Kantonaal volksinitiatief: kanton Graubünden

«Voor professionele wildbescherming»

Grondwetsinitiatief in de vorm van een uitgewerkt ontwerp

Op grond van art. 12 van de Grondwet van het Kanton Graubünden van 14 september 2003 en de wet op de politieke rechten in het Kanton Graubünden

Ingediend door het initiatiefcomité [datum van indiening]

Initiatieftekst

De ondertekenende, in het Kanton Graubünden stemgerechtigde personen dienen het volgende grondwettelijke initiatief in:

De Grondwet van het Kanton Graubünden van 14 september 2003 wordt aangevuld met de volgende artikelen:

Art. [nieuw] Professionele wildbescherming

1 De uitoefening van de jacht door particulieren (patentjacht, recreatieve jacht) is op het gehele grondgebied van het Kanton Graubünden verboden.

2 De bescherming, de verzorging en, voor zover nodig, de regulering van in het wild levende dieren is uitsluitend voorbehouden aan vakkundig opgeleide wildbeheerders in dienst van het kanton.

3 Het afschieten van wilde dieren is alleen toegestaan als laatste maatregel, wanneer alle andere geschikte maatregelen ter voorkoming van schade of afwending van gevaar zijn uitgeput of ontoereikend zijn. Hiervoor is voorafgaande goedkeuring van de wildcommissie vereist.

4 Het kanton richt een onafhankelijke wildcommissie op, bestaande uit vertegenwoordigers van dier- en natuurbeschermingsorganisaties, de wetenschap en de betrokken autoriteiten. De commissie houdt toezicht op het wildbeheer en beslist over reguleringsmaatregelen.

5 Het kanton bevordert de natuurlijke regulering van de wildpopulaties, de verbinding van leefgebieden en de coëxistentie van mens en wild dier.

6 De verdere details worden geregeld bij wet.

Art. [nieuw] Bescherming van bedreigde en beschermde wildsoorten

1 Het kanton ziet af van de regulering van bestanden van beschermde diersoorten overeenkomstig art. 7a van de federale wet op de jacht en de bescherming van wilde zoogdieren en vogels, en verleent geen afschotvergunningen voor individuele dieren van beschermde soorten overeenkomstig art. 12 lid 2 van deze wet, in het bijzonder niet voor wolf, lynx, beer, bever, otter, goudjakhals, steenarend, grote zaagbek en andere volgens federaal recht beschermde soorten. Lid 3 blijft voorbehouden.

2 Het zet in op de bevordering van de coëxistentie van mens en wild dier, passieve schadepreventie, de ecologische opwaardering van leefgebieden en de wetenschappelijke begeleiding van de aanwezigheid van wilde dieren.

3 Maatregelen tegen individuele wilde dieren die een onmiddellijk en aanzienlijk gevaar voor mensen vormen, blijven voorbehouden. Deze moeten tot het minimum worden beperkt en door de bevoegde vakinstantie van het kanton worden uitgevoerd.

4 Het kanton zet zich in het kader van de interkantonale samenwerking en tegenover de Bond actief in voor de bescherming en het behoud van bedreigde wildediersoorten.

Overgangsbepaling

1 De regering vaardigt de vereiste uitvoeringsbepalingen uit binnen twee jaar na aanname van deze grondwetswijziging.

2 Bestaande jachtvergunningen vervallen bij het in werking treden van de uitvoeringsbepalingen. Reeds betaalde vergunningskosten voor het lopende jachtseizoen worden naar rato terugbetaald.

3 De regering waarborgt de continuïteit van het beheer van wilde dieren tijdens de overgangsfase.

Toelichtingen

1. Uitgangspositie

In het Kanton Graubünden, het qua oppervlakte grootste kanton van Zwitserland met circa 200’000 inwoners op 7’105 km² grondgebied, is de huidige recreatieve jacht een systeem dat noch de soortenbescherming noch een eigentijds beheer van wilde dieren dient. Het is de uitoefening van een bloederig vrijetijdsvermaak ten koste van gevoelige wezens, gelegitimeerd door verouderde verhalen die geen wetenschappelijke toetsing kunnen doorstaan. De bewering dat zonder recreatieve jacht het ecologische evenwicht zou instorten, wordt door het Geneefse model sinds meer dan 50 jaar empirisch weerlegd (zie het uitgebreide Dossier over het Geneefse jachtverbod op wildbeimwild.com).

