Milieurating ontmaskert de ‘Mitte’ in de Kantonsraad

Voor dierenwelzijn en wilde dieren is dat meer dan een voetnoot.

Want precies deze kleine kamer beslist in belangrijke mate mee over de jachtwet, wolvenafschot, kuddebescherming en de omgang met de biodiversiteitscrisis.

De milieurating van de Milieuallianz – BirdLife, Greenpeace, Pro Natura, SES, VCS en WWF – evalueert de belangrijkste stemmingen van de lopende zittingsperiode. Daarbij wordt onder meer gekeken naar voorstellen over de klimaatwet, de uitbreiding van autosnelwegen, grondwaterbescherming en het biodiversiteitsinitiatief.

De nuchtere cijfers:

• Mitte in de Nationale Raad: ongeveer 46,5 procent van de geëvalueerde stemmingen ten gunste van natuur en klimaat, in vergelijking met de vorige rating een duidelijke stijging.
• Mitte in de Kantonsraad: nog maar 23,5 procent, een daling van 7 procentpunten. De Mitte-leden van de Kantonsraad stemmen gemiddeld nog maar bij nauwelijks een kwart van de milieuvoorstellen natuurvriendelijk.

Terwijl de Mitte in de Nationale Raad dus moeizaam aan een groen imago werkt, gedraagt zij zich in de Kantonsraad zoals de landbouw- en jachtlobby verwacht: overwegend duidelijk tegen milieu- en natuurbeschermingskwesties.

Bijzonder pikant: volgens de Milieuallianz zouden juist de Mitte-vertegenwoordigers in de milieucommissie van de Kantonsraad tot degenen behoren die het vaakst tegen natuur en klimaat stemmen. Wie de dossiers voorbereidt, verwatert dus tegelijk de bescherming van de natuurlijke leefgrondslagen.

Jacht- en wolvenbeleid: een lesje in burgerlijke milieuweigering

Dat deze trend geen abstracte statistiek is, blijkt exemplarisch uit het wolvenbeleid. De Kantonsraad heeft in september 2025 besloten om afschot van wolven zelfs in wildbanngebieden mogelijk te maken en de afschotmogelijkheden voor zogenaamde "probleemwolven" uit te breiden. De voorstellen werden met een duidelijk rechts-conservatieve meerderheid aangenomen.

Al met de herziening van de jachtwet, die het parlement in 2022 heeft aangenomen, werden de drempels voor het reguleren van wolvenroedels verlaagd. Proactieve ingrepen in roedels zijn sindsdien onder bepaalde criteria mogelijk, ook al blijft de wolf een beschermde diersoort.

Typisch voor dit beleid:

• In plaats van consequent te investeren in effectieve kuddebescherming, worden er steeds nieuwe afschotfantasieën gevoed.
• In plaats van de rol van de wolf in een ecologisch zwaar verstoorde Alpenregio te erkennen, wordt het dier tot vijandbeeld verklaard om een verouderde jacht- en veesymboliek in stand te houden.

Dezelfde politieke as die slecht scoort in de milieurating, drijft dus een jachtbeleid voort dat wetenschappelijke inzichten over de ecologische functie van grote roofdieren negeert. Dat past in het plaatje: wie systematisch afremt bij klimaat- en bodembescherming, neemt het ook niet zo nauw met de ecologische realiteit in het bos en op de alp.

Biodiversiteit in crisis – en de Kantonsraad dwarsboomt

Zwitserland zit midden in een biodiversiteitscrisis: talrijke vogelsoorten van het cultuurlandschap, amfibieën en insecten nemen fors af. Milieuorganisaties zoals BirdLife documenteren al jaren het verlies van leefgebieden en het verdwijnen van veel soorten uit het alledaagse landschap.

Tegen deze achtergrond zou je verwachten dat nu net een partij die zichzelf graag als "midden" en "verantwoordelijk" profileert, in het parlement bij de belangrijkste milieuvoorstellen tenminste zou opstaan en zeggen: stop, zo kan het niet verder. Het tegendeel is het geval:

• Bij de uitbreiding van de snelwegen volgt de meerderheid in de Kantonsraad liever wegprojecten uit de vorige eeuw, in plaats van de verstening van de bodem af te remmen en het verkeer naar spoor en bus te verplaatsen.
• Bij de Grondwaterbescherming wordt op de lange baan geschoven, ondanks dat pesticiden en overtollige voedingsstoffen al lang aantoonbare problemen veroorzaken in het drinkwater.
• De biodiversiteitsinitiatief wordt al jaren uitgesteld, verwaterd of geblokkeerd met tegenvoorstellen die de naam niet verdienen.

Wie de ecologische basis systematisch ondermijnt, zet daarmee ook de leefgebieden van wilde dieren onder druk. Jacht vindt niet in een luchtledig plaats. Een ree die in augustus herkauwt in een overbemeste, soortenarme monocultuur, een auerhoen dat geen ongestoorde bosgebieden meer vindt, een vos die in het versnipperde middenland heen en weer trekt tussen weg en maïsakker – ze zijn allemaal producten van dit beleid.

Om je dan in de herfst met het geweer op te stellen en jezelf te presenteren als 'natuurvriend', is huichelarij.

De "Mitte" tussen marketing en werkelijkheid

De Mitte adverteert graag met beelden van bergboeren, alpenherders en verzorgde landschappen. In hun campagnes treden politici op die benadrukken hoezeer zij het platteland, dieren en "onze heimat" een warm hart toedragen. De cijfers van de milieurating tonen echter aan hoe ver dit zelfbeeld af staat van het feitelijke beleid.

