Paringsgedrag van Afrikaanse olifanten: nieuwe inzichten

In tegenstelling tot de eeuwig domme beweringen van de jachtlobby bewijst een nieuwe studie dat oude olifantenstieren enorm belangrijk zijn voor de olifantensamenleving.

Oudere stieren zijn niet alleen groter en actiever bij het paren dan jongere stieren, ze worden ook door de olifantenkoeien verkozen. Hun grootte toont aan dat ze de beste genen voor de nieuwe generatie hebben.

De nieuwe studie van de Universiteit van Oxford, Save the Elephants en de Colorado State University vergeleek de bewegingen van mannelijke Afrikaanse savanneolifanten tijdens de paartijd (musth), een periodieke toestand van intense, door testosteron aangedreven seksuele activiteit. De resultaten tonen aan dat mannelijke olifanten zich naarmate ze ouder worden tijdens de paartijd meer bewegen en meer inspanningen leveren.

Het onderzoek, uitgevoerd door dr. Lucy Taylor van de faculteit Zoölogie van de Universiteit van Oxford, maakte gebruik van een combinatie van visuele waarnemingen en gps-trackinggegevens van 25 mannelijke olifanten tussen 20 en 52 jaar oud. De gegevens werden tussen 2000 en 2018 verzameld in het kader van het langetermijnmonitoringproject van Save the Elephants in het Samburu en Buffalo Springs National Reserve in het noorden van Kenia.

Iain Douglas-Hamilton, oprichter van Save the Elephants en senior research associate bij het Zoölogisch Instituut van de Universiteit van Oxford, zegt: «Oudere stieren zijn tijdens de paartijd niet alleen groter en energieker dan jongere stieren. Vrouwelijke olifanten geven zelfs de voorkeur aan hen, misschien omdat hun grootte laat zien dat ze gedurende vele jaren en seizoenen kunnen overleven».

De nieuwe resultaten wijzen erop dat mannelijke olifanten profiteren van hun toenemende grootte door zich naarmate ze ouder worden meer moeite te getroosten om naar vrouwtjes te zoeken.

Trofeejacht: gecultiveerde perversie of perverse cultuur?

Gezien het feit dat oudere mannelijke olifanten zowel het doelwit zijn van trofeejacht als van stroperij, kunnen door mensen veroorzaakte ingrepen de leeftijdsstructuur verstoren, wat kan leiden tot veranderingen in de voortplantingsdynamiek van olifanten.

Gemiddeld wordt er elke 15 minuten een olifant gedood door trofeejagers. Het is niets anders dan een zieke business met de lust om te doden. Het doden van olifanten is niet alleen vanuit het oogpunt van soortbescherming een groot verlies. Bij trofeejacht zijn meestal de sterkste en mooiste dieren het meest begeerd. Juist deze zijn echter het belangrijkst voor het behoud van de soort, omdat zij doorgaans zorgen voor gezonde nakomelingen en het voortbestaan van een soort. Trofeejagers decimeren de Afrikaanse dierenwereld in aanzienlijke mate en brengen diersoorten opnieuw op de rand van uitsterven.

Dr. Taylor legt uit: «Onderzoek naar de manier waarop de voortplantingstactieken van olifanten met de leeftijd variëren, is van cruciaal belang voor ons begrip van de gedragsecologie van de Afrikaanse savanneolifant en uiteindelijk ook voor de drijvende krachten die de evolutie van hun levensloop vormgeven.

De belangrijkste bevindingen van de studie zijn:

In tegenstelling tot andere soorten investeren mannelijke Afrikaanse olifanten meer energie in de voortplanting naarmate ze ouder worden. Mannelijke olifanten bewegen zich tijdens de paartijd met het toenemen van hun leeftijd sneller en verder. Mannelijke olifanten van 50 jaar bewogen zich 50 % sneller en twee keer zo ver als soortgenoten van 35 jaar. In vergelijking met 20-jarigen, die nog niet volledig vruchtbaar zijn, bewegen de 50-jarige stieren zich eveneens twee keer zo snel en zelfs meer dan drie keer zo ver. Tegelijkertijd bewegen de olifanten zich buiten de paartijd minder naarmate ze ouder worden.

Lucy A. Taylor et al. Movement reveals reproductive tactics in male elephants, Journal of Animal Ecology (2019). DOI: 10.1111/1365-2656.13035