Jachtwet: Bondsraad wil soortenbescherming versoepelen

Serieuze natuurbeschermingsorganisaties in Zwitserland wijzen de nieuwe Jachtwet van de Bondsraad af.

De soortenbescherming zou onder de nieuwe bepalingen ernstig te lijden hebben.

Volgens de milieuorganisaties mogen er bij beschermde soorten alleen ingrepen plaatsvinden als het geplande afschot aantoonbaar bijdraagt aan het voorkomen van grote schade. Dat het uitdunnen van populaties van beschermde soorten ook zonder concrete schade mogelijk zou zijn, is een ongekende stap terug.

Wolf zou beschermde status verliezen

Vooral de recreatieve jacht op de wolf zou in de toekomst kunnen toenemen, als het aan de Bondsraad ligt: het roofdier moet in het Verdrag van Bern niet langer tot de streng beschermde diersoorten behoren.

Het Verdrag van Bern is sinds 1979 het belangrijkste internationale verdrag voor de bescherming van soorten en leefgebieden in Europa. Het regelt de bescherming van bedreigde soorten en leefgebieden. Inmiddels zijn 50 staten toegetreden tot het «Verdrag inzake het behoud van wilde dieren en planten en hun natuurlijke leefomgeving in Europa».

De voorberatende commissie van de Ständerat sprak zich tijdens de bespreking van het standsinitiatief van het kanton Wallis «Wolf. Fertig lustig!» (14.320) uit voor een nieuw verzoek aan het Permanent Comité van het Verdrag van Bern om de wolf terug te zetten van «streng beschermd» naar «beschermd». De Bondsraad steunt dit verzoek en heeft het UVEK de opdracht gegeven om het desbetreffende verzoek uiterlijk eind juli 2018 bij de Raad van Europa in te dienen. Een soortgelijk verzoek van Zwitserland was in 2006 al eens door het Permanent Comité van het Verdrag van Bern afgewezen.

Al jaren discussiëren de Bond, de kantons, recreatieve jagers en milieubeschermers over de omgang met de wolf. Vooral veehouders in berggebieden zonder moderne kuddebescherming hebben moeite met het roofdier, omdat er telkens weer onvoldoende beschermde schapen of geiten worden gedood. De Kamers zijn het er grotendeels over eens dat de bescherming van de wolf moet worden versoepeld. Ze hebben al een motie van Ständerat Stefan Engler (CVP, GR) aangenomen. Die eist dat de wolvenpopulatie ongeacht schade kan worden gedecimeerd, bijvoorbeeld om roedelvorming te voorkomen, wat op zijn beurt vakinhoudelijk onzin is.

Ook andere regels rond de recreatieve jacht zullen de komende maanden stof tot discussie geven. De Bondsraad wil niet alleen de bescherming van wolven versoepelen, maar ook die van andere beschermde soorten. De autoriteiten zouden niet alleen afzonderlijke dieren van beschermde diersoorten voor afschot kunnen vrijgeven, maar ook de decimering van hele populaties kunnen toestaan. In de eveneens aangenomen boodschap over de gedeeltelijke herziening van de jachtwet stelt de regering voor dat de populatie gedecimeerd mag worden, mits de wilde dieren ondanks preventiemaatregelen grote schade aanrichten of mensen in gevaar brengen. Naast de steenbok en de wolf, die nu al in de jachtverordening staan, wordt volgens een door het parlement doorgestuurde motie van oud-Ständerat Paul Niederberger (CVP, NW) ook de knobbelzwaan op deze lijst gezet.

Beslissing bij de kantons

Ook de bevoegdheden zouden opnieuw worden geregeld. Nu moet het Federaal Bureau voor Milieu een afschot goedkeuren. In de toekomst zou de Bondsraad de diersoorten aanwijzen waarvan de populatie gereguleerd mag worden. De beslissing of beschermde dieren daadwerkelijk geschoten mogen worden, zou dan bij de kantons liggen. Concrete schade hoeft niet meer te worden aangetoond. Afzonderlijke dieren die grote schade aanrichten of mensen in gevaar brengen, mogen door de kantons op elk moment voor afschot worden vrijgegeven. Dat is gevaarlijk en ondoelmatig, want grote kantonnale verschillen in de omgang met beschermde soorten zijn voorspelbaar. Voor soorten met een groot leefgebied die zich niets aantrekken van landsgrenzen en al helemaal niet van kantonsgrenzen, zoals de lynx, zou dit desastreus zijn.

