Mensen krijgen de smaak van vleesvervangers niet meer te pakken

Eens aangeprezen als middel om de klimaatverandering te bestrijden, hebben eiwitalternatieven het nu moeilijk.

De pionier van de plantaardige voeding, Beyond Meat, meldde in het tweede kwartaal van dit jaar een netto-omzetverlies van bijna 31%.

Klimaatwetenschappers slaan al decennialang alarm omdat de voedselproductie bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Het afzien van rund-, varkens- en kippenvlees is een belangrijk onderdeel van de strijd tegen de klimaatopwarming en heeft een gat in de markt gecreëerd voor vleesalternatieven. Volgens de Amerikaanse liefdadigheidsorganisatie Center for Food Safety is het vervangen van conventionele dierlijke producten door sterk bewerkte, slecht onderzochte en onvoldoende gereguleerde genetisch gemodificeerde producten echter niet de oplossing voor onze crisis van de bio-industrie en het klimaat.

Het is nog niet lang geleden dat we enthousiast waren over alle beloften die de veganistische alternatieven ons deden, als een manier om onze bijdrage te leveren zonder onze vleselijke instincten op te offeren. Maar de voedingskundige en ecologische valkuilen van bewerkte eiwitten werden langzaam duidelijk. Het vervangen van vlees door Beyond Meat leidde volgens een studie tot enkele indrukwekkende gezondheidsresultaten, waaronder een lager LDL-cholesterolgehalte (of «slecht» cholesterol) en een lager lichaamsgewicht. Maar hoewel deze plantaardige producten op zich niet schadelijk voor de gezondheid lijken te zijn, zijn ze onmiskenbaar ultrabewerkt. Op de lange termijn is het onduidelijk wat de gevolgen zijn van massale consumptie van industrieel vervaardigde veganistische producten.

Zijn veganistische burgers die bloeden echt het antwoord op onze problemen met vleesconsumptie?

Niet alleen bij Beyond Meat zijn de omzetten ingestort; in juni stopte de Britse veganistische producent Meatless Farm met zijn activiteiten voordat het bedrijf van faillissement kon worden gered, en worstfabrikant Heck verkleinde zijn veganistische assortiment met als reden dat de vraag van consumenten te laag was. In de VS moest het veganistische kip-nugget-startup Nowadays onlangs de handdoek in de ring gooien, omdat het niet in staat was om op deze markt risicokapitaal aan te trekken – een verontrustende voorspelling voor de sector.

De crisis rond de kosten van levensonderhoud wordt aangevoerd als een van de belangrijkste redenen voor de dalende verkoopcijfers van veganistische vleesproducten. En het klopt dat deze alternatieven duur kunnen zijn. Een verpakking met twee veganistische burgers van Beyond Meat kost bij Coop 5,95 frank, terwijl een verpakking Prix Garantie rundvleesburgers 3,50 frank kost. Beyond Meat verlaagt nu zijn prijzen en schrapt banen om te redden wat sommigen «een zinkend schip» noemen. Men kan zich afvragen of de dalende verkoopcijfers niet eerder te maken hebben met een verandering in onze collectieve houding ten opzichte van deze producten.

Feit is dat veel van deze voedingsmiddelen niet bijzonder goed smaken, vooral de kaas. Beyond Meat blijft de scherpste concurrent van echt vlees als het gaat om smaak en textuur, terwijl de meeste andere merken serieuze tekortkomingen hebben. Op dit moment kan bijna niemand overtuigd worden dat vleesloze eiwitkorrels smakelijker of aantrekkelijker zijn dan Beluga-linzen. En als ze niet smakelijker zijn, waarom doen we dan de moeite?

Een andere reden voor de daling in de verkoop van deze producten kan zijn dat het grote publiek een genuanceerdere houding aanneemt ten opzichte van onze huidige vleesproductiemethoden en de plantaardige alternatieven.

Ongeacht of bedrijven die vleesimitaties aanbieden als innovatief worden gezien of niet, kunnen deze producten voor mensen die vlees uit hun voeding willen schrappen een opstap zijn naar een meer plantaardige levensstijl. Veganisten voelen zich zonder twijfel aangetrokken tot producten die de smaak en textuur van traditionele dierlijke voedingsmiddelen nabootsen.

De toekomst van kunstmatig vlees is onzeker, maar dat betekent niet dat het met de vooruitgang in de voedseltechnologie voor altijd zal verdwijnen.

Nu de aanvankelijke hype rond deze producten afneemt, wordt echter steeds duidelijker dat ze niet het definitieve antwoord zijn op onze zorgen over milieu en gezondheid. De recente daling in de verkoop van veganistische vleesalternatieven wijst erop dat consumenten steeds kritischer worden in hun voedselkeuzes. Smaak, prijs en een dieper begrip van de complexiteit van de problemen rond onze huidige voedselsystemen beïnvloeden de beslissingen van consumenten.