Nationale Raad wil dierenbescherming in de jachtwet versoepelen

De Nationale Raad wil de bescherming van de wolf in Zwitserland versoepelen, en wel sterker dan de Bondsraad. Dat besloot hij woensdag tijdens de behandeling van de jachtwet.

Nu al staan de autoriteiten bij problemen het afschot van afzonderlijke dieren toe. In de toekomst moet de hele wolvenpopulatie gereguleerd kunnen worden: de autoriteiten mogen dieren dan voor afschot vrijgeven, ook als die geen schade hebben veroorzaakt.

Dat wil ook de Bondsraad. Hij wilde het echter afhankelijk maken van de voorwaarde dat er grote schade dreigt en dat deze niet met redelijke beschermingsmaatregelen kan worden voorkomen.

De Nationale Raad wil daarentegen een verkleining van de populatie mogelijk maken bij elke dreigende schade – ook als er geen kuddebeschermingsmaatregelen zijn genomen. SP en Groenen bekritiseerden tevergeefs dat de bescherming daarmee volledig wordt uitgehold. Zij wilden bij het geldende recht blijven.

Niet doorschieten   

Enkele sprekers uit het midden riepen op de Bondsraad te volgen. «Als we doorschieten, hebben we uiteindelijk helemaal niets», waarschuwde Stefan Müller-Altermatt (CVP/SO). Hij doelde daarmee op de referendumdreigingen van verschillende milieuorganisaties, die al in de lucht hangen. Ook milieuminister Simonetta Sommaruga pleitte voor gematigdheid. Regulering zou pas na beschermingsmaatregelen in aanmerking moeten komen, zei ze. Ze verwees ook naar het Verdrag van Bern.

Na het schokkende VN-rapport over het uitsterven van soorten richt de blik zich ook op Zwitserland. Het aandeel bedreigde soorten is in geen enkel land ter wereld zo groot als in Zwitserland. Meer dan een derde van de planten-, dieren- en schimmelsoorten geldt als bedreigd, en wat doet de politiek? Onwillekeurig vraagt men zich ook af: worden de verkeerde verbanden gesteund, of waarom scoort Zwitserland zo belabberd in het VN-rapport?

De Nationalrat volgde echter zijn commissie en versoepelde de voorwaarden, met 112 tegen 80 en 113 tegen 79 stemmen. Het afschot van wolven mag volgens de wil van de Nationalrat telkens tussen 1 september en 31 januari worden toegestaan. De Ständerat had zich uitgesproken voor een langere periode, maar onder strengere voorwaarden.

Ook bevers reguleren

Naast de wolf moet de Bondsraad de bestandsregulering van andere beschermde diersoorten kunnen toestaan. De Ständerat wil lynx en bever al op wetsniveau reguleerbaar verklaren, de Nationalrat alleen de bever. De beslissing over de bever viel met 95 tegen 91 stemmen bij 4 onthoudingen. Nipt verwierp de Nationalrat het voorstel om de bestandsregulering ook voor te schrijven voor blauwe reigers en grote zaagbekken.

Omstreden was verder de in de wet vastgelegde lijst van jaagbare soorten. De Nationalrat veranderde die echter niet. Hij wees voorstellen af om het korhoen en het sneeuwhoen of de houtsnip van de lijst te schrappen. Ook van beperkingen van de drijfjacht en een verbod op de holenjacht wilde hij niets weten.

Omstreden bevoegdheden

Ook over de bevoegdheden werd gediscussieerd. Momenteel moet het Bundesamt für Umwelt (Bafu) instemmen met het afschot van wolven. In de toekomst moeten de kantons beslissen over de bestandsregulering. Het Bafu hoeft slechts te worden gehoord. Het zou bovendien een overheidsbeschwerde kunnen indienen.

De milieuorganisaties moeten ook in de toekomst bezwaar kunnen aantekenen tegen beslissingen van de kantonnale jachtautoriteiten over jaagbare diersoorten, bijvoorbeeld over gesloten seizoenen. Anders dan de Ständerat wil de Nationalrat dit beroepsrecht niet afschaffen. Sommaruga had erop gewezen dat anders ook de gemeenten het beroepsrecht zouden verliezen.