In het verleden moesten de rechtbanken al meermaals foute beslissingen van de kantonnale jachtbesturen corrigeren. De tijdelijke afschotvergunning voor twee jonge wolven van de Calanda-roedel in de winter van 2015 was bijvoorbeeld volgens het bestuursgerecht van Graubünden niet proportioneel. Ook uit het kanton Wallis zijn er meerdere van dergelijke negatieve voorbeelden.

In haar boodschap houdt de regering grotendeels vast aan haar oorspronkelijke plannen, hoewel er in de raadpleging van verschillende kanten kritiek was geweest. Milieuorganisaties en links wijzen de nieuwe regelingen af; voor de SVP, de wolventegenstanders, de boeren en de kantons Wallis en Graubünden klopt de richting, maar het voorstel gaat hun niet ver genoeg.

IG Wild beim Wild wijst herziening af

De IG Wild beim Wild verzet zich met klem tegen de voorgelegde gedeeltelijke herziening van de jachtwet. De versie van de Bondsraad voorziet niet alleen in een uitbreiding van de afschotmogelijkheden voor de wolf, maar ook in het in de toekomst vaker met rauw geweld, oftewel het jachtgeweer, oplossen van conflicten met beschermde soorten zoals lynx, Bever of knobbelzwaan. Een oproep tot geweld opent altijd ook de deur naar barbarij.

Politiek op de achtergrond geraakt zijn de positieve invloeden van wolf en lynx op de gezondheid van bos en wild of van de bever op de Biodiversiteit. Er zijn slechts enkele weken verstreken sinds de Bond wees op de dramatische achteruitgang van de biodiversiteit in Zwitserland. Met het vandaag aangenomen ontwerp van de jachtwet wordt de biodiversiteit in Zwitserland niet beschermd, maar nog verder verminderd. Voor het behoud van de bedreigde biodiversiteit gebeurt er niets; de Bond kijkt alleen maar toe. Dierenwelzijnsaspecten zijn door de Bondsraad ook ditmaal weer onvoldoende in aanmerking genomen.

Jachtexamen en bejaagbare soorten

Met de wetsherziening moet bovendien de verhouding tussen jachtbevoegdheid en jachtexamen worden verduidelijkt. De jachtbevoegdheid maakt het mogelijk de jacht in een kanton uit te oefenen; het verlenen ervan valt onder de verantwoordelijkheid van de kantons. Voorwaarde daarvoor blijft een behaald jachtexamen, waarvoor de Bond de kantons voortaan de examenonderdelen 'wildbiologie', 'soorten- en habitatbeheer', 'dierenwelzijn' en 'omgang met wapens' wil voorschrijven. Deze inhoudelijk geharmoniseerde kantonale jachtexamens moeten in de toekomst door de kantons onderling worden erkend.

Ten slotte worden de in 2012 met een herziening van de jachtverordening gewijzigde bepalingen over bejaagbare soorten en hun gesloten seizoenen in de wet overgenomen en aangevuld: voortaan zouden de witoogeend en de patrijs beschermd worden, de roek bejaagbaar verklaard, de gesloten seizoenen voor everzwijn en aalscholver verkort en aan alle inheemse soorten een gesloten seizoen toegekend. Ook de omgang met niet-inheemse diersoorten wordt aangepast: zo moeten damhert, sikahert en moeflon, op basis van de door de Bondsraad op 18 mei 2016 aangenomen strategie ter bestrijding van invasieve uitheemse soorten, in de toekomst het hele jaar door bejaagbaar zijn.

Petitie:

De wolf moet 'strikt beschermd' blijven!

Meerwaarde:

• Boodschap bij de wijziging van de Bondswet inzake de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels (jachtwet) (PDF, 198 kB)
• Ontwerp van de herziene federale wet inzake de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels (jachtwet) (PDF, 42 kB)
• Consultatieverslag (PDF, 435 kB)