De recreatieve jacht wordt in Graubünden georganiseerd als patentjacht. De Bündner hoogjacht en de Bündner laagjacht zijn diep verankerd in de kantonale cultuur. Maar culturele traditie rechtvaardigt geen dierenmishandeling. Particulieren kopen een kantonaal patent en jagen zonder vaste verantwoordelijkheid voor een jachtgebied (zie de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Graubünden alsook de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Graubünden is het kanton waar de terugkeer van de roofdieren naar Zwitserland begon: in 2012 werd op de Calanda boven Chur de eerste wolvenroedel van het moderne Zwitserland bevestigd. Sindsdien zijn er meer roedels bijgekomen. De beer M13 werd in 2013 in Graubünden afgeschoten. De lynx is al tientallen jaren inheems. De steenarend broedt in het hele kanton. De lammergier is aanwezig in het Engadin. Met het Zwitserse Nationaal Park in het Engadin herbergt Graubünden het oudste nationale park van de Alpen, waar al meer dan 100 jaar niet wordt gejaagd (zie de analyse van het jachtbeleid op wildbeimwild.com en de wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Het kanton Graubünden heeft de mogelijkheid om hier een duidelijk signaal af te geven: niet alleen voor professionele bescherming van wilde dieren in plaats van recreatieve jacht, maar ook voor de consequente bescherming van bedreigde wildsoorten op kantonaal niveau. Als grootste kanton van Zwitserland zou dit signaal een uitwerking hebben die het hele nationale debat zou veranderen.

2. Het voorbeeld: kanton Genève

Op 19 mei 1974 stemde ruim 70 procent van de stemmers in het kanton Genève voor de afschaffing van de milities van recreatieve jagers. Vóór het verbod was het grofwild in het kanton vrijwel uitgeroeid. Meer dan 400 recreatieve jagers zetten op grote schaal fazanten, patrijzen en hazen uit voor de recreatieve jacht.

De ervaringen sinds het verbod op recreatieve jacht zijn eenduidig:

De biodiversiteit is aanzienlijk toegenomen. Het aantal overwinterende watervogels is vervijfvoudigd van enkele honderden tot ongeveer 30’000. Genève herbergt tegenwoordig de grootste populatie veldhazen en een van de laatste patrijzenpopulaties van Zwitserland.
De reeënpopulatie heeft zich op een gezond niveau gestabiliseerd, bij een jaarlijks speciaal afschot door professionele wildbeheerders van slechts 20 tot 36 dieren.
Het verbod geldt al meer dan 50 jaar ononderbroken. Genève heeft het nooit opgeheven.
De totale kosten bedragen ongeveer 1,2 miljoen frank per jaar: ongeveer 600.000 frank voor personeel, 250.000 frank voor preventie en 350.000 frank voor schadevergoeding. Dat komt neer op ongeveer 2,40 frank per inwoner per jaar.

De langdurige Geneefse faunainspecteur Gottlieb Dandliker omschreef het verbod op de recreatieve jacht als het financieel gunstigste alternatief. Een uitgebreide uiteenzetting is te vinden in de Dossier «Genève en het jachtverbod» op wildbeimwild.com.

De efficiëntie van het Geneefse model blijkt uit een directe vergelijking: een professionele wildbeheerder in Genève heeft voor een sanitair afschot van een wild zwijn gemiddeld 8 uur en maximaal 2 patronen nodig. Een recreatieve jager in het kanton Zürich heeft daarvoor 60 tot 80 uur en tot 15 patronen nodig. De dichtheid van veldhazen in Genève bedraagt 17,7 dieren per 100 hectare (de hoogste van Zwitserland), in het kanton Zürich slechts 1,0 per 100 hectare (vgl. Feitencheck kantonsregering Zürich).

