CITES: wereldwijde handel in haaienvinnen gereguleerd

Als reactie op de alarmerende afname van de wereldwijde haaienpopulaties heeft een groep landen van over de hele wereld vandaag een baanbrekend initiatief aangekondigd om de onhoudbare wereldwijde handel in haaienvinnen in te dammen, die deze ecologisch belangrijke roofdieren dreigt te drijven tot aan de rand van uitsterven.

De regering van Panama leidt dit initiatief in samenwerking met 40 landen van over de hele wereld, waaronder de Dominicaanse Republiek, Ecuador, Colombia, El Salvador, de Seychellen, de Malediven, Bangladesh, Sri Lanka, Senegal, Gabon, Israël, het Verenigd Koninkrijk, Syrië, evenals de Europese Unie en haar lidstaten (27 landen). De besluiten worden genomen tijdens de 19e bijeenkomst van de Conferentie van de Partijen bij de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (CITES).

Panama is in november gastheer van de CITES-bijeenkomst, waarop 184 lidstaten samenkomen om te beslissen over de regulering van de internationale handel in 's werelds meest bedreigde soorten. Panama zelf stelt voor dat CITES de handel in alle grijze haaien (Carcharhinidae) reguleert – een familie waartoe ook de bedreigde grijze rifhaai behoort, die geliefd is bij duikers over de hele wereld, evenals soorten zoals de zwartpunthaai en de gangeshaai, die door overbevissing en de handel in vinnen nog dichter naar de rand van uitroeiing zijn gedreven. Andere voorstellen zijn erop gericht vergelijkbare beschermingsmaatregelen te waarborgen voor kusthamerhaaien en gitaarvissen – de afgeplatte verwanten van de echte haaien.

Het is bemoedigend om te zien dat de CITES-regeringen hun ambitie afstemmen op de omvang van de bedreiging voor haaien en roggen wereldwijd. Met deze drie voorstellen gaan we van ongeveer 25 % van de in de vinnenhandel voorkomende soorten die onder CITES gereguleerd zijn, naar een situatie waarin de overgrote meerderheid van de haaien wier vinnen worden verhandeld in een handel van een half miljard dollar per jaar, onder CITES-toezicht en -controle valt.

Luke Warwick, directeur bescherming van haaien en roggen bij de Wildlife Conservation Society (WCS).

Recent gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond hoe dringend deze maatregel nodig is: 37 % van alle haaien (en de nauw met hen verwante roggen) en 70 % van de soorten die vanwege hun vinnen worden verhandeld, worden reeds met uitsterven bedreigd – dat is het op één na hoogste percentage bedreigde soorten van alle diergroepen op de planeet. Veel requiemhaaien zijn belangrijke roofdieren in de koraalriffen van de wereld. Recente wereldwijde onderzoeken wezen echter uit dat ze in 20 % van de onderzochte riffen functioneel uitgestorven zijn, wat de gezondheid van deze ecosystemen, die al door de klimaatverandering worden verwoest, verder in gevaar brengt.

«Als deze lijsten worden aangenomen, zouden ze het gezicht van de haaienbescherming veranderen en leiden tot passende bescherming en duurzaam beheer voor soorten die tot nu toe grotendeels over het hoofd zijn gezien», zei Megan O'Toole, directeur internationaal beleid bij IFAW. «Panama en de partnerregeringen bieden een duidelijk pad voor het overleven van deze soorten. We hopen dat de rest van de wereld hiermee instemt en de haaien de allang verdiende aandacht geeft die deze vermelding met zich meebrengt.«

De CITES-conferentie van de partijen zal tijdens haar bijeenkomst van 14 tot 25 november in Panama-Stad, Panama, de definitieve beslissing nemen over deze haaienbeschermingsmaatregelen. Dit is de vierde bijeenkomst van de CITES-conferentie van de partijen in Midden- en Zuid-Amerika en het Caribisch gebied sinds de inwerkingtreding van CITES op 1 juli 1975, de eerste in Midden-Amerika sinds 1979 en de eerste in de hele regio sinds 2002.