Bondsraad wil bescherming van wolf en beer versoepelen

Hij stelt voor dat de dierenpopulatie gedecimeerd mag worden, mits de wilde dieren grote schade veroorzaken, mensen in gevaar brengen of de biodiversiteit bedreigen.

Er zijn problemen sinds roofdieren hun leefgebied in Zwitserland heroveren. Vooral veehouders in het berggebied hebben moeite met de wolf, omdat er steeds weer dieren worden gedood. Beren zorgen af en toe voor problemen, omdat ze hun schuwheid verliezen en dorpen naderen. Een herziening van de jachtwet moet deze conflicten verminderen. De Bondsraad heeft woensdag de raadplegingsprocedure hierover geopend.

Voortaan zouden de autoriteiten niet alleen afzonderlijke dieren van beschermde diersoorten voor afschot mogen vrijgeven, maar ook de decimering van hele populaties mogen toestaan. Voorwaarde zou zijn dat de dieren leefgebieden of de biodiversiteit bedreigen, mensen in gevaar brengen of grote schade veroorzaken die met redelijke inspanningen niet kan worden voorkomen.

Ook de bevoegdheden zouden opnieuw worden verdeeld. Vandaag moet het Bundesamt für Umwelt (BAFU) een afschot goedkeuren. In de toekomst zou de Bondsraad die diersoorten aanwijzen waarvan de populatie gereguleerd mag worden. De beslissing of de beschermde dieren daadwerkelijk mogen worden gedood, zou dan bij de kantons liggen. Concrete schade zou niet meer aangetoond hoeven te worden. De populatie mag door de afschotten echter niet in gevaar worden gebracht.

De wolf wordt in het wetsontwerp uitdrukkelijk vermeld, hoewel hij volgens de Berner Conventie tot de streng beschermde diersoorten behoort. Uitzonderingen zijn echter mogelijk in het belang van de openbare veiligheid of ter voorkoming van ernstige schade. De Bondsraad heeft al in 2013 de toezegging verkregen dat een populatieregulering onder bepaalde omstandigheden verenigbaar zou zijn met het verdrag.

Met de herziening van de jachtwet zouden ook de gesloten seizoenen worden aangepast. Alle inheemse soorten zouden een gesloten seizoen krijgen, terwijl niet-inheemse soorten zoals damhert, sikahert en mouflon het hele jaar door bejaagd zouden mogen worden. Volgens het ontwerp zouden de gesloten seizoenen van het wilde zwijn en de aalscholver worden ingekort. Nieuw beschermd zouden de patrijs en de fuut worden, terwijl de roek voortaan bejaagd zou mogen worden.

Tot slot stelt de Bondsraad een zekere harmonisering van de jachtvergunning voor. Deze wordt nog steeds door de kantons verleend en maakt het uitoefenen van de jacht in één kanton mogelijk. Voorwaarde is een geslaagd jachtexamen. De examengebieden soorten- en leefgebiedbescherming, dierenwelzijn, alsook omgang met wapens en trefzekerheid zouden qua inhoud geharmoniseerd moeten worden en door de kantons onderling erkend moeten worden.

De herziening is in gang gezet door verschillende voorstellen vanuit het parlement. Daaronder zijn de motie-Engler, die een populatieregulering eist, en de motie-Fournier, die een aanpassing van de Berner Conventie tot doel heeft.

Hoe het verder ging: Tien jaar strijd om de jachtwet

Uit de in 2016 geopende raadpleging werd een decennium van politiek getouwtrek. Op 23 augustus 2017 keurde de Bondsraad de boodschap voor de deelherziening van de jachtwet goed. Het parlement versoepelde de bescherming van de wolf vervolgens sterker dan de Bondsraad aanvankelijk had voorgesteld. Milieu- en dierenwelzijnsorganisaties dienden het referendum in, dat met ongeveer 58'000 handtekeningen tot stand kwam.

Op 27 september 2020 verwierp de Zwitserse stemgerechtigde bevolking de herziene jachtwet bij de stembus. Daarmee bleven voorlopig de bestaande regels voor de omgang met de wolf van kracht. Het geschil was daarmee echter niet beëindigd: op basis van de motie-Engler zette het parlement een nieuwe herziening in gang, die dit keer geen referendum kende.

Sinds 1 februari 2025 is het mogelijk om hele wolvenroedels preventief te reguleren, nog voordat er schade is ontstaan. Precies die uitbreiding van individuele dieren naar hele populaties, die de Bondsraad in 2016 voor het eerst had voorgesteld, is daarmee geldend recht geworden. In het monitoringjaar 2025/26 werden in Zwitserland ongeveer 43 roedels en zo'n 350 wolven vastgesteld, terwijl tussen februari 2025 en januari 2026 in totaal 89 wolven werden afgeschoten, vaak jonge dieren.

De druk op de beschermde status houdt aan. Op 24 juni 2026 opende de Bondsraad een nieuwe vernemlassing, waarmee probleemwolven voortaan het hele jaar door en ook in federale jachtbanngebieden zouden kunnen worden afgeschoten, zelfs tijdens de voortplantingsperiode van februari tot mei. De vernemlassing loopt tot 16 oktober 2026. Wat in 2016 begon als «het ontmantelen van conflicten», heeft zich ontwikkeld tot een geleidelijke verlaging van de bescherming van roofdieren. Hoe de terugkeer van de wolf de natuur beïnvloedt, laat de bijdrage «Zonder wolf geen bos: wat roofdieren voor Zwitserland betekenen» zien. Hoe twijfelachtig veel van de aangehaalde beschuldigingen van vee-aanvallen zijn, belicht «Wolf of hond? Waarom veel ‹wolvenaanvallen› nooit worden bewezen».