Graubünden heeft sinds 1914 met het Zwitsers Nationaal Park zijn eigen referentievoorbeeld: in het nationale park wordt al meer dan 100 jaar niet gejaagd. De populaties wilde dieren reguleren zichzelf. Het nationale park bewijst dat natuurlijke zelfregulatie ook in het hooggebergte werkt (vgl. wildbeimwild.com over nationale parken en beschermde gebieden).

3. Het concept: professioneel wildbeheer in plaats van recreatieve jacht

Het initiatief vervangt de recreatieve jacht niet door een vacuüm, maar door professioneel wildbeheer volgens het wildbeheerdersmodel. Dit model is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:

Vakkennis in plaats van vrijetijdsvermaak. Professionele wildbeheerders handelen op wetenschappelijke basis (zie de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Ultima-ratioprincipe. Een afschot is alleen toegestaan als alle niet-letale maatregelen zijn uitgeput.

Democratische controle door een wildbeheercommissie. De onafhankelijke commissie voorkomt dat politieke druk het wildbeheer verwatert.

Natuurlijke zelfregulatie als leidend principe. Het Zwitsers Nationaal Park bewijst al meer dan 100 jaar: populaties wilde dieren reguleren zichzelf in het hooggebergte. De ervaring uit Genève, uit nationale parken en uit talrijke wetenschappelijke Studies bevestigt dit principe.

4. Waarom Graubünden?

Het kanton Graubünden leent zich om meerdere redenen voor de invoering van professionele bescherming van wilde dieren:

Grootste kanton van Zwitserland. Graubünden is met 7’105 km² qua oppervlakte het grootste kanton van Zwitserland. Een succes hier zou het hele nationale debat veranderen. Als professioneel wildbeheer in Graubünden werkt, werkt het overal.

Zwitsers Nationaal Park: 100 jaar bewijs. Het Zwitsers Nationaal Park in het Engadin bewijst sinds 1914 dat populaties wilde dieren zich in het hooggebergte zonder recreatieve jacht zelfstandig reguleren. Het nationale park is het Bündner Geneefse model. Geen enkel ander kanton heeft een zo sterk eigen referentievoorbeeld (vgl. wildbeimwild.com over nationale parken en beschermde gebieden). In het Zwitserse Nationaal Park in het Engadin wordt sinds 1914, al meer dan 100 jaar, niet gejaagd. De gemzenpopulatie is sinds 1920 constant op ongeveer 1'350 dieren. Op de vos wordt niet gejaagd, de prooidieren zijn niet uitgeroeid, de biodiversiteit is verdubbeld. Tegelijkertijd tonen de cijfers van de kantonale jachtadministratie aan wat de recreatieve jacht in de rest van het kanton aanricht: tussen 2012 en 2016 werden jaarlijks meer dan 1'000 aanklachten en boetes tegen recreatieve jagers uitgesproken. In 2015 moesten de wildbeheerders 1'232 naspeuringen uitvoeren, het slagingspercentage lag op slechts 57 procent. In vijf jaar tijd werden ongeveer 3'836 dieren slechts aangeschoten (zie Dossier jachtongevallen).

Calanda-wolvenroedel: bakermat van de Zwitserse wolvenroedels. Op de Calanda boven Chur werd in 2012 het eerste wolvenroedel van modern Zwitserland bevestigd. Graubünden is de bakermat van de terugkeer van de wolf. Het initiatief biedt een grondwettelijk antwoord: professioneel wildbeheer in plaats van politiek gemotiveerde afschietingen (zie de wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Beer in Graubünden. Graubünden is het kanton met de meeste bewezen beren van Zwitserland (beer M13 werd in 2013 afgeschoten). De formulering «insbesondere» (in het bijzonder) in het tweede artikel beschermt de beer bij zijn terugkeer (zie wildbeimwild.com over roofdieren).

Drietaligheid. Graubünden is het enige drietalige kanton van Zwitserland (Duits, Reto-Romaans, Italiaans). Het initiatief moet in drie talen worden gecommuniceerd.

4'000 handtekeningen. Bij 200'000 inwoners zijn 4'000 handtekeningen 2,00 procent van de bevolking. In Chur, Davos, St. Moritz, Ilanz, Landquart en Thusis kan er worden verzameld.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding.

