Giftige chemicaliën wereldwijd aantoonbaar in regenwater

Nieuwe onderzoeksresultaten tonen aan dat regenwater bijna overal op aarde zorgwekkende hoeveelheden « eeuwige chemicaliën » bevat.

Per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) vormen een grote groep chemicaliën die door de mens worden geproduceerd en niet in de natuur voorkomen. Ze worden «eeuwige chemicaliën» genoemd, omdat ze niet afbreken in het milieu.

Ze hebben antiaanbak- of vuilafstotende eigenschappen en zijn daarom te vinden in huishoudelijke producten zoals voedselverpakkingen, elektronica, cosmetica en kookgerei.

Maar nu hebben onderzoekers van de Universiteit van Stockholm ze aangetroffen in regenwater op de meeste plekken ter wereld – zelfs in Antarctica. Er is geen enkele veilige plek om eraan te ontsnappen.

Regenwater is overal ondrinkbaar

In de afgelopen twee decennia zijn de richtwaarden voor een aantal van deze chemicaliën drastisch gedaald door nieuwe inzichten in hun toxiciteit.

«In de afgelopen 20 jaar zijn de richtwaarden voor PFAS in drinkwater op verbazingwekkende wijze gedaald», zegt Ian Cousins, hoofdauteur van de studie en hoogleraar aan het Instituut voor Milieuwetenschappen van de Universiteit van Stockholm in het vakblad „Environmental Science & Technology“.

Lange tijd ging de wetenschap ervan uit dat PFAS uiteindelijk in zee terechtkomen en daar zo sterk verdund worden dat ze onschadelijk worden. Maar onlangs toonden wetenschappers aan dat perfluoralkylzuren via de aerosolen van zeespray weer in de atmosfeer terecht kunnen komen. Daarmee zou een kringloop van deze biologisch niet-afbreekbare stoffen zijn ontstaan. De extreme persistentie en de voortdurende wereldwijde kringloop van bepaalde PFAS zullen ertoe leiden dat de genoemde richtwaarden verder worden overschreden

«Op basis van de nieuwste Amerikaanse richtlijnen voor PFOA in drinkwater zou regenwater overal als ondrinkbaar worden bestempeld», zegt hij.

«Hoewel we in de geïndustrialiseerde wereld niet vaak regenwater drinken, verwachten veel mensen over de hele wereld dat het veilig te drinken is, en het voedt veel van onze drinkwaterbronnen.«

Welk risico vormen de «eeuwige chemicaliën» voor onze gezondheid?

De gezondheidsrisico's van blootstelling aan deze stoffen zijn uitgebreid onderzocht. Wetenschappers zeggen dat ze in verband kunnen worden gebracht met vruchtbaarheidsstoornissen, een verhoogd risico op kanker en ontwikkelingsachterstanden bij kinderen.

Anderen zeggen weer dat er geen oorzakelijk verband kan worden aangetoond tussen deze chemicaliën en een slechte gezondheid.

Desondanks, en als gevolg van dit nieuwe onderzoek, pleiten sommigen voor strengere beperkingen op PFAS.

«Het kan niet zo zijn dat een handjevol partijen economisch profiteert, terwijl ze het drinkwater van miljoenen anderen vervuilen en ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken«, zegt dr. Jane Muncke, directeur van de Food Packaging Foundation in Zürich, die niet bij het onderzoek betrokken was.

«De enorme bedragen die het zal kosten om de PFAS-concentraties in drinkwater te verlagen tot een niveau dat volgens de huidige stand van de wetenschap veilig is, moeten worden betaald door de industrie die deze giftige chemicaliën produceert en gebruikt.»

De tijd om te handelen, zegt ze, is nu.