Bondsraad wil bescherming van wolf en beer versoepelen

Hij stelt voor dat de dierenpopulatie mag worden gedecimeerd, mits de wilde dieren grote schade aanrichten, mensen in gevaar brengen of de biodiversiteit bedreigen.

Er zijn problemen sinds roofdieren leefgebied in Zwitserland heroveren. Vooral de veehouders in het berggebied hebben moeite met de wolf, omdat er telkens dieren worden verscheurd. Beren zorgen af en toe voor problemen, omdat ze hun schuwheid verliezen en zich naar bebouwing begeven. Een herziening van de jachtwet moet deze conflicten verzachten. De Bondsraad heeft woensdag de consultatie hierover geopend.

Nieuw is dat de autoriteiten niet alleen afzonderlijke dieren van beschermde diersoorten voor afschot mogen vrijgeven, maar ook de decimering van hele populaties mogen toestaan. Voorwaarde zou zijn dat de dieren leefgebieden of de biodiversiteit bedreigen, mensen in gevaar brengen of grote schade aanrichten die met redelijke inspanning niet af te wenden is.

Ook de bevoegdheden zouden opnieuw worden verdeeld. Vandaag moet het Federaal Bureau voor Milieu (BAFU) een afschot goedkeuren. In de toekomst zou de Bondsraad die diersoorten aanwijzen waarvan de populatie gereguleerd mag worden. De beslissing of de beschermde dieren daadwerkelijk gedood mogen worden, zou dan bij de kantons liggen. Concrete schade zou niet meer aangetoond hoeven te worden. De populatie mag echter door de afschoten niet in gevaar worden gebracht.

De wolf wordt in het wetsontwerp uitdrukkelijk genoemd, hoewel hij volgens de Conventie van Bern tot de streng beschermde diersoorten behoort. Uitzonderingen zijn echter mogelijk in het belang van de openbare veiligheid of ter voorkoming van ernstige schade. De Bondsraad heeft reeds in 2013 de toezegging verkregen dat een populatieregulatie onder bepaalde omstandigheden verenigbaar zou zijn met de overeenkomst.

Met de herziening van de jachtwet moeten ook de gesloten seizoenen worden aangepast. Alle inheemse soorten moeten een gesloten seizoen krijgen, terwijl uitheemse soorten zoals damhert, sikahert en moeflon het hele jaar door bejaagd zouden mogen worden. De gesloten seizoenen van wild zwijn en aalscholver zouden volgens het ontwerp worden ingekort. Nieuw beschermd zouden de patrijs en de fuut worden, terwijl de roek voortaan bejaagd zou mogen worden.

Ten slotte stelt de Bondsraad een zekere harmonisatie van de jachtbevoegdheid voor. Deze wordt nog steeds door de kantons verleend en maakt het uitoefenen van de jacht in een kanton mogelijk. Voorwaarde is een geslaagd jachtexamen. De examenonderdelen, soorten- en habitatbescherming, dierenwelzijn alsmede omgang met wapens en trefzekerheid moeten voortaan inhoudelijk worden geharmoniseerd en door de kantons wederzijds worden erkend.

De herziening is in gang gezet door verschillende initiatieven vanuit het parlement. Daaronder zijn de motie Engler, die een populatieregulatie eist, of de motie Fournier, die een aanpassing van de Conventie van Bern tot doel heeft.

Hoe het verderging: tien jaar strijd om de jachtwet

Uit de in 2016 geopende consultatie werd een decennium van politieke twist. Op 23 augustus 2017 nam de Bondsraad de boodschap over de gedeeltelijke herziening van de jachtwet aan. Het parlement versoepelde de bescherming van de wolf vervolgens sterker dan de Bondsraad oorspronkelijk had voorgesteld. Milieu- en dierenbeschermingsorganisaties grepen naar het referendum, dat met circa 58’000 handtekeningen tot stand kwam.

Op 27 september 2020 verwierp de Zwitserse kiezersbevolking de herziene jachtwet aan de stembus. Daarmee bleef het voorlopig bij de bestaande regels voor de omgang met de wolf. De strijd was daarmee echter niet beëindigd: op basis van de motie Engler bracht het parlement een nieuwe herziening op gang, die dit keer zonder referendum bleef.

Sinds 1 februari 2025 is preventieve regulering van hele wolvenroedels mogelijk, nog voordat er schade is ontstaan. Precies die uitbreiding van afzonderlijke dieren naar hele populaties, die de Bondsraad in 2016 voor het eerst had voorgesteld, is daarmee geldend recht geworden. In het monitoringjaar 2025/26 werden in Zwitserland ongeveer 43 roedels en zo'n 350 wolven vastgesteld; tegelijkertijd werden tussen februari 2025 en januari 2026 in totaal 89 wolven doodgeschoten, vaak jonge dieren.

De druk op de beschermingsstatus houdt aan. Op 24 juni 2026 opende de Bondsraad een nieuwe consultatie, waarmee probleemwolven voortaan het hele jaar door en ook in federale jachtvrije gebieden zouden kunnen worden afgeschoten, zelfs tijdens de voortplantingsperiode van februari tot mei. De consultatie loopt tot 16 oktober 2026. Wat in 2016 begon als «het ontmijnen van conflicten», heeft zich ontwikkeld tot een geleidelijke afzwakking van de bescherming van predatoren. Welke gevolgen de terugkeer van de wolf heeft voor de natuur, laat de bijdrage zien «Zonder wolf geen bos: wat predatoren voor Zwitserland betekenen». Hoe twijfelachtig veel van de aangevoerde verwijten over aanvallen zijn, belicht «Wolf of hond? Waarom veel ‘wolvenaanvallen’ nooit zijn bewezen».