Toeristenkanton. Davos, St. Moritz, Lenzerheide, Arosa, Flims/Laax: Graubünden is een van de belangrijkste toeristische kantons van Zwitserland. Professionele bescherming van wilde dieren en de coëxistentie met roofdieren zijn een argument voor duurzaam toerisme.

5. Over de initiatieftekst

Lid 1: Verbod op recreatieve jacht

Het verbod op de patentjacht door particulieren komt overeen met het Genfse model. De kantonale bevoegdheid is onbetwist: art. 3 lid 1 en 2 JSG. De drie jachtsystemen zijn gelijkwaardig. Genève is sinds 1974 in overeenstemming met het federale recht. De Bündner hoogjacht en de Bündner laagjacht zijn culturele tradities, maar culturele traditie rechtvaardigt noch dierenmishandeling, noch een ecologisch verouderd systeem.

Lid 2: Professioneel wildbeheer

In plaats van recreatieve jagers nemen vakkundig opgeleide wildbeheerders in kantonale dienst alle taken over. In Genève bewijst dit systeem zich al meer dan 50 jaar. In het Zwitserse Nationaal Park al meer dan 100 jaar.

Lid 3: Afschot als ultimum remedium

Afschot is de uitzondering, niet de regel. Passieve maatregelen hebben voorrang.

Lid 4: Wildtierencommissie

De onafhankelijke wildtiercommissie is naar het model van Genève opgezet. Zij voorkomt dat de regering eigenmachtig uitzonderingen toestaat. De afschot van beer M13 en talrijke wolven laat zien hoe snel politieke druk tot dodingsbesluiten leidt (vgl. Jachtmythes gecheckt op feiten).

Lid 5: Natuurlijke regulering en coëxistentie

Het bevorderen van coëxistentie omvat in Graubünden met name de uitbreiding van het nationaalparkprincipe naar het gehele kanton, de verbinding van alpiene leefgebieden, professionele kuddebescherming en voorlichting aan de bevolking en toeristen.

Overgangsbepalingen

De termijn van twee jaar geeft de regering voldoende tijd. De bestaande dienst voor jacht en visserij (AJF) kan als institutionele basis dienen. Het AJF heeft al professionele wildbeheerders in dienst.

6. Over het tweede artikel: bescherming van bedreigde en beschermde diersoorten in het wild

Het tweede artikel is voor Graubünden van het hoogste belang. De Calanda-wolvenroedel was in 2012 de eerste van modern Zwitserland. Beer M13 werd in 2013 afgeschoten. De lynx is er inheems. De steenarend en de lammergier broeden in het kanton. Graubünden herbergt het Zwitserse Nationaal Park. De formulering «met name» beschermt ook toekomstige terugkeerders, in het bijzonder de beer en de otter (vgl. de wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

7. Kostengevolgen: concreet budget voor Graubünden

Het referentiebudget van Genève

In Genève bedragen de totale kosten ongeveer 1,2 miljoen Zwitserse frank per jaar.

Conservatieve raming voor Graubünden

Voor Graubünden, met een oppervlakte van 7’105 km² en ongeveer 200’000 inwoners, levert dit de volgende bewust conservatieve kostenraming op. Deze rekening houdt ruimhartig rekening met alpiene bijkomende kosten, de edelhertenproblematiek en de opbouw van kuddebescherming:

Personeelskosten: 1’800’000 tot 2’800’000 Zwitserse frank per jaar.Er zijn 15 tot 20 voltijdbanen nodig. Graubünden is vijfentwintig keer groter dan Genève en topografisch uiterst veeleisend: hooggebergte, afgelegen zijdalen, grootschalige alpweidebedrijven. De bestaande dienst voor jacht en visserij (AJF) heeft al professionele wildbeheerders in dienst, van wie de functies deels kunnen worden omgevormd. Het hogere aantal functies houdt rekening met het overgangsbeheer van het edelhert.

