St. Gallen: Schadelijke stoffen komen ongecontroleerd in beken terecht

Het Amt für Wasser und Energie van het kanton St. Gallen heeft gedurende meerdere maanden de waterkwaliteit van vijf beken onderzocht en trekt een zorgwekkende conclusie: de kwaliteitscriteria voor problematische stoffen werden bijna de hele meetperiode van april tot oktober 2018 overschreden. Onder kwaliteitscriteria worden drempelwaarden verstaan waarboven stoffen voor organismen acute of, bij langer contact, chronische schade veroorzaken.

De onderzochte beken werden geselecteerd op basis van een vooronderzoek waarin ze al een opvallende belasting vertoonden, zo meldde de staatskanselarij van het kanton woensdag. Het gaat om de Latenbach en de Wagnerbach in Rapperswil-Jona, de Nebengraben en de Tankgraben in Benken, en het Äächeli in Au. Het stroomgebied van de Tankgraben ligt grotendeels in het kanton Schwyz.

Pesticiden als hoofdprobleem

Het grootste deel van de onderzochte stoffen betrof pesticiden, die ook grotendeels verantwoordelijk zijn voor de slechte waterkwaliteit. Maar ook resten van medicijnen en industriële chemicaliën overschreden de respectieve grenswaarden.

Onder de chemicaliën vonden de deskundigen bijvoorbeeld verhoogde waarden van perfluoroctaansulfonaat (PFOS), een langlevende stof die ook giftig is voor zoogdieren en zich via de voedselketen kan ophopen, zo verklaarde Vera Leib van de afdeling Gewässerqualität van het Amt für Wasser und Energie tegenover het persbureau Keystone-SDA.

Het gebruik van PFOS is in Zwitserland sinds 2011 op enkele uitzonderingen na verboden. Voor sommige toepassingen is PFOS nog toegestaan, bijvoorbeeld in bepaalde lakken en coatings, in hydraulische vloeistof voor de luchtvaart en in blusschuim dat vóór 2011 op de markt is gebracht.

Raadselachtige bron

Waar het PFOS in de beken vandaan komt, is daarom de vraag, aldus Leib. In vier van de vijf beken lag de concentratie PFOS boven de waarden waaronder de chemische stof als onbedenkelijk kan worden beschouwd. In de Wagnerbach waren de waarden zo hoog dat de bron beslist moet worden opgespoord. Mogelijk komt het van stortplaatsen of brandblusplaatsen waar nog oud blusschuim werd gebruikt.

De pesticiden en andere stoffen kunnen op verschillende manieren in de beken terecht zijn gekomen. Zo kan regen onlangs aangebrachte bestrijdingsmiddelen hebben weggespoeld, of kunnen pesticideresten op onjuiste wijze zijn afgevoerd. Ook foutieve aansluitingen of overstorten uit het riool bij zware regenval komen in aanmerking.

Met name insecticiden zijn al in de kleinste hoeveelheden giftig voor de organismen in de beek. Vooral langlevende schadelijke stoffen kunnen zich echter ook via de voedselketen ophopen en schade veroorzaken buiten de beken.

Oorzaken vinden en verhelpen

De specialisten van het Amt für Wasser und Energie willen nu voor de gevallen met een hoge belasting de oorzaken vinden en verhelpen. Het probleem reikt echter waarschijnlijk verder dan de vijf onderzochte beken: het Amt für Wasser und Energie had al in 2011 78 beken in het kanton op hun biologische toestand onderzocht en tekortkomingen vastgesteld.

Daarvoor komen verschillende oorzaken in aanmerking, zoals een te hoge nutriëntenbelasting, te hoge watertemperaturen of juist schadelijke stoffen. De gedetailleerde analyse van de nu gepresenteerde meetcampagne moet de rol van de schadelijke stoffen verduidelijken.

Een aanzienlijk deel van de kleine beken in het kanton stroomt door landbouwgebied en bebouwde gebieden, vanwaar pesticiden en andere stoffen in de Wateren terecht kunnen komen. Belangrijk is dat landbouwers, maar ook professionele en particuliere tuiniers worden bewust gemaakt van het correct omgaan met bestrijdingsmiddelen, aldus het bericht.