Pesticiden bedreigen biodiversiteit in Zwitserland

Pesticiden zijn in Zwitserland alomtegenwoordig, belasten het milieu en bedreigen de Biodiversiteit.

Wettelijk vastgelegde eisen aan de waterkwaliteit worden vaak en deels bijna onafgebroken overschreden, zo blijkt uit een nieuw factsheet van het Forum Biodiversität van de Akademie der Naturwissenschaften Schweiz. De onderzoekers hebben specifiek de gevolgen van het pesticidengebruik voor milieu, biodiversiteit en ecosysteemdiensten in Zwitserland geanalyseerd en mogelijke aanknopingspunten voor politiek en samenleving geformuleerd.

Directe en indirecte vergiftiging

Het gebruik van pesticiden, zoals dat momenteel in Zwitserland plaatsvindt, leidt tot aanzienlijke, goed gedocumenteerde belasting van het milieu. Zo zijn pesticiden een van de belangrijkste oorzaken van de achteruitgang van de diversiteit en de hoeveelheid akkerwilde planten en insecten. Daardoor zijn ook Vogels getroffen. Zo kromp in Zwitserland bijvoorbeeld de populatie insecteneters onder de vogelsoorten van het cultuurland in slechts 30 jaar met 60 % – waarbij pesticiden een van de diverse oorzaken zijn. Pesticiden kunnen organismen rechtstreeks vergiftigen, ook organismen die helemaal niet bestreden hoeven te worden. Zo zijn bijvoorbeeld veel organismen die in het water leven sterk getroffen. Vaak zijn de schadelijke effecten echter ook indirect, doordat bijvoorbeeld het voedselaanbod kleiner wordt of leefgebieden worden aangetast.

Al met al vormt het gebruik van pesticiden een gevaar voor de biodiversiteit, waarbij de ongewenste effecten volgens de auteurs vandaag de dag waarschijnlijk nog eerder worden onderschat. Daardoor ontstaan volgens schattingen op verschillende gebieden externe kosten in de orde van grootte van enkele honderden miljoenen CHF per jaar.

Pesticidengebruik in landbouw- en woongebieden

Pesticiden worden vooral in de landbouw gebruikt, maar ook in woongebieden. Als gewasbeschermingsmiddelen dienen ze om opbrengst- of kwaliteitsverliezen te beperken. Pesticiden zijn in Zwitserland alomtegenwoordig. In wateren worden de wettelijke eisen en andere vastgestelde milieukwaliteitscriteria vaak overschreden, en in bepaalde kleine stromende wateren bijna voortdurend. Dit gebeurt niet alleen door afzonderlijke werkzame stoffen, maar vaak door verschillende stoffen tegelijkertijd of na elkaar, wat de effecten op organismen versterkt. In bijna alle bodems in akkerbouwgebieden, ook in biodiversiteitsbevorderingsgebieden, zijn pesticiden aanwezig. Voor bodems ontbreken echter wettelijk vastgelegde maximumwaarden.

Noodzaak tot ingrijpen voor de politiek

Het gebruik van pesticiden wordt in Zwitserland breed besproken, zoals blijkt uit politieke plannen van de Bondsraad, het parlement en initiatiefcomités. Willen we de wettelijke eisen naleven en de aantasting van het milieu en de biodiversiteit verminderen, dan is het onontbeerlijk om het pesticidengebruik en de emissies te verminderen, aldus de onderzoekers, die mogelijke aanpakken aanwijzen.

Het factsheet «Pesticiden: gevolgen voor milieu, biodiversiteit en ecosysteemdiensten» richt zich specifiek op de gevolgen van pesticiden voor milieu, biodiversiteit en ecosysteemdiensten. Niet aan bod komen bijvoorbeeld het belang van pesticiden in de landbouwproductie of de gevolgen voor de menselijke gezondheid.