Materiële kosten: 400’000 tot 700’000 Zwitserse frank per jaar. In het hooggebergte liggen de materiële kosten hoger dan in het laagland: terreinvoertuigen, alpine uitrusting, kuddebeschermingsmateriaal, monitoringinfrastructuur (fotovallen, gps-zenders, drones), bouwkundige beschermingsmaatregelen en voorlichting in drie talen.

Schadevergoeding: 300’000 tot 600’000 Zwitserse frank per jaar. Hoofdzakelijk wolvenschade aan vee, vraatschade in beschermingsbos en eventuele berenschade. De hogere schatting houdt rekening met de aanwezigheid van wolven in het hele kanton.

Startinvestering kuddebescherming: 800’000 tot 1’500’000 Zwitserse frank. In de eerste drie tot vijf jaar na de systeemwisseling is een eenmalige startinvestering nodig in de kuddebeschermingsinfrastructuur voor het hele Bündner alpgebied: programma's voor kuddebeschermingshonden, mobiele hekken, nachtkralen, opleiding van herders. Deze investering is niet terugkerend en wordt over drie tot vijf jaar afgeschreven.

Totale kosten: 2’500’000 tot 4’100’000 Zwitserse frank per jaar (bruto). Dat komt overeen met circa 12,50 tot 20,50 Zwitserse frank per inwoner per jaar.

Overgangsbeheer edelherten

Graubünden heeft de grootste edelhertenpopulaties van Zwitserland. Ondanks duizenden recreatieve jagers en een jaarlijkse hoogjacht worden de populaties niet duurzaam teruggebracht. Integendeel: door compensatoire reproductie zorgt de recreatieve jacht voor meer geboortes dan er dieren worden afgeschoten. De wetenschappelijke literatuur toont dit effect ondubbelzinnig aan: hoge jachtdruk leidt tot eerdere geslachtsrijpheid, grotere worpen en een hogere overlevingskans van de jongen. Na de systeemwisseling is er in de eerste drie tot vijf jaar een gericht overgangsbeheer voor edelherten nodig door professionele vakmensen, die de populatie wetenschappelijk onderbouwd en selectief reguleren, niet grootschalig en seizoensgebonden zoals de recreatieve jacht. De hogere personeelsaantallen houden rekening met dit overgangsbeheer. Het Zwitserse Nationaalpark bewijst al meer dan 100 jaar dat populaties wilde dieren zich ook in het hooggebergte zonder recreatieve jacht reguleren. De professionele wildbeheerdienst zal dit principe uitbreiden naar het hele kanton (vgl. studies op wildbeimwild.com).

Besparingen en medefinanciering

Daartegenover staan aanzienlijke besparingen: geen jachtexamens, geen beheer van duizenden jachtvergunningen (Graubünden heeft een van de grootste groepen recreatieve jagers van Zwitserland), geen afschotplanning, geen jachttoezicht. Daarbij komen de enorme kosten voor de afschoten van wolven: één enkele zinloos gedode wolf kost de gemeenschap ongeveer 35.000 Zwitserse frank (helikopterinzet, coördinatie, juridische procedures). Bij tientallen afschoten per jaar loopt dit op tot honderdduizenden franken.

Wegvallende inkomsten

Met de afschaffing van de recreatieve jacht vervallen de jachtvergunningsinkomsten van naar schatting 4 tot 5 miljoen Zwitserse frank per jaar. Daar staan echter de nooit berekende externe kosten van de miliciajacht tegenover (wildongevallen, jachtgerelateerde vraatschade in beschermingsbossen, administratieve lasten, politie- en gerechtelijke inzet), die een veelvoud van deze inkomsten bedragen. In het kanton Genève zijn deze inkomsten sinds 1974 weggevallen, zonder financiële problemen: vóór het jachtverbod waren er meer dan 400 recreatieve jagers actief, tegenwoordig doen drie voltijdbanen hetzelfde werk, en beter. Sanitaire en therapeutische afschoten door professionele wildbeheerders zijn niet hetzelfde als regulerende jacht op basis van jagerslatijn of verkeerd begrepen 'natuurbeleving' van recreatieve jagers. Een volledige kostenberekening laat zien: de miliciajacht kost de belastingbetaler duidelijk meer dan ze oplevert (vgl. «Wat de recreatieve jacht Zwitserland werkelijk kost» op wildbeimwild.com).

