Zuid-Afrika: export van 800 leeuwenskeletten per jaar

Ministerie van Milieu geeft export van botten van 800 dieren per jaar vrij.

Het Zuid-Afrikaanse ministerie van Milieu heeft de export van skeletten van 800 leeuwen per jaar toegestaan – en brengt daarmee in het wild levende grote katachtigen in gevaar. Leeuwenbotten worden in de traditionele Aziatische geneeskunde gebruikt als vervanging voor tijgerbotten, waarvan de handel verboden is.

Dierenbeschermers zien in de toenemende handel in de lichaamsdelen een gevaar voor de sterk uitgedunde leeuwenpopulaties in Afrika.

Stroperij wordt aangewakkerd

Hoewel de leeuwen naar verluidt afkomstig zijn van fokkerijen, is controle moeilijk: «De motivering van het ministerie van Milieu dat de handel de instandhouding van de soort dient, is cynisch. De botten van gefokte tijgers mogen bijvoorbeeld al lang niet meer worden verhandeld, juist omdat de illegale handel daardoor wordt aangewakkerd. Wij vrezen dat botten van gestroopte dieren in de lucratieve handel worden binnengesmokkeld. In de praktijk is het nauwelijks mogelijk na te gaan waar de verhandelde botten vandaan komen. De handelsquota openen de Stroperij voor leeuwen, maar ook voor tijgers en luipaarden de deur wijd open", legt Daniela Freyer van Pro Wildlife uit. "Steeds weer worden in nationale parken en omheinde terreinen gestroopte leeuwen aangetroffen zonder botten of met ontbrekende lichaamsdelen."

Leeuwenpopulaties gehalveerd

De leeuwenpopulaties in Afrika zijn de afgelopen 21 jaar bijna gehalveerd, tot minder dan 20.000 dieren. In West- en Midden-Afrika worden ze met uitsterven bedreigd, en in maar liefst 16 landen is de koning der dieren al uitgeroeid. Tegelijkertijd is de internationale handel in leeuwenbotten, vachten en trofeeën sinds 2007 explosief gegroeid. De belangrijkste afzetlanden voor de skeletdelen zijn Laos, Vietnam, China en Thailand.

"De leeuwenbotten zouden afkomstig zijn van de omstreden leeuwenfarms in Zuid-Afrika, waar 6.000 tot 8.000 leeuwen leven. Als welpen worden ze uitgebuit als toeristische attractie. Uiteindelijk eindigen ze als jachttrofeeën en leveranciers van botten voor vermeende wondermiddelen in de Aziatische geneeskunde. De nu vastgestelde exportquota voor skeletten van 800 leeuwen vormt niet alleen een bedreiging voor de laatste wilde leeuwen. Het is ook een vrijbrief voor de handel in de omheinde jacht op gefokte leeuwen. En het jaagt de vraag aan naar lichaamsdelen van met uitsterven bedreigde diersoorten voor vermeende wondermiddelen", aldus Freyer. "De Zuid-Afrikaanse regering wilde de zogenaamde 'canned hunting' in het verleden verbieden – nu legitimeert en stimuleert zij die juist."

Achtergrond

Leeuwen staan als bedreigde soort op de Rode Lijst van de IUCN. Ze worden internationaal beschermd door het Verdrag van Washington inzake de bescherming van bedreigde soorten (CITES). De commerciële handel is echter mogelijk als het land van uitvoer een vergunning afgeeft waarin wordt bevestigd dat de handel legaal en «duurzaam» is. Op de CITES-conferentie over soortenbescherming in oktober 2016 in Johannesburg pleitten talrijke Afrikaanse landen voor een verbod op de handel in leeuwen en hun lichaamsdelen. Zij stuitten op verzet van Zuid-Afrika, maar ook van de EU. In plaats daarvan besloot de conferentie tot een exportverbod voor skeletdelen – maar alleen voor leeuwen uit de vrije natuur. Zuid-Afrika kreeg de mogelijkheid om een exportquotum vast te stellen voor leeuwen uit fokfarms – tegelijkertijd werden echter onderzoeken naar de handel in leeuwen en populatieonderzoeken geëist. Die zijn tot nu toe niet uitgevoerd; resultaten uit Zuid-Afrika worden pas over drie jaar verwacht. Ondanks het ontbreken van een wetenschappelijke basis en massief bezwaar van dierenwelzijns- en natuurbeschermingsorganisaties heeft de regering van Zuid-Afrika nu de omstreden handel in botten van 800 leeuwen per jaar gelegitimeerd. De Recreatieve jacht en biodiversiteit staan hier lijnrecht tegenover elkaar.