TIR bekritiseert rapport van de Bondsraad over de beoordeling van de bontdeclaratie

De Zwitserse Bondsraad heeft ter uitvoering van twee parlementaire postulaten zijn rapport over de verplichte bontdeclaratie gepubliceerd. In maart 2015 had de Kantonsraad hem opdracht gegeven alternatieven voor de declaratieplicht voor bontproducten te onderzoeken, om de invoer en verkoop van bontproducten die met dierenmishandeling zijn vervaardigd een halt toe te roepen. De Stichting voor het Dier in het Recht (TIR) beoordeelt de in het rapport gepresenteerde resultaten als in hoge mate onbevredigend.

Hoewel de meerderheid van de Zwitserse bevolking de wrede houderij-, vang- en dodingsmethoden voor bontdieren duidelijk afwijst, beleeft de verkoop van bontwaren een renaissance. Bont wordt tegenwoordig in grote hoeveelheden goedkoop geproduceerd en is daardoor betaalbaar geworden.

Het dient bijna alleen nog als versiering van textiel en modieuze accessoires.

Sinds 2014 geldt in heel Zwitserland een declaratieplicht voor bontproducten, die onder meer de vraag naar op dierenmishandelende wijze geproduceerde bontproducten moet verminderen en zo moet bijdragen aan een afname van de betreffende import. De afgelopen jaren is echter duidelijk geworden dat de declaratieverordening dit doel niet bereikt.

In december 2014 werden daarom maar liefst drie initiatieven over dit onderwerp in het parlement ingediend. Het postulaat „Invoer en verkoop van op dierenmishandelende wijze geproduceerde bontproducten voorkomen“ van Ständerätin Pascale Bruderer Wyss (SP/AG), dat op 17 maart 2015 door de Ständerat werd aangenomen, droeg de Bondsraad op alternatieven voor de declaratie van bontproducten te onderzoeken, zodat de invoer en verkoop van op dierenmishandelende wijze geproduceerde bontproducten een halt kan worden toegeroepen. Met name moest een verbod op het in de handel brengen van dergelijke producten worden beoordeeld.

Na drie jaar ligt nu het rapport van de Bondsraad er. De conclusie daarvan is echter teleurstellend: volgens de Bondsraad vervult de bontdeclaratieverordening haar informatiefunctie – deze balans trekt hij in essentie uit een schriftelijke enquête onder 103 verkooppunten die eerder door het Bundesamt für Lebensmittelsicherheit und Veterinärwesen (BLV) waren gecontroleerd. Er zijn weliswaar ook interviews gehouden met handhavers van het BLV, SwissFur, twee bontverkooppunten, de Schweizer Tierschutz en de TIR – maar deze worden in de studie die ten grondslag ligt aan het rapport van de Bondsraad slechts in een kort gedeelte samengevat.

De Bondsraad staat afwijzend tegenover een import- of verkoopverbod voor met dierenmishandeling geproduceerde bontproducten, omdat er volgens hem het gevaar zou bestaan dat dergelijke maatregelen tot handelsgeschillen zouden leiden. Natuurlijk kunnen dergelijke geschillen bij handelsbeperkende maatregelen nooit worden uitgesloten en ook de uitkomst van een eventuele rechtsprocedure laat zich nooit met zekerheid voorspellen. Met zo'n redenering zouden echter alle handelsbeperkingen op alle terreinen per definitie uitgesloten zijn, waarmee de uitzonderingsbepalingen in de relevante handelsverdragen overbodig zouden worden. Wat betreft met dierenmishandeling geproduceerde bontproducten heeft de TIR in een uitvoerig juridisch advies alle relevante internationale bepalingen en vrijhandelsakkoorden grondig onderzocht en is zij duidelijk tot de conclusie gekomen dat een dergelijk verbod verenigbaar zou zijn met de internationale handelsverplichtingen. Het advies, dat in samenwerking met verschillende vakexperts tot stand is gekomen, blijft in het rapport van de Bondsraad echter volledig buiten beschouwing.

Verder is de Bondsraad van mening dat import- en verkoopverboden op de langere termijn minder effect sorteren bij het verhelpen van dierenwelzijnsonvriendelijke omstandigheden in de landen van herkomst dan deelname aan de relevante internationale gremia. Helaas hebben de genoemde inspanningen van Zwitserland volgens de TIR tot nu toe echter geen enkele verbetering voor de getroffen dieren opgeleverd, integendeel: sinds de bontproductie in Azië de markt letterlijk overspoelt met goedkope waar, is het dierenwelzijnsprobleem zelfs drastisch toegenomen, want China beschikt niet eens over de meest elementaire dierenwelzijnsbepalingen.

Tegen de invoering van een verbod op de import en het in de handel brengen van op dierenmishandeling gebaseerde bontproducten pleiten volgens de Bondsraad bovendien de bijbehorende uitvoeringsproblemen, aangezien controles in het buitenland moeilijk zouden zijn. Hetzelfde geldt echter vanzelfsprekend voor de aangifteplicht: dat de opgaven van de leveranciers kloppen, is allerminst gewaarborgd. De Bondsraad laat het aan de verkooppunten en de consumenten over om de geloofwaardigheid van de gegevens op het bontlabel te beoordelen. Gezien het feit dat de Bondsraad in zijn eigen rapport verwijst naar aanwijzingen dat kopers niet consequent betrouwbare informatie krijgen, acht de TIR deze handelwijze uiterst zorgwekkend.

Uiteindelijk erkent de Bondsraad dat er enige behoefte is aan actie op het gebied van voorlichting en bewustmaking rond het thema bont, maar hij beschouwt dit in de eerste plaats als taak van de bontbranche en geïnteresseerde kringen. Toch moet de verordening voor bontaangifte op verschillende punten worden aangepast. Nieuw is de invoering van het begrip “echt bont”. Bovendien moeten de benamingen voor de productiemethoden licht worden aangepast: de misleidende aanduidingen “kooihouderij met natuurlijke bodem”, “roedelhouderij” en “kuddehouderij” moeten worden herzien. Ten slotte moet er in gevallen waarin de verkooppunten de vereiste gegevens voor de etikettering niet van de leveranciers kunnen krijgen, een uitzondering op de volledige aangifte mogelijk zijn.

Voor de TIR is vooral de duidelijke conclusie onbegrijpelijk, die veel minder genuanceerd is dan de toelichting en de grondslagen waarop het rapport zich baseert. Over het geheel genomen oogt de conclusie daarom bevooroordeeld, wat twijfel doet rijzen of de Bondsraad ooit serieus een alternatief voor de bontaangifteplicht heeft overwogen. De TIR trekt uit het rapport een ontnuchterende conclusie: Zwitserland houdt vast aan een aangifte die het niet kan controleren en die – zoals het rapport toegeeft – tot nu toe nauwelijks tot verandering in het koopgedrag van consumenten heeft geleid.

Weitere Informationen:
Bericht des Bundesrats zur Pelzdeklarationsverordnung 
Medienmitteilung des Bundesrats vom 23.5.2018 
Evaluation der Pelzdeklarationsverordnung im Auftrag des BLV 
Rechtsgutachten der TIR zu Handelsbeschränkungen 
für tierquälerisch erzeugte Pelzprodukte 
Pelzdeklarationsverordnung 
Kampagnenseite "Stopp Pelz"