Dieren met afwijkend gedrag

Bij individuele probleemdieren wil de Nationalrat het verbandsbeschwerderecht echter wel beperken. Sommaruga voerde tevergeefs aan dat de autoriteiten ondanks dat recht nu al voldoende mogelijkheden hebben voor preventief afschot. Ze waarschuwde ook om uitdrukkingen als «gedragsauffällig» in de wet op te nemen.

Verder is de Nationalrat, in tegenstelling tot de Ständerat, het ermee eens dat de kantons elkaars jachtexamens wederzijds moeten erkennen. De Ständerat wil bij de status quo blijven, waarbij elke jager een kantonnale vergunning nodig heeft.

Nieuwe subsidies

Daarnaast wil de Nationalrat nieuwe subsidies in de wet verankeren: de Bond moet de kantons financiële steun verlenen voor het uitvoeren van maatregelen in de omgang met de wolf. Ook soortbeschermingsmaatregelen in beschermde gebieden moet hij vergoeden.

Bond en kantons moeten bovendien bijdragen aan de vergoeding van schade aan bos, landbouwgewassen en landbouwhuisdieren die door dieren van bepaalde beschermde soorten wordt veroorzaakt.

Het zwijgen van de lammeren

SP, Groenen en Groenliberalen wilden het wetsvoorstel terugsturen naar de Bondsraad. Zij vinden dat de versoepeling van de bescherming veel te ver gaat. Het verzoek werd echter met 126 tegen 58 stemmen verworpen. In het debat liepen de emoties hoog op.

De wolfsgekant melden aan stukken gescheurde schapen. De wolvenaanvallen leidden tot een zwijgen van de lammeren, zei Franz Ruppen (SVP/VS). Zwitserland is volgens hem te dichtbevolkt voor de wolf. «Heeft u ooit een schapenboer in de ogen gekeken wiens schapen de ingewanden uit het lijf zijn gerukt?», vroeg Ruppen. «U wilt de wolf uitroeien», antwoordde Martin Bäumle (GLP/ZH). De dieren hebben echter bestaansrecht. De wet is feitelijk een afschietwet, en dat is aanmatigend. Markus Hausammann (SVP/TG) vroeg hem of het niet veel aanmatigender is dat stedelingen de bergbevolking voorschrijven hoe zij met de grote roofdieren moet omgaan.

Ook Magdalena Martullo (SVP/GR) verweet de stedelingen dat zij niet weten waarover ze praten. «Wij hebben hele wolvenroedels die om de huizen sluipen», zei de Zürichse en vertegenwoordigster van het kanton Graubünden – en oogstte daarmee gelach.

Respect voor de natuur

De vertegenwoordigers van SP en Groenen benadrukten dat de natuur sterk onder druk staat. De grote roofdieren hebben een belangrijke functie in het ecosysteem, gaf Silva Semadeni (SP/GR) te bedenken. Waar de wolf leeft, is het bos gezonder. Aanvallen op landbouwhuisdieren zijn hier en daar weliswaar een probleem. Meer dan 90 procent daarvan gebeurt echter in schapenkudden zonder kuddebescherming.

Beat Jans (SP/BS) waarschuwde dat de populatieregulering zelfs contraproductief kan zijn. De gevaarlijkste wolven zijn degenen wier roedel is weggeschoten. Bastien Girod (Groenen/ZH) riep op tot meer respect voor en plezier in de dieren. Hij herinnerde er ook aan dat veel meer schapen sterven door afstortingen en blikseminslag dan door de wolf.

In de eindstemming nam de Nationalrat de herziene jachtwet aan met 115 tegen 67 stemmen, bij 3 onthoudingen. Nadat de Ständerat de wet al eerder had behandeld en aangenomen, is de kleine kamer nu weer aan zet om de verschillen weg te werken.

Dossier: De wolf in Zwitserland: feiten, beleid en de grenzen van de jacht