland: wildbeimwild.com/warum-die-hobby-jagd-in-der-schweiz-kein-naturschutz-ist. Doorlopend bijgewerkt overzicht van het Zwitserse jachtbeleid.

Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Appenzell Ausserrhoden: wildbeimwild.com: Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton AR. Motieven, rechtvaardigingen en sociale dynamiek.

Psychologie van de recreatieve jacht: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd. Analyses van motieven, rechtvaardigingen en sociale dynamieken van de recreatieve jacht.

Wolvendossier: wildbeimwild.com/dossiers/wolf-in-der-schweiz-fakten-politik-und-die-grenzen-der-jagd. Actuele ontwikkelingen in het Zwitserse wolvenbeleid.

Wilde dieren en roofdieren: wildbeimwild.com/category/wildtiere. Informatie over wilde dieren, roofdieren en de coëxistentie van mens en wilde dieren.

Jachtmythes: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen. Feitencheck over de meest voorkomende beweringen van de lobby van de recreatieve jacht.

Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt: Modeltekst van het initiatief in het kanton Basel-Stadt.

Opmerking over de procedure

Het initiatiefcomité dient de tekst van het initiatief voorafgaand aan het verzamelen van handtekeningen ter voorbezichtiging in bij de kantonskanselarij van Appenzell Ausserrhoden. Voor de totstandkoming van het initiatief zijn 300 geldige handtekeningen vereist. In het kanton Appenzell Ausserrhoden geldt momenteel geen termijn voor het verzamelen van handtekeningen. Op 1 januari 2027 treedt de nieuwe kantonsgrondwet van 30 november 2025 in werking: de drempel blijft op 300 handtekeningen, maar er geldt dan een nieuwe verzameltermijn van zes maanden vanaf de officiële bekendmaking (art. 75 KV AR 2025). De indieningsmodaliteiten zijn geregeld in de kantonale wetgeving over politieke rechten.

Strategische briefing voor activisten

Volksinitiatief «Voor professionele bescherming van wilde dieren», kanton Appenzell Ausserrhoden Intern werkdocument, stand maart 2026

Samenvatting

Appenzell Ausserrhoden biedt met slechts 300 benodigde handtekeningen de laagste drempel van alle kantons met een volksstemming. Met 243 km² is het kanton kleiner dan Genève. De grootste uitdaging is het landelijke karakter van het kanton, dat een andere campagnestrategie vereist dan in stedelijke kantons. Het sterkste argument: als het initiatief al in het Appenzellerland ter stemming komt en wordt aangenomen, dan is het Geneefse model overal haalbaar.

1. Waarom Appenzell Ausserrhoden?

300 handtekeningen. De laagste drempel van alle kantons met een volksstemming. Op één enkele zaterdag op de weekmarkt in Herisau kunnen bij goede organisatie meer dan 50 handtekeningen worden verzameld. Na zes zaterdagen is het initiatief ingediend. Geen enkel ander kanton biedt zo'n laagdrempelige toegang tot de directe democratie.

243 km²: kleiner dan Genève. De oppervlaktevergelijking ontkracht elk argument van “niet vergelijkbaar”.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding.

Signaalwerking vanuit het landelijke gebied. Een succes in het Appenzellerland zou het sterkst mogelijke signaal zijn: als het hier werkt, werkt het overal.

2. De bijzondere uitdaging: een landelijk kanton

Anders dan in Bazel of Zug is Appenzell Ausserrhoden geen stedelijk kanton. De campagne moet daarom anders worden gevoerd:

Nabijheid van de landbouw als argument vóór het initiatief. Professionele wildbeheerders zijn voor boeren betere partners dan recreatieve jagers. Het kanton stelt elektrische afrasteringen en verjagingsapparatuur beschikbaar, professionele vakmensen reageren sneller en deskundiger op wildschade, en het belangenconflict van de recreatieve jacht (hoge populaties van bejaagbare soorten aanhouden = meer wildschade) valt weg.

Zakelijke toonzetting. In een klein kanton, waar veel mensen elkaar kennen, moet de campagne zakelijk blijven. Persoonlijke aanvallen op recreatieve jagers zouden contraproductief zijn. De boodschap moet luiden: het gaat niet tegen personen, maar voor een beter systeem (vgl. de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Appenzell Buitenrhoden).

Genève als plattelandsvoorbeeld benadrukken.De meeste mensen associëren Genève met de stad. In werkelijkheid heeft Genève een uitgestrekt achterland met landbouw. Dit aspect moet in Appenzell communicatief sterk naar voren worden gebracht.

3. Communicatiestrategie: de drie kernboodschappen

«300 handtekeningen. Meer is er niet nodig om te stemmen over professionele bescherming van wilde dieren.»

«Kleiner dan Genève. Wat daar al 50 jaar werkt, werkt hier al helemaal.»

«Professioneel in plaats van hobby. Vakmensen die voor boeren werken, niet jagen voor hun plezier.»

4. Analyse van de tegenstanders

De vergunninghouders vormen een kleine groep. In een kanton met 55'000 inwoners is elke recreatieve jager persoonlijk bekend. De campagne moet dit feit respecteren en zakelijk blijven.

De boerenbond zou zowel als bondgenoot als als tegenstander kunnen optreden. Het antwoord: professioneel wildbeheer is beter voor boeren dan recreatieve jacht, omdat het belangenconflict wegvalt en schadepreventie professioneler verloopt.

Het traditieargument zal in Appenzell zwaarder wegen dan in Basel of Zug. Het antwoord: in 1974 heeft ook Genève tegen de traditie gestemd. En Genève heeft het verbod sindsdien nooit opgeheven.

5. Tijdschema

Fase	Inhoud	Tijdsbestek
Vorming comité & voorlopige toetsing tekst	Jurist inschakelen; comitéleden met woonplaats in AR rekruteren	Maand 1–3
Indiening voor voorlopige toetsing	Kantonskanselarij Appenzell Ausserrhoden	Maand 3–4
Handtekeningenverzameling	300 handtekeningen; realistisch binnen enkele weken haalbaar	Maand 4–6
Contacten met partijen & coalitievorming	Contacten met partijen en natuurbeschermingsverenigingen; boerenbond peilen	Maand 1–10
Debat in de kantonsraad	Parlementaire verankering; mediawerk	Maand 8–14
Stemcampagne	Finale mobilisatie, infografieken, mediaprésentie	Maand 14–20

6. Campagnemateriaal

Het Genève-dossier op wildbeimwild.com als centraal argumentatiekader.
De Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Appenzell Buitenrhoden als achtergrondmateriaal.
Infographic: oppervlaktevergelijking AR/GE (243 vs. 282 km²) en «300 handtekeningen» als centraal getal.
Lokale media: Appenzeller Zeitung, Appenzeller Volksfreund, Radio FM1, TVO.
Landbouw-factsheet: concreet nut van professioneel wildbeheer voor boeren.

7. Verdere bronnen

Dit document is een modeltekst van IG Wild beim Wild. Het kan vrij worden gebruikt door activisten, organisaties of initiatiefcomités en worden aangepast aan de situatie in het kanton Appenzell Ausserrhoden.

Feitencheck: de beweringen van de lobby van de recreatieve jacht

De brochure «Die Jagd in der Schweiz schützt und nützt» van JagdSchweiz leest als een reclamefolder, maar de centrale beweringen houden geen stand bij een feitencheck. Tien narratieven onder de loep, van «taak van de staat» en «biodiversiteit» tot «80% instemming»: Dossier: Feitencheck JagdSchweiz-brochure →