Recreatieve jagers in de politiek stemmen tegen natuurbescherming. De lobby van de recreatieve jacht bestrijdt systematisch initiatieven voor biodiversiteit en soortenbescherming. In 2024 bestreed zij het biodiversiteitsinitiatief (63 procent nee). In 2020 sneuvelde de jachtwet, waaraan zij had meegewerkt, bij het referendum (51,9 procent nee). In 2016 torpedeerde de Tessijnse jagersvereniging het Nationaal Park Parc Adula. In de zittingsperiode 2015 tot 2019 stemden recreatieve jagers in het parlement grotendeels tegen milieubelangen. Wie beweert dat recreatieve jagers natuurbeschermers zijn, negeert hun stemgedrag (vgl. Tessijnse jagersvereniging: 30 jaar onzin en Kostendossier).

De De netto meerkosten liggen waarschijnlijk tussen de 1.500.000 en 3.000.000 Zwitserse frank per jaar bedragen, wat neerkomt op ongeveer 7,50 tot 15,00 Zwitserse frank per inwoner overeenkomt. In een extreem groot, alpien kanton met slechts 200.000 inwoners zijn de kosten per hoofd van de bevolking van nature hoger dan in dichtbevolkte kantons. Maar zelfs ruim berekend: dat is minder dan 0,15 procent van het kantonnale budget van ongeveer 2,8 miljard Zwitserse frank (staatsrekening 2024, EFV). Of anders gezegd: minder dan één kop koffie per persoon per jaar, voor professionele bescherming van wilde dieren in het grootste kanton van Zwitserland (vgl. Jachtmythen-feitencheck op wildbeimwild.com).

8. Verenigbaarheid met hogere regelgeving

Eerste artikel: afschaffing van de recreatieve jacht

In overeenstemming met federaal recht. Art. 3 lid 1 en 2 JSG. Drie gelijkwaardige jachtsystemen. In Genève sinds 1974 zonder bezwaar.

Tweede artikel: bescherming van beschermde soorten

Art. 7a JSG maakt preventieve regulering mogelijk, maar verplicht er niet toe. Hetzelfde geldt voor afschotvergunningen van individuele dieren volgens art. 12 lid 2 JSG. Het afzien hiervan is noch in strijd met federaal recht, noch met de Conventie van Bern.

Eenheid van materie

Gewaarborgd, aangezien alle bepalingen betrekking hebben op het kantonnale wildbeheer en de bescherming van wilde dieren.

9. Anticiperen op voorzienbare bezwaren

«Graubünden is vijfentwintig keer groter dan Genève, het Geneefse model werkt hier niet»

De feiten: Graubünden heeft met het Zwitserse Nationaalpark een eigen referentievoorbeeld: al meer dan 100 jaar geen recreatieve jacht, stabiele populaties wilde dieren. Wat in het Nationaalpark werkt, werkt ook daarbuiten. De bewoning is geconcentreerd in de dalen. Het grootste deel van het gebied is hooggebergte zonder permanente bewoning. De absolute kosten (1'500'000 tot 3'000'000 Zwitserse frank) zijn minder dan 0,15 procent van het kantonsbudget (vgl. de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Graubünden).

Korte communicatieve formule: «Het Zwitserse Nationaalpark bewijst het al 100 jaar: geen recreatieve jacht, stabiele populaties. Wat in het Nationaalpark werkt, werkt ook daarbuiten.»

«De Bündner jacht is traditie»

De feiten: Traditie rechtvaardigt geen dierenmishandeling. De stierengevechten in Spanje zijn ook traditie. De vraag is niet of iets een traditie heeft, maar of het ecologisch en ethisch verantwoord is. Het Zwitserse Nationaalpark heeft een langere traditie dan de Bündner vergunningsjacht in haar huidige vorm en bewijst dat beheer van wilde dieren zonder recreatieve jacht werkt.

Korte communicatieve formule: «Traditie rechtvaardigt geen dierenmishandeling. Het Nationaalpark heeft een langere traditie en bewijst: het kan ook zonder.»

