Chronic Wasting Disease: wetenschappers waarschuwen voor wereldwijde crisis

In een verspreid patroon dat zich nu van kust tot kust uitstrekt, hebben Amerikaanse staten op het vasteland nieuwe hotspots van de Chronic Wasting Disease (CWD) bekendgemaakt.

De besmettelijke en altijd dodelijk verlopende neurodegeneratieve ziekte treft de familie van de hertachtigen, waartoe herten, elanden en, op hogere breedtegraden, ook rendieren behoren.

Er is noch een vaccin noch een behandeling. De infectie, die door wetenschappers wordt omschreven als een «ramp die zich in slow motion voltrekt», begon in 1981 in alle stilte bij enkele wilde herten in Colorado en Wyoming. Inmiddels heeft ze echter wilde en gedomesticeerde herten in 36 Amerikaanse staten en delen van Canada bereikt, wilde en gedomesticeerde rendieren in Scandinavië, en gefokte herten en elanden in Zuid-Korea.

In de media wordt CWD vaak «zombie-hertenziekte» genoemd, vanwege symptomen zoals kwijlen, vermagering, desoriëntatie, een lege «starende» blik en het ontbreken van angst voor mensen. Gezien de groeiende bezorgdheid over mogelijke overdracht op mensen of andere diersoorten heeft die naam echter veel wetenschappers geïrriteerd.

«Het bagatelliseert waar we mee te maken hebben», zegt epidemioloog Michael Osterholm. «Het geeft lezers de verkeerde indruk dat het gaat om een vreemde, fictieve dreiging zoals in een sciencefictionfilm. Dieren die besmet zijn met CWD keren niet terug van de dood. CWD is een dodelijk ernstig probleem voor de volksgezondheid en het welzijn van wilde dieren.»

Wake-upcall: overdracht van CWD op mensen mogelijk

Vijf jaar geleden hield Osterholm, directeur van het Centrum voor Onderzoek en Beleid inzake Infectieziekten aan de Universiteit van Minnesota, een toespraak voor het parlement van Minnesota waarvan hij hoopte dat die een wake-upcall zou zijn, en waarschuwde hij voor de "overloop" van CWD-overdracht van besmet wild naar mensen die wildbraad eten. Destijds werd hij door sommigen afgeschilderd als paniekzaaier. Nu CWD zich onstuitbaar verspreidt onder steeds meer herten en elanden, eten steeds meer mensen – waarschijnlijk tienduizenden per jaar – besmet wildbraad, en sluit een groeiend aantal wetenschappers zich aan bij Osterholms bezorgdheid.

USA: Hobby-Jäger begegnen der Zombie-Krankheit bei Hirschen

Een panel van 67 experts op het gebied van zoönotische ziekten concludeerde dat een overdracht naar de mens "een nationale en mondiale crisis" zou veroorzaken, met "verstrekkende gevolgen voor de voedselvoorziening, de economie, de wereldhandel en de landbouw", en potentieel verwoestende gevolgen voor de menselijke gezondheid.

Het rapport concludeert dat de VS totaal onvoorbereid zijn op de overdracht van CWD op mensen, en dat er geen eenduidige internationale strategie bestaat om de verspreiding van CWD tegen te gaan.

Prionen blijven jarenlang actief in de bodem

Tot nu toe is er geen gedocumenteerd geval waarbij een mens ziek is geworden van CWD, maar net als bij BSE (of gekkekoeienziekte) en de variant daarvan waaraan mensen zijn overleden, kunnen lange incubatietijden de aanwezigheid van de ziekte verhullen. CWD is ongeneeslijk en kan pas na de dood van een slachtoffer worden vastgesteld.

CWD wordt niet veroorzaakt door bacteriën of virussen, maar door "prionen": abnormale, overdraagbare ziekteverwekkers die moeilijk te vernietigen zijn. Prionen kunnen aantoonbaar vele jaren actief blijven in de bodem en dieren infecteren die in contact komen met besmette gebieden, waar ze zijn uitgescheiden via urine, ontlasting, speeksel en ontbinding bij de dood van een dier.