Dat kan als volgt worden samengevat:

• In de Nationale Raad probeert de partij een minimum aan ecologische geloofwaardigheid te redden.
• In de Kantonsraad bedient zij ongegeneerd de wensen van de jacht-, landbouw- en wegenlobby en stelt zich samen met de SVP en delen van de FDP tegen fundamentele milieubelangen op.

Vanuit een jachtkritisch perspectief is dat bijzonder gevoelig. Want de doorslaggevende koerswijzigingen in het jacht- en wildbeleid lopen via precies deze burgerlijke meerderheden in de kleine kamer:

• Wie krijgt de bevoegdheid om wilde dieren neer te schieten, en onder welke voorwaarden?
• Hoe wordt kuddebescherming gefinancierd en gecontroleerd?
• Welke gebieden worden werkelijk vrijgehouden voor wilde dieren, en welke worden verder versnipperd en bebouwd?

Antwoord in één zin: hoe verder naar rechts en hoe "kantonsraadgezinder", hoe zwakker de bescherming voor natuur en dieren.

Verantwoordelijkheid van de media en het maatschappelijk middenveld

De milieualliantie heeft met de milieurating belangrijke transparantie gecreëerd. Burgers kunnen in één oogopslag zien wie werkelijk ecologisch stemt en wie alleen zo praat.

Maar deze cijfers zetten alleen druk als ze breed bekend worden en als media en ngo's de moed hebben om tegenstrijdigheden duidelijk te benoemen:

• Een partij waarvan de kantonsraadsleden gemiddeld slechts bij ongeveer een op de vier relevante dossiers voor natuur en klimaat stemmen, kan niet geloofwaardig als "ecologisch verantwoordelijk" optreden.
• Wie wolvenafschot in beschermde gebieden mogelijk maakt, heeft geen recht om door te gaan voor "dierenvriend".
• Wie snelwegverbreding, laksheid rond pesticiden en verscherpingen van de jachtwet combineert, draagt actief bij aan de verdere vernietiging van de leefgebieden van wilde dieren.

Juist hier is een duidelijke jachtkritische stem nodig die deze verbanden publiek maakt.

Wie wilde dieren wil beschermen, moet nauwkeuriger naar de Senaat kijken

De halfjaarbalans van de milieurating laat zien: het werkelijke ‘front’ in het Zwitserse milieubeleid loopt niet alleen tussen de partijen, maar ook tussen de kamers. In de Nationale Raad slaagt het Centrum erin een zekere ecologische correctie door te voeren, maar in de Senaat domineert een koers die jachtbelangen, wegenbouw en agrarische privileges boven de bescherming van natuur en wilde dieren stelt.

Voor dierenrechten- en jachtkritische kringen betekent dit:

• Het stem- en verkiezingsgedrag van individuele senatoren moet veel nauwkeuriger worden gevolgd en publiek gemaakt.
• Milieu- en dierenrechtenorganisaties zouden milieuratings systematisch moeten koppelen aan stemmingen over jachtbeleid, om het gedrag van de ‘wolvenafschot-fractie’ zichtbaar te maken.
• Kiezers voor wie wilde dieren, biodiversiteit en klimaatbescherming belangrijk zijn, zouden bij toekomstige senaatsverkiezingen goed moeten kijken of ze zich zo’n ‘Centrum’ werkelijk willen veroorloven.

4. Wat betekent dit jachtkritisch samengevat?

Als je kijkt hoe de recreatieve jagers in de Nationale Raad en de Senaat stemmen, ontstaat er uit de beschikbare gegevens een duidelijk beeld:

1. In de Nationale Raad
   • De drie duidelijke SVP-recreatieve jagers (de Courten, Hug, Schnyder) hebben milieuratings tussen 0 en bijna 2 procent. Zij stemmen vrijwel altijd tegen milieubelangen en steunen consequent een jacht- en landbouwvriendelijke lijn, inclusief versoepelingen rond de wolf, de jachtwet, het wapenrecht en verkeer.
   • Lorenz Hess is milieuvriendelijker, maar als recreatieve jager en politicus van het Centrum vormt hij een scharnier dat jachtbelangen legitimiteit geeft binnen het Centrum.
2. In de Kantonsraad
   • Stefan Engler en Fabio Regazzi worden door JagdSchweiz officieel gepositioneerd als ‘jagers in het federale parlement’.
   • Engler beweegt zich met ongeveer 38 tot iets meer dan 50 procent in het middensegment, maar speelt in de praktijk een sleutelrol bij het afzwakken van de wolven- en jachtregulering.
   • Regazzi zit met ongeveer 18 procent duidelijk in het milieuonvriendelijke kamp, vooral op het gebied van verkeer en klimaat.
3. Politieke lijn
   • De recreatieve jagers in het parlement zitten bijna uitsluitend bij de SVP en Die Mitte, waarbij de SVP duidelijk aan de extreem milieuonvriendelijke kant staat.
   • Zij steunen systematisch dat beleid dat
     • roofdieren wil reguleren of verjagen,
     • jachtprivileges uitbreidt of veiligstelt,
     • wegenbouw, motorisering en agro-industriële belangen boven soorten- en dierenbescherming stelt.

Vanuit jachtkritisch oogpunt is het «sjagersblok» in het Bundeshaus dus geen vaag gevoel, maar meetbaar: terwijl een groot deel van de bevolking bij de stemming van 2020 de herziene jachtwet heeft verworpen en de bescherming van wilde dieren heeft versterkt, staat de meerderheid van de probleemjagers in het parlement voor een beleid dat precies de tegenovergestelde richting opgaat.

Zolang de kleine kamer haar macht gebruikt om milieukwesties te blokkeren en jachtprivileges uit te breiden, blijft Zwitserland ver verwijderd van een respectvolle omgang met wilde dieren. De milieubeoordeling levert daarvoor de feiten. De gevolgen moeten wij als samenleving trekken bij de volgende verkiezingen.