Vroeg bewijs voor de exploitatie van beren

300’000 jaar oude snijwonden ontdekt

Archeologen in Duitsland hebben enkele van de vroegste bewijzen voor het gebruik van kleding ontdekt.

Nieuw ontdekte snijwonden op de poot van een holenbeer wijzen erop dat de prehistorische dieren ongeveer 300’000 jaar geleden gevild werden voor hun vel.

De ontdekking in Schöningen, in Noord-Duitsland, is zo opwindend omdat, ondanks de afbeeldingen van holbewoners gehuld in bont, er zeer weinig bekend is over hoe vroege mensen hun lichaam bedekten en de strenge winters overleefden.

Bont, leer en andere organische materialen blijven doorgaans niet langer dan 100’000 jaar bewaard, wat betekent dat er slechts weinig direct bewijs is voor prehistorische kleding.

«De studie is belangrijk omdat we relatief weinig weten over hoe mensen in het verre verleden zich beschermden tegen de elementen. Uit deze vroege periode is er slechts een handvol vindplaatsen die bewijs leveren voor het villen van beren, waarbij Schöningen het meest complete beeld geeft», zegt studieauteur Ivo Verheijen, promovendus aan de Universiteit van Tübingen.

Holenbeervel als kleding

Holenberen waren grote dieren, ongeveer zo groot als ijsberen, die ongeveer 25’000 jaar geleden zijn uitgestorven. De vacht van de holenbeer, bestaande uit lange buitenharen die een luchtige beschermlaag vormen en korte, dichte haren die een goede isolatie bieden, was geschikt voor het maken van eenvoudige kleding of beddengoed, aldus de studie die is gepubliceerd in het Journal Of Human Evolution.

De kleding bestond waarschijnlijk uit vellen die zonder ingewikkeld naaiwerk om het lichaam werden gewikkeld. Naalden met oogjes, nodig om ingewikkeldere patronen te naaien, verschenen pas ongeveer 45’000 jaar geleden in de archeologische vondsten.

«We vonden de snijsporen op delen van de handen en voeten, waar zeer weinig vlees of vet aan de botten zit, wat ertegen pleit dat de snijsporen afkomstig zijn van het slachten van het dier», legde Verheijen uit.

Vindplaats Schöningen

De vindplaats Schöningen in Duitsland is vooral bekend om de ontdekking van de oudste bekende houten wapens: negen werpsperen, een stootlans en twee werpstokken, die 300.000 jaar geleden werden gebruikt om prooidieren te doden.

Genetisch onderzoek naar luizen wijst erop dat kleerluizen zich minstens 83.000 jaar geleden, en mogelijk zelfs al 170.000 jaar geleden, hebben afgesplitst van hun voorouders, de menselijke hoofdluizen. Dit suggereert dat mensen al kleding droegen vóór de grote migraties uit Afrika.

«De sterk isolerende eigenschappen van berenhuiden en het feit dat de huiden bij de juiste behandeling flexibeler zijn, maken berenhuiden veel geschikter voor kleding dan die van andere grote planteneters», aldus Verheijen.