De bodem onderzoeken met theezakjes en onderbroeken

In april 2021 starten onderzoekers van Agroscope en de Universiteit van Zürich een landelijk burgerwetenschappelijk project.

Daarbij wordt de gezondheid van de bodem systematisch in kaart gebracht. In Zwitserland is het tot nu toe het grootste project van zijn soort. Tussen Genève en het Engadin worden in totaal 2.000 monsters genomen en metingen verricht.

Hoe verder de onderbroek is afgebroken, hoe gezonder de bodem

Het project met de titel «Bewijsstuk onderbroek» maakt daarbij gebruik van een enigszins ongebruikelijke meetmethode. De eerste 1.000 aanmeldingen krijgen een pakket met twee katoenen onderbroeken toegestuurd. Voor alle andere geïnteresseerden is een handleiding beschikbaar waarmee ze het onderzoek zelfstandig kunnen uitvoeren. De onderbroeken worden op de akker, in de wei of in de tuin begraven. Na twee maanden worden ze weer opgegraven. Hoe sneller de katoenen onderbroeken worden afgebroken, hoe meer organismen er in de bodem actief zijn en hoe gezonder de bodem is. Dat is in elk geval de verwachting die in het project wordt getoetst. Dankzij het project kunnen veel meer gegevens worden verzameld dan wanneer de onderzoekers alles zelf zouden moeten doen.

Theezakjes vergelijken met onderbroeken

Onderbroeken worden in Canada al enkele jaren door boeren en boerinnen gebruikt als eenvoudige indicator voor de bodemgezondheid. «Maar tot nu toe is niet getoetst of deze methode ook aan wetenschappelijke normen voldoet. Niemand weet hoe nauwkeurig ze is en of er daadwerkelijk een duidelijk verband bestaat tussen de afbraaksnelheid van de onderbroeken en de bodemkwaliteit", zegt projectvoorzitter Marcel van der Heijden, ecoloog bij Agroscope en de Universiteit van Zürich. Om dat uit te zoeken, begraven de deelnemers daarnaast verschillende theezakjes. "Die worden veel gebruikt in bodemonderzoek. Men weet hoe lang het duurt voordat verschillende theesoorten verteren. Dat kunnen we dan vergelijken met het katoen van de onderbroeken", zegt Franz Bender, projectleider. Daarvoor worden de verrotte onderbroeken gefotografeerd en digitaal geanalyseerd. "Zo kan de mate van afbraak nauwkeurig worden vastgesteld", zegt Bender. De vrijwillige burgeronderzoekers nemen bovendien een bodemmonster, dat extra informatie over de bodemkwaliteit kan opleveren.

De waardevolste hulpbron ter wereld wordt bedreigd

Zonder bodem zou het leven op aarde voor ons mensen niet mogelijk zijn. Bodem is de basis voor voedselproductie en grondstoffen, filtert water en beschermt tegen natuurgevaren. Bovendien is hij de thuisbasis van biljoenen kleine levende wezens. Zij vormen een kwart van de wereldwijde biodiversiteit. Hun overvloed en productiviteit kenmerken gezonde bodems. Deze waardevolste van alle hulpbronnen is echter wereldwijd ernstig bedreigd, ook in Zwitserland. Erosie, te veel gebruik van landbouwchemicaliën en pesticiden en bebouwing verkleinen elke dag het productieve bodemoppervlak. Wereldwijd wordt elk jaar een oppervlakte van tweeënhalf keer Zwitserland zo sterk aangetast dat er geen landbouw meer op mogelijk is. Meer over het thema Milieu en natuurbescherming.