Wydra nie ma latwego zycia w Szwajcarii

Wydra europejska wraca do Szwajcarii i ma tu na stałe ponownie zadomowić się. Ważną podstawą ochrony i wspierania każdego gatunku jest dobra wiedza o jego występowaniu, rozmieszczeniu i zmianach liczebności populacji. Dlatego kartowanie należy do najbardziej podstawowych prac w ochronie gatunkowej.

Od 2011 roku w kantonie Berno znane jest występowanie wydry nad rzeką Aare między Thun a Berno. Od 2014 roku wielokrotnie obserwowano tam potomstwo. W 2017 roku fundacja Pro Lutra, WWF Berno i WWF Solothurn zainicjowały projekt „Otterspotter". Z udziałem wolontariuszy co dwa lata ma być rejestrowane rozmieszczenie wydry w kantonach Berno i Solothurn.

W pierwszym kartowaniu zimą 2017/18 zbadano cieki wodne w obrębie 73 kwadratów o wymiarach 5×5 kilometrów. W dziewięciu kwadratach stwierdzono obecność wydr.

Zimą 2019/20 przeprowadzono drugie kartowanie w ramach projektu Otterspotter. Łącznie 37 wolontariuszy poszukiwało śladów wydr w 80 kwadratach. W siedmiu z nich odkryto ślady wydr. W czterech z tych siedmiu kwadratów wydry stwierdzono już zimą 2017/18, a w pozostałych trzech jest to pierwsze stwierdzenie w ramach projektu Otterspotter. Natomiast tym razem zabrakło stwierdzeń w pięciu kwadratach, w których podczas pierwszego kartowania znaleziono ślady wydr.

Między dwoma kartowaniami stwierdzono zmianę w wykorzystaniu terenu: występowania wzdłuż Starej Aare (Alte Aare) nie potwierdzono ponownie, natomiast nad jeziorem Wohlensee po raz pierwszy stwierdzono obecność co najmniej jednej wydry. Pokazuje to, jak ważna jest gęsta dokumentacja, aby dokładniej zrozumieć proces rozprzestrzeniania się wydr. Planowane jest trzecie kartowanie w latach 2021/22.

Wydra są terytorialne i – przynajmniej w wodach płynących – uważane za w dużej mierze samotników. Młode osobniki muszą zatem w wieku od dziewięciu do 13 miesięcy opuścić rewir matki i założyć własne terytorium. Badania genetyczne wskazują, że młode zwierzęta osiedlają się chętnie w pobliżu miejsca urodzenia. W sprzyjających warunkach występowanie wydry może się w ten sposób rozszerzać o cztery do 20 kilometrów długości rzeki. Tam jednak, gdzie populacje wydry są niewielkie, odbudowują się one jedynie powoli. Przyczyną jest między innymi długi okres odchowu młodych, trwający ponad rok, oraz ogólnie wysoka śmiertelność młodych osobników w pierwszym roku życia.

Ostrożny powrót wydry do Szwajcarii sprawił, że gatunek ten nie figuruje dziś na krajowej Czerwonej Liście jako wymarły, lecz „tylko" jako silnie zagrożony. Celem jest teraz zdrowa i długoterminowa populacja wydry w Szwajcarii. Ważną podstawą ochrony i wspierania gatunku jest dobra znajomość jego występowania, rozmieszczenia i rozwoju liczebności populacji. Informacje te są ponadto niezbędne przy rozwiązywaniu sytuacji konfliktowych, które mogą powstawać wokół wydry. Dlatego kartowanie należy do najbardziej podstawowych prac w ochronie gatunkowej. Jednocześnie gęsto prowadzone i aktualne kartowanie dostarcza ważnych informacji o tym, jak wydry rozprzestrzeniają się na nowych obszarach i jakie siedliska wybierają przede wszystkim do ponownego zasiedlenia – pisze fundacja Pro Lutra.

Wydra przez dziesięciolecia była w Szwajcarii zwalczana ze względu na swoje wyjątkowo gęste futro. Uważano ją za konkurenta rybaków, a ustawa z 1889 roku sprzyjała jej aktywnemu wytępianiu. W 1952 roku objęto ją ochroną – nie mogło to jednak już jej uratować. Od 1989 roku uznawano ją w Szwajcarii za wymarłą. Od dobrych dziesięciu lat jest w Szwajcarii ponownie regularnie obserwowana. Aby mogła się trwale zadomowić, główną przesłanką są żywe wody ze zdrową populacją ryb.