Ludzie gotowali z użyciem ognia już 780’000 lat temu

Pytanie, kiedy wcześni ludzie zaczęli używać ognia do gotowania posiłków, od ponad stu lat jest przedmiotem gorących debat naukowych.

Do niedawna najwcześniejsze dowody gotowania datowano na okres sprzed około 170’000 lat. Jednak dokładna analiza szczątków ryby przypominającej karpia, znalezionej na stanowisku archeologicznym Gesher Benot Ya’aqov w Izraelu, dowodzi, że ryba ta została ugotowana już około 780’000 lat temu, czyli ponad 600’000 lat wcześniej niż wynikało z dostępnych dotąd danych.

Olbrzymie barbusy w starożytnym jeziorze Hula

«Badanie to pokazuje ogromne znaczenie ryb w życiu prehistorycznych ludzi, dla ich odżywiania i stabilności gospodarczej. Ponadto dzięki analizie szczątków ryb znalezionych w Gesher Benot Ya’aqob po raz pierwszy udało nam się zrekonstruować populację ryb starożytnego jeziora Hula i wykazać, że jezioro to zamieszkiwały gatunki ryb, które z czasem wyginęły. Do gatunków tych należały olbrzymie barbusy (ryby przypominające karpia), osiągające długość do dwóch metrów», relacjonują współautorzy badania, dr Irit Zohar, badaczka z Uniwersytetu Telawiwskiego, oraz dr Marian Prevost, archeolog z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie (HU).

«Ogromna ilość szczątków ryb znalezionych na tym stanowisku dowodzi, że wcześni ludzie często jedli ryby, opracowując przy tym specjalne techniki gotowania. Te nowe znaleziska pokazują nie tylko, jak ważne dla diety prehistorycznego człowieka były środowiska słodkowodne i występujące w nich ryby, ale ilustrują też zdolność prehistorycznych ludzi do panowania nad ogniem w celu gotowania pożywienia oraz to, że zdawali sobie sprawę z zalet gotowania ryb przed ich spożyciem.»

Udowodniono ciągłość tradycji kulinarnej

Poprzez badanie struktury zębów gardłowych należących do skamielin ryb, naukowcy byli w stanie wykazać, że ryby złowione w starożytnym jeziorze Hula – w pobliżu miejsca wykopalisk – były poddawane temperaturom odpowiednim do gotowania, a nie po prostu spłonęły w wyniku spontanicznego pożaru. Fakt, że gotowanie ryb można udowodnić na przestrzeni tak długiego okresu zasiedlenia tego miejsca, wskazuje na ciągłą tradycję przygotowywania jedzenia i jest kolejnym dowodem na wysokie zdolności poznawcze aszelskich myśliwych i zbieraczy działających w tym regionie.

«Grupy te były doskonale zaznajomione ze swoim środowiskiem oraz z różnymi zasobami, które im ono zapewniało. Ponadto widać, że posiadały one wszechstronną wiedzę o cyklach życiowych różnych gatunków rosłin i zwierząt. Umiejętność gotowania pożywienia stanowi istotny postęp ewolucyjny, ponieważ jest dodatkowym środkiem umożliwiającym optymalne wykorzystanie dostępnych zasobów żywnościowych. Możliwe jest nawet, że gotowanie nie ograniczało się do ryb, lecz obejmowało również różne gatunki zwierząt i rosłin», dodała profesor HU Naama Goren-Inbar, kierowniczka wykopalisk.

Gotowanie jako katalizator rozwoju mózgu

Według naukowców przejście od spożywania surowego do gotowanego jedzenia miało ogromny wpływ na rozwój i zachowanie człowieka. Ponieważ spożywanie gotowanego pożywienia zmniejsza zapotrzebowanie energetyczne organizmu na rozkład i trawienie pokarmu, inne systemy fizjologiczne mogą się rozwijać, co prowadzi do zmian w ludzkiej żuchwie i czaszce.

Zmiany te uwolniły człowieka od codziennej, intensywnej pracy związanej z poszukiwaniem i trawieniem surowego pożywienia, zapewniając mu wystarczająco dużo czasu na rozwijanie nowych systemów zachowań i społecznych. Spożywanie ryb można więc uznać za ważny kamień milowy w ewolucji poznawczej człowieka, który stał się głównym katalizatorem rozwoju współczesnego ludzkiego mózgu. Więcej o związku między człowiekiem a naturą w kategorii Edukacja.