Fribourg schaart zich achter de hobbyjagers in het conflict met de wildhoeders

In het kanton Fribourg is de toon tussen hobbyjagers en wildhoeders de afgelopen maanden harder geworden. Aanleiding was een justitiële affaire: een ervaren hobbyjager was eerst veroordeeld en in de bezwaarprocedure vervolgens vrijgesproken, omdat hij een gewond ree uit zijn lijden had verlost zonder de bevoegde wildhoeder vooraf te informeren.

De hobbyjagers uit Fribourg en hun koepelorganisatie gingen daarop op de barricaden en verweten de wildhoede een tergende houding en een fundamentele vijandigheid jegens de jacht.

In een antwoord op een initiatief van de leden van de Grote Raad Ivan Thévoz (EDU, Russy) en David Papaux (SVP, Fribourg) schaart de Staatsraad zich nu duidelijk achter de hobbyjacht. De organisatie van de hobbyjacht is een belangrijk instrument, «in het bijzonder voor de regulering van soorten die schade kunnen toebrengen aan landbouw of bos». De beide politici hadden zich tot spreekbuis gemaakt van talrijke hobbyjagers die de controles door de wildhoede als overdreven en onevenredig ervaren.

«Solide en constructief partnerschap»

Een klimaat van spanning tussen hobbyjagers en wildhoeders ontkent de regering. De samenwerking tussen het Bureau voor Bos en Natuur (AWN) en de Fribourgse vereniging van jachtgezelschappen (FFSC) wordt op de lange termijn gekenmerkt door een «solide en constructief partnerschap». In de afgelopen jaren zijn talrijke maatregelen doorgevoerd om de regulering van schadeveroorzakende dieren – met name wilde zwijnen – door de hobbyjagers te vergemakkelijken. De klachten van de hobbyjagers gaan eerder terug op «geïsoleerde individuele gevallen».

Over de affaire zelf, waarin een kaderlid van het AWN de vrijspraak van de hobbyjager had aangevochten, stelt de Staatsraad dat hij het beginsel van de scheiding der machten in herinnering heeft gebracht: het is niet aan ambtenaren om rechtsgeldige rechterlijke beslissingen in twijfel te trekken. «In overleg met de directie van het AWN zijn de nodige maatregelen genomen om herhaling van een dergelijk voorval te voorkomen.»

Het wild zwijn in het vizier

Het aantal controles door de wildbeheerders blijft volgens de regering stabiel, terwijl de bestrafte overtredingen op jachtgebied afnemen: 31 boetes, 13 aangiftes en twee intrekkingen van de jachtakte in het seizoen 2025/2026. Wat het wild zwijn betreft, mogen de hobbyjagers sinds 2019 deelnemen aan een zomerjacht die op 1 juli begint en tot 31 juli duurt. Nieuw is dat zij de dieren al vanaf de eerste jachtdag met het geweer mogen schieten, en niet pas vanaf 1 november.

Volgens de wildschadestatistiek van het kanton werden in het seizoen 2025/2026 in totaal 311 wilde zwijnen onttrokken: 135 tijdens de gewone jacht, 25 tijdens de zomerjacht, daarnaast 104 schadeafschoten en 13 sanitaire afschoten door de wildbeheerders, alsook 32 stuks valwild en 2 reguleringsafschoten. De wildbeheerders grijpen niet in plaats van de hobbyjagers in, maar slechts subsidiair, wanneer hun doelstellingen niet worden bereikt, aldus de Staatsraad. Hij herinnert er bovendien aan dat de taken van de AWN-medewerkers veel verder gaan dan het toezicht op de hobbyjacht en de reguleringsafschoten: zij vereisen kennis op het gebied van soortenbescherming, bosbouw, leefgebiedbescherming, biologie, ecologie en diergeneeskunde. Men kan van de wildbeheerders niet verlangen dat zij allen bedreven zijn in jachttechnieken.

Wie hier wie controleert

Opmerkelijk aan dit antwoord is de rolverdeling die zich aftekent. Twee parlementariërs maken zich tot spreekbuis van hobbyjagers die zich door het staatstoezicht «geschoffeerd» voelen – en de regering haast zich om het belang van de hobbyjacht te betuigen en de wrijvingen te bagatelliseren tot «geïsoleerde individuele gevallen». Dat een privé uitgeoefende vrijetijdsbesteding überhaupt aan controle onderworpen is, is geen schoffering, maar het minste wat men van een rechtsstaat mag verwachten wanneer er met het wapen in het landschap wordt geschoten. Dat het aantal controles volgens de regering stabiel blijft en de sancties zelfs afnemen, pleit overigens nauwelijks voor een klimaat van vervolging.