Het risico van een CWD-spillover-gebeurtenis neemt toe, aldus de expertgroep, en is hoger in de staten waar de jacht op grofwild voor consumptie nog steeds een traditie is. In een enquête gaf 20 % van de ondervraagden aan herten of elanden te hebben bejaagd, en meer dan 60 % zei wildbraad of elandenvlees te hebben gegeten. «Het is een wijdverspreide praktijk dat recreatieve jagers hun wildbraad met andere families delen», zegt Osterholm. De autoriteiten raden alle recreatieve jagers die dieren uit besmette gebieden meenemen aan om deze te laten onderzoeken. Velen doen dit echter niet. Meer over Criminaliteit rond de recreatieve jacht.

Roofdieren helpen bij de bestrijding van CWD

Wetenschappers noemen de ziekte een «existentiële dreiging» voor de populaties in het wild levende hertachtigen. Een nieuwe studie, waarbij 1.000 volwassen witstaartherten en kalveren in het zuidwesten van Wisconsin werden geobserveerd, weerspiegelt wat onderzoek elders suggereert: na verloop van tijd sterven besmette dieren in zo grote aantallen dat dit de natuurlijke reproductie overtreft, wat betekent dat sommige populaties zouden kunnen verdwijnen.

Studies tonen aan dat gezonde wilde roofdieren in een landschap kunnen bijdragen aan het uitroeien van zieke, CWD-verspreidende elanden en herten, maar de staten in de noordelijke Rocky Mountains hebben maatregelen genomen om wolven, beren en berg­leeuwen drastisch te verminderen. Zoals studies aantonen, faalt de recreatieve jacht als populatiebeheersing.

Wyoming staat landelijk onder kritiek omdat het weigert bijna twee dozijn voederplaatsen te sluiten, waar zich elke winter tienduizenden elanden en herten op zeer beperkte ruimte verzamelen. Een van de grootste voederinstallaties wordt beheerd door de federale overheid: het National Elk Refuge, waar meer dan 8.000 elanden samenkomen en waar CWD al is vastgesteld.

«Dit was een langzaam verspreidende epidemie met een groeicurve die zich over decennia uitstrekte, maar nu zien we de zich verdiepende gevolgen, en die kunnen ernstig zijn», zegt Roffe. «Helaas was wat er met deze ziekte gebeurt voorspelbaar, en we leven met de gevolgen van enkele beslissingen die op ontkenning berustten.»

Roffe en anderen zeggen dat de beste verdediging gezonde landschappen zijn, waar onnatuurlijke bijvoeding van wilde dieren onnodig is en waar roofdieren niet worden uitgeroeid, maar hun taak, het elimineren van zieke dieren, kunnen vervullen. Meer over Edelhert in Zwitserland.

«Yellowstone is al generaties lang de beste en meest verbazingwekkende plek om de bescherming van wilde dieren goed aan te pakken», zegt Dorsey. «Het zou zonde zijn als we zouden doorgaan met iets doms als het concentreren van duizenden elanden en herten, waardoor ze vatbaarder worden voor de besmetting en verspreiding van deze rampzalige ziekte, terwijl dat helemaal niet nodig is.»

Meerwaarde:

• Wildvlees: natuurlijk, gezond – of gevaarlijk?
• Wildvlees van de recreatieve jager? – Kadaver op het bord!
• Volgens studies bestaan er gezondheidsrisico's in de context van het eten van wildvlees
• Voeding: de geciviliseerde smaak
• Wildvlees van de jager is kadaver
• Wildvlees kan niet BIO zijn
• Vlees van in het wild levende dieren is geen bio-wild
• Dementie: hoe schadelijk is wildvlees?
• Wildvlees maakt ziek
• Loodresten in wildvleesproducten
• Wildvlees: risico's, lood en jachtmythes
• Let op: waarschuwing tegen wildvlees van de recreatieve jager
• Jagers liegen ook bij de verkoop van vlees