Etiketzwendel bij vlees en de jachtbranche doet mee

Groothandelaars zoals TopCC vallen op met verlopen, opnieuw geëtiketteerd vlees, Kassensturz spreekt van «vleesfraude».

Minder zichtbaar, maar net zo systematisch werkt de jacht- en toerismebranche: buitenlands wild wordt met Engadiner landschapsmarketing opgeklopt tot zogenaamd regionale specialiteit. Onze hertensalami uit Nieuw-Zeeland was geen uitschieter, maar een symptoom.

Vers schandaal in de detailhandel

Kassensturz heeft onthuld hoe een TopCC-filiaal in Muri BE verlopen vlees opnieuw etiketteerde en als verse waar verkocht. Etiketten werden overplakt, houdbaarheidsdata naar achteren verschoven, een levensmiddeleninspecteur slaat alarm, het Openbaar Ministerie onderzoekt. De zaak past in een lange reeks van etiketzwendel bij Zwitserse vleesproducten – van verkeerd gedeclareerde herkomstlanden tot misleidende «Suisse Garantie»-beloften.

«Engadiner» hertenworst uit Nieuw-Zeeland

Wild beim Wild heeft enkele dagen geleden laten zien hoe toeristische jachtverhalen en Swissness-marketing samenwerken: een als «Engadiner» hertensalami vermarkte worst bestaat voor 51 procent uit hertenvlees uit Nieuw-Zeeland. De naam en de presentatie suggereren lokale jachttraditie en regionale herkomst, in werkelijkheid schuilt erachter globale wildvleesimport met lange transportwegen en ondoorzichtige productieketens. Voor consumenten is op het eerste gezicht nauwelijks te herkennen dat het dier niet uit het Engadin komt, maar de halve wereld over werd getransporteerd voordat het als «specialiteit» wordt verkocht.

Hobbyjacht tussen heimatpathos en importwaar

Al jaren tonen rapporten en statistieken aan dat een groot deel van het in Zwitserland geconsumeerde wildvlees wordt geïmporteerd, deels tot ongeveer 70 procent, vaak hert uit Oostenrijk of Nieuw-Zeeland. Tegelijkertijd presenteert de hobbyjacht zich als leverancier van «eerlijke» regionale producten, die zogenaamd rechtstreeks uit het plaatselijke bos in de pan terechtkomen. De kloof tussen imago en realiteit wordt overbrugd met creatieve etikettering: Engadiner namen, Alpendecor, jachtromantiek – daarachter vaak importwaar uit intensieve jachtbedrijven in het buitenland.

Etikettenfraude als systeem, niet als uitschieter

Of het nu gaat om verlopen vlees met een nieuwe datum, «Bündnerfleisch» gemaakt van importvlees of «Engadiner» wildproducten uit overzee: de gemene deler is een systeem waarin etikettenfraude en het verhullen van de herkomst tot het verdienmodel worden. Jachtverenigingen en toerisme profiteren ervan dat consumenten bereid zijn meer te betalen voor «regionaal», «wild» en «traditioneel», zonder de werkelijke herkomst te kunnen controleren. Wie geloofwaardig wil spreken over dierenwelzijn, transparantie en verantwoordelijkheid, moet wild en hobbyjacht aan dezelfde strenge maatstaven meten als de vleesindustrie.

Terwijl slachthuizen qua bouw en organisatie bijna als operatiekamers moeten functioneren – eigen hygiënezones, gedocumenteerde zelfcontrole, officiële vleeskeuring voor elk afzonderlijk dier – volstaat bij de hobbyjacht vaak een mes in het loof. Officiële infobladen manen weliswaar om wild «zo snel mogelijk» te ontweien, binnen korte tijd tot onder de 7 graden te koelen en elke verontreiniging te vermijden, maar waarschuwen tegelijkertijd dat de darm al na 30 tot 45 minuten doorlaatbaar wordt. In de jachtpraktijk met nazoek, hellingen en transport in de kofferbak is dit ideaal ver van de realiteit verwijderd – het resultaat belandt toch in dezelfde worstketel als industrieel streng gecontroleerd vlees en wordt als delicatesse verkocht. Wild beim Wild bestempelt geschoten jachtwild als «in principe aas» en bekritiseert dat het alleen dankzij speciale uitzonderingen überhaupt als levensmiddel op het bord komt.

Wat zou moeten veranderen

De actuele gevallen tonen aan dat bestaande declaratieregels en controles niet volstaan om consumentenbescherming en dierenwelzijn effectief af te dwingen. Nodig zouden duidelijkere herkomstvermeldingen voor wildproducten zijn, verplichte verwijzingen naar import en jachtcontext alsook doeltreffende sancties bij misleiding – ook daar waar jachtmarketing en toerisme met regionale labels werken. Zolang herkomst, transportroutes en jachtpraktijken achter welluidende namen verborgen kunnen worden, blijft etikettenzwendel een gecalculeerd onderdeel van het businessmodel.