Veelzeggend is ook het terugkerende argument van de «regulering», dat hier als een natuurwet wordt opgevoerd. Verscheidene studies wijzen bij het wilde zwijn juist in de tegenovergestelde richting: hoge jachtdruk kan de sociale structuur van de roedels destabiliseren, jongere zeugen eerder vruchtbaar maken en zo de voortplanting verhogen (vgl. Servanty et al. 2009; Keuling et al. 2013). Intensieve bejaging kan daarmee een deel van die overpopulatie zelf mee veroorzaken, die ze beweert te bestrijden. Wie in de zomer en voortaan al vanaf de eerste jachtdag met het geweer op wilde zwijnen schiet, stabiliseert niet noodzakelijkerwijs de populaties, maar houdt onder omstandigheden een door hemzelf mee veroorzaakt probleem in stand.

De cijfers van het kanton zelf illustreren dit. Tussen de seizoenen 2020/21 en 2025/26 schommelde de jaarlijkse onttrekking van wilde zwijnen tussen 207 en 354 dieren, zonder een herkenbare neerwaartse trend. In 2025/26 lagen de onttrekkingen met 311 dieren zelfs boven de waarde van 2020/21 (220), en dat na vijf jaar van voortdurend uitgebreide zomerjacht en vervroegd geweerschot. De constant hoge onttrekkingen wijzen erop dat ondanks toenemende inspanning geen duurzame daling werd bereikt. Veelzeggend is ook dat de meest doeltreffende ingrepen tegen schade niet van de hobbyjagers afkomstig zijn: de schadeafschot wordt verzorgd door de officiële wildhoede, die in 2025/26 alleen al 104 wilde zwijnen op schadepercelen onttrok, een veelvoud van de 25 dieren uit de zomerjacht van de hobbyjagers. En de eigenlijke bescherming van de velden verloopt via omheining, die het kanton coördineert, niet via het geweer.

Ontmaskerend is ten slotte de slotzin van de regering zelf: de taken van de wildhoeders omvatten soortbescherming, bosbouw, leefgebiedbescherming, biologie, ecologie en veterinaire geneeskunde – jachttechniek zou slechts een bijkomstig aspect zijn. Precies dat is het punt. Natuurbescherming is een wetenschappelijk veeleisende taak voor opgeleide vakmensen. De hobbyjacht is dat niet. Dat uitgerekend degenen die een ree uit jachtgenot doden, aanspraak maken op het op gelijke voet voorschrijven aan de wildhoede hoe natuurbescherming zou moeten functioneren, draait de verhoudingen om. Niet de overheid hoort gecontroleerd te worden, maar de activiteit die zonder ecologische noodzaak dieren doodt.

Een monopolie dat de staat uit handen geeft

De duidelijkste ordeningspolitieke spanning in dit antwoord ligt in het begrip scheiding der machten zelf, dat de Staatsraad hier aanvoert. Hij beroept zich erop om een bestuurskader te verbieden een rechtsgeldige vrijspraak in twijfel te trekken. In hetzelfde document draagt hij echter de soevereine taak om in te grijpen in het leven van wilde dieren grotendeels over aan particuliere hobbyjagers en definieert hij het officiële wildbeheer nog slechts als «subsidiair» actief, dus als lapmiddel dat bijspringt wanneer de hobbyjagers hun afschotaantallen niet halen. Zo verschuift het gewicht: het ingrijpen door de staat wordt de uitzondering, het particuliere doden de hoofdzaak.

Dat is ordeningspolitiek twijfelachtig. Het recht om wild te doden komt in Zwitserland soeverein toe aan het kanton; via het jachtregaal wordt het per vergunning aan particulieren verleend. Een dergelijke verstrekkende bevoegdheid vereist opleiding, controle en een duidelijke publieke opdracht, zoals het vakkundig breed opgeleide wildbeheer die vervult. Deze uit te besteden aan personen die het doden als vrijetijdsbesteding uitoefenen en voor wie een hoge wildstand systematisch meer jachtgelegenheid oplevert, en het overheidsorgaan vervolgens ook nog tot louter reserve te verklaren, zet de verhoudingen op zijn kop. Wie het beginsel van de scheiding der machten inroept, zou het ook moeten doordenken daar waar de staat een van zijn kerntaken overdraagt aan externe belangengroepen.