«De kosten zijn te hoog»

De feiten: Zelfs bij een royale, conservatieve berekening: 1'500'000 tot 3'000'000 Zwitserse frank in totaal. Minder dan 0,15 procent van het kantonsbudget van circa 2,8 miljard Zwitserse frank (Staatsrekening 2024, EFV). Minder dan een kopje koffie per persoon per jaar. De besparingen op het beheer van jachtvergunningen en op de afschot van wolven zijn aanzienlijk.

Korte communicatieve formule: «Minder dan 0,15 procent van het kantonsbudget. Minder dan een kopje koffie per persoon per jaar.»

10. Samenvatting

Dit initiatief geeft de Bündner bevolking de mogelijkheid om zich uit te spreken voor een modern, op bewijs gebaseerd beheer van wilde dieren en een uitgebreide bescherming van bedreigde wildediersoorten. Het eerste artikel volgt het al meer dan 50 jaar beproefde Geneefse model en het al meer dan 100 jaar beproefde Nationaalpark-principe. Het tweede artikel beschermt met name de wolf (Calanda), de beer, de lynx, de steenarend en de lammergier. Als grootste kanton van Zwitserland en bakermat van de Zwitserse wolvenroedels zou een succes in Graubünden een nationale signaalwerking hebben die het hele debat zou veranderen.

Initiatiefcomité «Voor professionele wildbescherming»

[Naam 1], [Naam 2], [Naam 3] …

(Comitéleden conform het kantonale recht, woonachtig in het kanton Graubünden)

Contactadres: [Adres van het comité]

Bijlage: Aanvullende documentatie

Het Genèvemodel in detail: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot

Wetenschappelijke studies: wildbeimwild.com/studien

Jacht in Zwitserland: wildbeimwild.com/jagd-in-der-schweiz

Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Graubünden: wildbeimwild.com: Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Graubünden

Psychologie van de recreatieve jacht: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd

Nationale parken en beschermde gebieden: wildbeimwild.com/tag/schweizerischer-nationalpark

Wilde dieren in bewoond gebied: wildbeimwild.com/tag/stadtwildtiere

Jachtmythes: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen

Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt: Modeltekst van het initiatief in het kanton Basel-Stadt

Opmerking over de procedure

Het initiatiefcomité dient de tekst van het initiatief vóór het begin van de inzameling van handtekeningen in bij de kantonskanselarij van het kanton Graubünden ter voortoetsing. Voor de totstandkoming van het initiatief zijn 4.000 geldige handtekeningen nodig. De inzamelingstermijn bedraagt 1 jaar vanaf de officiële publicatie in het kantonnale ambtsblad. De indieningsmodaliteiten zijn gebaseerd op de wet betreffende de politieke rechten in het kanton Graubünden.

Strategische briefing voor activisten

Volksinitiatief «Voor professionele bescherming van wilde dieren», kanton Graubünden Intern werkdocument, stand maart 2026

Samenvatting

Graubünden is het grootste kanton van Zwitserland en de bakermat van de Zwitserse wolvenroedels (Calanda 2012). Geen ander kanton heeft zo'n sterk eigen referentievoorbeeld: het Schweizerischer Nationalpark bewijst al meer dan 100 jaar dat natuurlijke zelfregulering in het hooggebergte werkt. 4.000 handtekeningen bij 200.000 inwoners zijn haalbaar. De absolute kosten (1.500.000 tot 3.000.000 Zwitserse frank) zijn minder dan 0,15 procent van het kantonsbudget. Een succes hier zou het hele nationale debat veranderen.

1. Waarom precies Graubünden?

Grootste kanton. 7.105 km². Nationale signaalwerking.

Schweizerischer Nationalpark. 100 jaar bewijs: geen recreatieve jacht, stabiele populaties.

Calanda-wolvenroedel. Bakermat van de Zwitserse wolvenroedels (2012).

Beer. Kanton met de meeste berenwaarnemingen. Beer M13 doodgeschoten in 2013.

4'000 handtekeningen. 2,00 procent. Haalbaar.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtovereenkomsten.

2. De lessen uit Zürich: wat we anders doen

Positieve titel. “Voor professionele wildbescherming”.

