In Europa en daarbuiten slaat de stemming om ten gunste van kernenergie

Toen vorige maand miljoenen mensen op het Iberisch Schiereiland zonder stroom kwamen te zitten, ontketende dit een politiek debat over Europa's agenda voor hernieuwbare energie en wakkerde het de groeiende belangstelling voor kernenergie aan.

De grootste stroomstoring in Europa in decennia, waarvan de oorzaken nog grotendeels onduidelijk zijn, heeft vragen opgeroepen over de betrouwbaarheid van hernieuwbare energie als stabiele bron van schone energie. Ze heeft ook de belangstelling nieuw leven ingeblazen voor de wereldwijde heropleving van kernenergie die al gaande is.

Ondanks langdurige milieubezwaren tegen kernenergie proberen beleidsmakers wereldwijd steeds vaker beperkingen op kernreactoren op te heffen of miljarden te investeren in nieuwe projecten, om de snel stijgende vraag naar koolstofarme energie bij te benen, die naar verwachting nog zal versnellen door de groei van AI-datacenters.

In Spanje heeft de stroomstoring het aanhoudende debat aangewakkerd over de plannen van de regering om de resterende zeven kernreactoren van het land tegen 2035 buiten gebruik te stellen. De steun voor deze koolstofarme energiebron is weer opgeleefd, samen met kritiek op hernieuwbare energie en de mogelijke rol ervan bij de stroomstoring.

Het Spaanse stroomnet was op het moment van de stroomstoring voor ongeveer 70% afhankelijk van hernieuwbare energie, wat het volgens experts moeilijker kan hebben gemaakt voor de energieleverancier om de netfrequentie stabiel te houden.

Deze veronderstelling werd door de Spaanse premier Pedro Sánchez in het parlement van het land met klem van de hand gewezen. Slechts enkele uren na de stroomstoring zei hij: “Er was geen probleem als gevolg van een overschot aan hernieuwbare energie. Degenen die dit incident in verband brengen met het gebrek aan kernenergie, liegen ofwel of tonen hun onwetendheid.”

Maar al voordat het Iberisch Schiereiland in chaos verviel, hadden critici van het anti-kernenergiebeleid van de regering hun zorgen geuit. Enkele weken voor de stroomuitval waarschuwde de voorzitter van het duurzame-energiebedrijf Iberdrola, dat een klein aandeel heeft in de kerncentrales van het land, Spanje voor de plannen om alle zeven kerncentrales tegen 2035 te sluiten.

Ignacio Galán voorspelde dat Spanje moest rekenen op een stijging van de elektriciteitsprijzen met een kwart en een minder betrouwbaar systeem als Madrid het voorbeeld van Duitsland zou volgen, dat na de kernramp in Fukushima in 2011 begonnen was met het sluiten van zijn kernreactoren en de uitstap in 2023 had voltooid.

Enkele dagen later verklaarde Sama Bilbao y León, algemeen directeur van de World Nuclear Association, op een conferentie in Madrid dat ze “zich zorgen maakt over de economische toekomst van Spanje zonder kernenergie”, aangezien de economische vooruitgang van het land afhankelijk is van “ruim voorhanden, schone en betaalbare energie die elke dag en het hele jaar door beschikbaar is”.

In Duitsland verzwakt de harde houding tegenover kernenergie al. Bondskanselier Friedrich Merz, die in februari aantrad, bekritiseerde de vorige regering omdat die midden in de Europese energiekostencrisis de laatste drie Duitse kerncentrales had gesloten, en beloofde te onderzoeken of het mogelijk was de installaties weer in bedrijf te nemen.

Er wordt niet verwacht dat Merz een terugkeer naar nieuwe conventionele kernenergieprojecten in Duitsland zal steunen, maar hij heeft beloofd te investeren in nieuwe technologieën, zoals kleine modulaire reactoren (SMR) en kernfusie. Ook de Zwitserse regering heeft aangekondigd het sinds 1 januari 2018 geldende verbod op de bouw van nieuwe kerncentrales op te heffen, om SMR-projecten te bevorderen.

In de toekomst zouden er in België opnieuw nieuwe kerncentrales kunnen worden gebouwd. Bovendien laat het land de momenteel voorziene sluitingsdata los. Een bijbehorende wetswijziging werd medio mei 2025 met een ruime meerderheid door het Belgische parlement goedgekeurd. Daarmee is de herhaaldelijk uitgestelde kernuitstap van de baan en kunnen de momenteel operationele Belgische reactoren blijven draaien.

Denemarken onderzoekt een stap richting kernenergie, meldt onder andere de Frankfurter Rundschau, en dat terwijl er in het land sinds 1985 een verbod op kernenergie geldt en het land grotendeels in zijn energiebehoefte voorziet met windstroom.

Ook buiten Europa keert het tij. In de loop van deze zomer zal Taiwan naar verwachting stemmen over de vraag of een kernreactor die pas vorige week werd stilgelegd, weer in gebruik moet worden genomen. De reden hiervoor zijn zorgen op het eiland over de stijgende elektriciteitsbehoefte van enkele van 's werelds grootste chipfabrikanten die daar gevestigd zijn, evenals over de energiezekerheid in het geval van een militaire blokkade door China.

De bezorgdheid over een dreigende toename van de elektriciteitsvraag door technologiegiganten en de wens naar veilige, binnenlandse koolstofarme energiebronnen leven in landen over de hele wereld. Deze trend ligt ten grondslag aan de hernieuwde belangstelling voor kernenergie.

In de VS wordt de beruchte kerncentrale Three Mile Island in Pennsylvania voor het eerst in vijf jaar weer in gebruik genomen, nadat de eigenaren een contract voor twintig jaar hebben gesloten om de energiehongerige AI-datacenters van Microsoft van stroom te voorzien. Techbedrijven zoals Amazon, Meta en Apple zullen naar verwachting enorme hoeveelheden energie verbruiken om de groei van AI aan te jagen, en kernenergie is een steeds populairdere optie gebleken vanwege de constante, ononderbroken stroomproductie.

De Amerikaanse president Donald Trump, die kritiek heeft geuit op de steun van de regering-Biden voor hernieuwbare energie, heeft deze maand een reeks presidentiële decreten gepresenteerd die erop gericht zijn tegen 2030 tien grote kernreactoren te bouwen en de kernenergiecapaciteit van het land tegen 2050 te verviervoudigen. Deze stap werd door voorstanders van kernenergie verwelkomd als een bijdrage aan het verminderen van de uitstoot in de VS en het ondersteunen van Big Tech.

Verdere artikelen

• Wilde dieren in Zwitserland zijn met plastic vervuild
• Milieueffecten van windturbines: de gevaren van PFAS voor wilde dieren
• Studie over de invloed van windturbines op het weer
• Offshore-windparken kunnen aanzienlijke risico's veroorzaken voor het ecosysteem, de economie en de menselijke gezondheid
• De gevolgen van windparken voor de bodemvochtigheid en het lokale klimaat
• Windturbines veroorzaken precies wat ze zouden moeten voorkomen
• Zonnepaneelafval: het afvalprobleem
• De gevolgen van windturbines voor wilde dieren en het debat over schone energie
• «Voor Zwitserland volstaan twee nieuwe grote kerncentrales»
• Windenergie en mariene fauna: geen harmonieuze coëxistentie
• Schandalige geheime overeenkomsten tussen windenergiepromotor en Berner gemeenten