Kikkerbilletjes-trek drijft soorten naar uitsterven

De Europese Unie importeert jaarlijks ongeveer 4.070 ton kikkerbilletjes.

Dat komt overeen met ongeveer 81 tot 200 miljoen kikkers – de meeste van hen worden in het wild gevangen. Daarmee is de EU 's werelds grootste importeur van kikkerbilletjes; bij vermeende fijnproevers zijn vooral soorten met grote dijen gewild. Dit bedreigt de kikkerpopulaties in de leverancierslanden Indonesië, Turkije en Albanië.

Volgens schattingen van wetenschappers zou de Anatolische waterkikker in Turkije door overbevissing tegen 2032 kunnen zijn uitgestorven, terwijl andere soorten zoals de Albanese waterkikker inmiddels bedreigd zijn.

De decennialange roofbouw op de kikkerpopulaties voor de EU-markt heeft dramatische gevolgen:

Leverden in de jaren tachtig aanvankelijk India en Bangladesh kikkerbilletjes aan Europa, dan nam Indonesië sinds de jaren negentig de rol van grootste leverancier over. In dat Zuidoost-Aziatische land, en inmiddels zelfs ook in Turkije en Albanië, verdwijnen de grote kikkersoorten de een na de ander – het geheel vormt een fataal domino-effect voor de soortenbescherming.

Dr. Sandra Altherr, medeoprichtster van de Münchense organisatie Pro Wildlife

Een effect dat niet alleen de kikkers zelf raakt: „Kikkers spelen als insectenverdelger een centrale rol in het ecosysteem – en waar kikkers verdwijnen, neemt het gebruik van giftige pesticiden toe. De handel in kikkerbilletjes heeft dus niet alleen directe gevolgen voor de kikkers zelf, maar ook voor de natuurbescherming“, benadrukt Charlotte Nithart, voorzitster van de Franse organisatie Robin des Bois.

Daarbij komen nog de wrede dodingsmethoden: „Bij de meeste kikkers worden de poten met een bijl of schaar aan de lopende band afgesneden – zonder verdoving. De bovenste helft wordt stervend weggegooid, de poten worden gevild en voor de export ingevroren“, vertelt Altherr.

Volgens de Internationale Unie voor het Behoud van de Natuur (IUCN) zijn amfibieën de meest bedreigde groep onder de gewervelde dieren, en de Habitatrichtlijn van de EU verhindert dat inheemse wilde kikkers in de lidstaten worden gevangen.

Het 27-landenblok beperkt de invoer echter niet, en elk jaar belanden zo'n 4.070 ton in het buitenland gevangen kikkers op Europese borden.

De zin in kikkervlees lijkt het grootst in België, dat 70% van de import afneemt. Volgens Pro Wildlife gaat het grootste deel daarvan echter naar Frankrijk, dat 16,7% rechtstreeks importeert. Nederland neemt 6,4% voor zijn rekening.

Een eerdere studie van Pro Wildlife had al in 2011 voor het eerst de invoer van kikkerbilletjes door de EU onderzocht. Het nu gepubliceerde nieuwe rapport “Deadly Dish“” laat een decennium later drie duidelijke problemen zien:

1. De plundering van kikkerpopulaties voor de EU-markt ging het afgelopen decennium in Indonesië vrijwel ongehinderd door. Meer dan 30 miljoen kg kikkerbilletjes importeerde de EU tussen 2010 en 2019 alleen al uit Indonesië, met gevolgen voor de wilde populaties: de ooit veelvuldig verhandelde Javaanse kikkers (Limnonectes macrodon) zijn – in tegenstelling tot de misleidende vermeldingen op de supermarktverpakkingen – al grotendeels uit de handel verdwenen.
2. Ook in andere herkomstlanden heeft de overexploitatie de kikkerpopulaties al sterk uitgedund: veldwetenschappers uit Turkije waarschuwen dat de daar inheemse watervorsen tegen 2032 al uitgeroeid kunnen zijn als de enorme onttrekkingen uit het wild doorgaan. In Albanië, de op drie na grootste leverancier van kikkerbilletjes aan de EU, is onder andere de Shkodrawatervors (Pelophylax shqipericus) inmiddels ernstig bedreigd.
3. Terwijl ook de VS enorme hoeveelheden kikkers voor consumptie importeert, gaat het daarbij vooral om kikkers die speciaal voor de handel zijn gekweekt. In tegenstelling tot de VS importeert de EU voornamelijk in het wild gevangen kikkers – met ernstige gevolgen voor de bescherming van soorten en natuur. Ongeveer 74% van de EU-import komt uit Indonesië, 4% uit Turkije en 0,7% uit Albanië, waar wilde kikkerpopulaties steeds meer bedreigd worden.

Robin des Bois en Pro Wildlife eisen dat de EU eindelijk een einde maakt aan de roofbouw op kikkerpopulaties voor de plaatselijke gourmetmarkt en internationale handelsbeperkingen invoert via het wereldwijde soortenbeschermingsverdrag CITES.