België verbiedt de ivoorhandel

Het Belgische parlement heeft op de avond van 4 april een nationaal handelsverbod voor ivoor aangenomen. Uitzonderingen blijven echter gelden voor bewerkt ivoor dat vóór 1975 is verworven. Het Belgische ministerie van Milieu had zich tot nu toe uitgesproken tegen handelsbeperkingen, maar steunt inmiddels een verbod in België en op EU-niveau. Daarmee neemt de druk toe op andere EU-lidstaten en de Europese Commissie om de handel eveneens te verbieden. Daniela Freyer van de dieren- en soortenbeschermingsorganisatie Pro Wildlife merkt op: “We hopen dat de koerswijziging in België eindelijk helpt het einde van de ivoorhandel in Europa in te luiden. Duitsland en de EU mogen niet achterblijven en moeten de ivoorhandel eindelijk verbieden.“

De Duitse regering had in juli 2018 samen met Frankrijk, Groot-Brittannië en Luxemburg EU-brede beperkingen van de ivoorhandel geëist.

Vanwege de werkloosheid van de EU hebben al deze landen reeds op nationaal niveau gehandeld – alleen Duitsland tot nu toe niet.

Daniela Freyer

Groot-Brittannië heeft in december 2018 het strengste verbod aangenomen, Luxemburg in juli 2018, België op 4 april 2019. Frankrijk voerde al in 2016 handelsbeperkingen in en Nederland verbiedt sinds maart 2019 in elk geval de handel in slagtanden en ander ruw ivoor.

De EU staat al jaren in de kritiek: ondanks talrijke internationale besluiten en eisen om de ivoormarkten te sluiten, en hoewel de internationale ivoorhandel al sinds 1990 verboden is, staat zij nog altijd de handel in ivoor uit zogenaamde oude voorraden toe, deels zelfs zonder vergunning en dus zonder controlemogelijkheden. Via deze maas in de wet kan ivoor van gestroopte olifanten in de handel worden gesluisd. Bovendien is de EU de grootste exporteur van zogenaamd “oud” ivoor naar Azië, de grootste afzetmarkt voor ivoor. “De verkoop van ivoor in de EU en de uitvoer naar Azië ondermijnen de wereldwijde inspanningen om stroperij en illegale handel onder controle te krijgen”, aldus de woordvoerster van Pro Wildlife. De EU kondigde al drie jaar geleden stappen tegen de ivoorhandel aan, maar heeft tot nu toe alleen de uitvoer van hele slagtanden en andere ruwe ivoor verboden. De uitvoer van en de handel in ivoorsnijwerk blijven toegestaan.

China, voorheen de grootste afzetmarkt voor legale en illegale ivoor, had al begin 2018 zijn ivoorwinkels en snijfabrieken gesloten. De vraag en de zwarte-marktprijzen zijn sindsdien aanzienlijk gedaald. In de speciale bestuurlijke regio Hongkong moet in 2021 een ivoorverbod van kracht worden, in Taiwan in 2020. De grote meerderheid van de Afrikaanse staten die zich hebben verenigd in de 32 leden tellende „African Elephant Coalition”, natuurbeschermers, wetenschappers, het Europees Parlement en ook enkele handelaren pleiten al lang voor een handelsverbod. Ook de uitkomst van een openbare raadpleging van de Europese Commissie is duidelijk: 92 procent van de bijna 90.000 reacties vraagt om een consequent verbod op de ivoorhandel in de EU. In petities van dier- en soortenbeschermingsorganisaties hebben ruim een miljoen mensen om een verbod gevraagd.

Het is hoog tijd dat de EU de bloederige ivoorhandel voorgoed afwijst. Ze mag de internationale besluiten, de eisen van Afrikaanse staten, van het Europees Parlement, van wetenschappers, dierenbeschermers en van meer dan een miljoen EU-burgers niet langer negeren.

Daniela Freyer

Ook op de aanstaande CITES-soortenbeschermingsconferentie, die eind mei in Sri Lanka begint, staat de sluiting van de ivoormarkten centraal.

Achtergrond:

De grensoverschrijdende handel in ivoor is sinds 1990 verboden door het Verdrag van Washington inzake de internationale handel in bedreigde wilde dieren en planten (CITES). In 1999 en 2008 werd tweemaal de verkoop van ivoor uit zuidelijk Afrika aan Japan en China toegestaan; sindsdien zijn stroperij en illegale ivoorhandel sterk toegenomen. Momenteel worden er jaarlijks ongeveer 20.000 olifanten gestroopt voor de ivoorhandel.  

Tot nu toe is in de EU de handel in ivoor uit vermeend legale oude voorraden, verworven vóór 1990, toegestaan. Voor zogenaamde antiquiteiten die vóór 1947 zijn verworven, zijn zelfs geen vergunningen nodig. Betrouwbare leeftijdsbepalingen zijn vrijwel onmogelijk, en controles op de legaliteit van 'antiquiteiten' die op internet, in veilinghuizen, in winkels en op rommelmarkten worden aangeboden, zijn zeldzaam. Deze uitzonderingen maken het daarom mogelijk om ivoor van stroperij in de legale handel te smokkelen. Bovendien is de EU de afgelopen jaren uitgegroeid tot de grootste exporteur van 'legaal' ivoor naar Azië: alleen al in 2015 exporteerden EU-landen 10.000 ivoren stukken – vooral naar China.