Omstreden steenbokjacht in Wallis

Trofeejacht verwijst naar de praktijk van het doden van wilde dieren voor vrijetijds- of sportactiviteiten.

Dit gebeurt vaak met de bedoeling om een deel van het lichaam van het dier als trofee of souvenir te bewaren. Deze praktijk is echter controversieel en wordt vaak bekritiseerd, omdat ze negatieve gevolgen heeft voor de inspanningen om de dierenwereld te beschermen en ethisch twijfelachtig is.

trofeeënjacht is laf en getuigt van een armzalig karakter. Wie militante recreatieve jagers steunt, heeft niet de geest en de wil om rechtschapen te handelen en toont geen respect voor de natuur, waar hij, zoals de Wilde dieren, slechts een gast is. Het kanton Wallis zorgt zelf steeds weer voor zijn slechte imago tot ver buiten de kantonsgrenzen, of het nu gaat om wilde dieren, overstromingen, illegale bouwwerken, het leger, politieke ethiek of vriendjespolitiek.

dieren doden voor trofeeën, is soms crimineel, maar altijd verkeerd – een onbeschaafde praktijk. Het doden van dieren door trofeejagers is onethisch en in strijd met de dierenwelzijnswet. Uit puur plezier in het doden verminderen recreatieve jagers over de hele wereld de populaties wilde dieren. Het verkrijgen van een jachttrofee en de bevrediging van de jachtdrift vormen geen redelijke reden om een dier te doden. Voor buitenlandse recreatieve jagers bedragen de kosten 25.000 Zwitserse frank per afschot van een steenbok in Wallis, voor Zwitsers uit andere kantons de helft. 

In de Zwitserse dierenwelzijnswet is het verboden om dieren te doden om diervoeder te produceren; hiervoor worden alleen resten gebruikt die niet geschikt zijn voor menselijke voeding. Bij de steenbokjacht draait het uitsluitend om de zucht naar een trofee.

De steenbok, als symbool van de Alpen, heeft niet alleen een culturele betekenis, maar ook een belangrijke plaats in het ecosysteem van de regio.

Alle Alpensteenbokken die tegenwoordig in Europa leven, stammen af van de kleine genenpoel uit Italië. Ze zijn  zwakker, lichter, hun horens kleiner dan vóór hun bijna-uitroeiing. De hedendaagse wilde dieren zijn bovendien vatbaarder voor ziekten en reageren gevoeliger op veranderingen in het milieu – vooral recentelijk veroorzaakt door de klimaatverandering. Door inteelt planten de huidige steenbokken zich bovendien langzamer voort dan vroeger.

Schweizer Luchse in grosser Gefahr

Recreatieve jagers scheppen er groot plezier in andere levende wezens leed toe te brengen en de natuur te verstoren. De VN neemt aan dat een hoog percentage van alle uitgestorven diersoorten mede te wijten is aan de recreatieve jagers. Recreatieve jagers dragen aantoonbaar bij aan de afname van de biodiversiteit.

Kritiekpunten

Tegenstanders van de steenbokjacht verwijten de jachtindustrie dat zij vooral uit commerciële overwegingen handelt, terwijl zij de milieueffecten van de recreatieve jacht negeert. Natuurbeschermingsorganisaties benadrukken dat de recreatieve jacht de leefomgeving van de steenbokken verstoort en hun voortplanting in gevaar kan brengen. Zij eisen intensiever onderzoek naar de populaties en alternatieve manieren om de populatie te reguleren, zoals verjagingsmaatregelen of herplaatsingen.

Aan de manier waarop het Wallis over zijn afschot informeert, is sinds de jarenlange kritiek niets veranderd. Waarom is dat problematisch? Omdat de recreatieve jager de steenbok als soort met zijn trofeejacht duurzaam heeft verzwakt. En dit nog steeds zou kunnen doen.

Zoals onderzoekers inmiddels hebben ontdekt, zijn oude bokken met grote hoorns essentieel voor het voortbestaan en de gezondheid van de populatie. Voor de steengeiten gelden grote hoorns als teken van genetische fitheid.

Voor de mens zijn grote hoorns echter geliefde trofeeën gebleven. Vooral in het Wallis. Dat blijkt uit gegevens uit 2018.

In dat jaar maakte het Wallis in zijn openbaar toegankelijke jachtstatistiek voor het eerst onderscheid tussen steengeiten en steenbokken. Ook werd toen voor het eerst openbaar gemaakt welke leeftijdsgroepen in welke mate bejaagd waren.

Het resultaat: in 2018 schoten recreatieve jagers 32% meer steenbokken van 11 jaar en ouder dan volgens het BAFU op de Jacht hadden mogen worden geschoten. Concreet ging het om 78 steenbokken in plaats van 59.

Volgens IG Wild beim Wild zijn er voor hobby jagers jaarlijkse medisch-psychologische geschiktheidskeuringen naar Nederlands voorbeeld nodig, alsook een bindende leeftijdsgrens. De grootste leeftijdsgroep onder recreatieve jagers is tegenwoordig 65+. In deze groep nemen leeftijdsgebonden beperkingen zoals afnemend gezichtsvermogen, vertraagde reactietijden, concentratiezwakte en cognitieve tekorten statistisch duidelijk toe. Tegelijkertijd tonen ongevalanalyses aan dat het aantal ernstige jachtongevallen met gewonden en doden vanaf de middelbare leeftijd significant stijgt.

De regelmatige berichten over jachtongevallen, dodelijke fouten en misbruik van jachtwapens tonen een structureel probleem aan. Het privébezit en gebruik van dodelijke vuurwapens voor vrijetijdsdoeleinden onttrekt zich grotendeels aan continue controle. Vanuit het perspectief van IG Wild beim Wild is dit niet langer verantwoord. Een praktijk die berust op vrijwillig doden en tegelijk aanzienlijke risico's voor mens en dier met zich meebrengt, verliest haar maatschappelijke legitimiteit.

Hobby Jacht berust bovendien op speciesisme. Speciesisme beschrijft de systematische minachting van niet-menselijke dieren enkel op basis van hun soort. Het is vergelijkbaar met racisme of seksisme en is noch cultureel noch ethisch te rechtvaardigen. Traditie vervangt geen morele toetsing.

Juist op het gebied van recreatieve jacht is kritische toetsing onmisbaar. Nauwelijks een ander terrein wordt zo sterk gekenmerkt door verhullende verhalen, halve waarheden en gerichte desinformatie. Waar geweld genormaliseerd wordt, dienen narratieven vaak ter rechtvaardiging. Transparantie, controleerbare feiten en een open maatschappelijk debat zijn daarom onmisbaar.