Nationaal park als referentie voor Graubünden. In plaats van enkel te verwijzen naar Genève, verwijst Graubünden naar zijn eigen nationaal park: 100 jaar bewijs in het hooggebergte.

Absolute kosten. 1.500.000 tot 3.000.000 Zwitserse frank. Minder dan 0,15 procent van het kantonsbudget.

Het traditie-argument offensief ontkrachten. «Het nationaal park heeft een langere traditie dan de patentjacht in haar huidige vorm.»

3. Bijzondere uitdagingen

Jachtcultuur. De jacht in Graubünden is cultureel sterk verankerd. De campagne moet werken met feiten en het nationaal-park-argument.

Drietaligheid. Materialen in het Duits, Reto-Romaans en Italiaans.

Groot oppervlak, dunne bevolking. Inzameling concentreren op de steden (Chur, Davos, St. Moritz).

4. Analyse van tegenstanders en voorbereide antwoorden

Tegenargument 1: «Graubünden is te groot»

Korte communicatieve formule: «Het nationaal park bewijst het al 100 jaar: geen recreatieve jacht, stabiele populaties. Wat in het nationaal park werkt, werkt ook buiten.»

Tegenargument 2: "De Grisons-jacht is traditie"

Korte communicatieve formule: "Traditie rechtvaardigt geen dierenmishandeling. Het nationaal park heeft een langere traditie."

Tegenargument 3: “De kosten zijn te hoog”

Korte communicatieve formule: «Minder dan 0,15 procent van het kantonsbudget. Minder dan een kopje koffie per persoon per jaar.»

5. Communicatiestrategie: de drie kernboodschappen

"Het nationaal park bewijst het al 100 jaar." Het sterkste argument van Graubünden.

«Genève doet het al 50 jaar voor.» Sinds 1974 nooit ingetrokken.

«Professioneel in plaats van recreatief.» Vakmensen in plaats van recreatieve schutters.

6. Tijdschema en volgende stappen

Fase	Inhoud	Tijdsbestek
Vorming comité & voorlopige toetsing tekst	Jurist betrekken; comitéleden met woonplaats in Graubünden uit alle drie taalregio's	Maand 1–4
Indiening voor voorlopige toetsing	Standeskanzlei Graubünden	Maand 4–5
Publicatie & start inzameling	Doel: 5.000+ handtekeningen als buffer	Maand 5
Contacten met partijen & coalitievorming	SP, Grünen, GLP; Pro Natura GR; BirdLife GR; WWF GR; Nationalpark-Verein	Maand 1–12
Indiening van de handtekeningen	Standeskanzlei, officiële controle	Na verzameltermijn
Debat in de Grote Raad	Parlementaire verankering; mediawerk	Volgende maanden
Stemcampagne	Het nationaal-parkargument, de Calanda-wolf en de traditie offensief ontkrachten	Vóór de stemming

7. Campagnemateriaal

Het Genève-dossier op wildbeimwild.com als centraal argumentatiekader.
De Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Graubünden als achtergrondmateriaal.
Lokale media: Südostschweiz, Bündner Zeitung, Engadiner Post, La Quotidiana, Tele Südostschweiz.
Infografiek: Zwitsers Nationaal Park als leidmotief ("100 jaar zonder recreatieve jacht"). De Calanda-wolf. Kostenvergelijking Graubünden vs. Genève.
Drietalig materiaal (DE/RM/IT) voor de betreffende regio's.

8. Aanvullende bronnen

Dit document is een modeltekst van IG Wild beim Wild. Het kan vrij worden gebruikt door activisten, organisaties of initiatiefcomités en worden aangepast aan de omstandigheden in het kanton Graubünden.

Feitencheck: de beweringen van de lobby van de recreatieve jacht

De brochure “De jacht in Zwitserland beschermt en nut” van JagdSchweiz leest als een wervende folder, maar de centrale beweringen houden geen stand bij een feitencheck. Tien narratieven onder de loep, van “staatstaak” via “biodiversiteit” tot “80% instemming”: Dossier: Feitencheck JagdSchweiz-brochure →