Elektrocutie is doodsoorzaak nummer één bij oehoes

Na 22 jaar had zich in de regio rond St-Léonard voor het eerst weer een oehoepaar gevestigd. Maar eind januari werd het mannetje dood aangetroffen onder een hoogspanningsleiding van de spoorlijn tussen Sierre en Sion. Het dier was door een elektrische schok getroffen. Natuurbeschermers eisen nu van het kanton, de elektriciteitsmaatschappijen en de SBB dat alle gevaarlijke elektriciteitsmasten snel worden aangepast.

De oehoe is in Wallis zeer zeldzaam geworden. Terwijl de nachtactieve roofvogel in de jaren zestig en zeventig vrijwel was uitgestorven, telt men tegenwoordig in het hele kanton minder dan tien broedparen. In de jaren tachtig had zich een paar in de regio St-Léonard gevestigd, maar beide vogels werden in 1996 gedood door een elektrische schok aan een leiding. Sindsdien was er in deze regio geen spoor meer van oehoes te bekennen – tot afgelopen najaar.

Al 22 jaar wacht ik op de terugkeer van de oehoes in dit gebied! Vorig jaar waren er de eerste aanwijzingen voor zijn aanwezigheid en begin januari kon worden bevestigd dat zich een paar in een nabijgelegen kloof had gevestigd. En nu is het mannetje van het nieuwe paar (geboren in 2017, wat te zien is aan zijn veertekening) dood aangetroffen! Het werd naast het station van St-Léonard door een elektrische schok getroffen. Zondagochtend heb ik de plek gecontroleerd die het paar in de kloof had uitgekozen, maar de oehoes waren weg! Dat is erg triest, maar helaas worden er in het Rhônedal veel oehoes door elektrische schokken gedood, zodat ik een beetje fatalistisch ben geworden.

Raphaël Arlettaz, hoogleraar aan de Universiteit van Bern

Sinds de jaren negentig schommelt de oehoepopulatie in Wallis en in het Waadtse Chablais steeds op een laag niveau. Om de oorzaken daarvan beter te begrijpen, voerde de Universiteit van Bern vanaf 2000 onder leiding van Raphaël Arlettaz een groot onderzoeksproject uit. Tientallen jonge oehoes werden voorzien van een satellietzender. De resultaten waren ondubbelzinnig: elektrische schokken zijn voor de oehoes doodsoorzaak nummer 1, ver vóór aanvaringen met kabels, voertuigen en treinen. De studie maakte duidelijk hoe belangrijk de aanpassing van gevaarlijke elektriciteitsmasten is voor het overleven van de grote roofvogels in de Rhônevlakte!

Op basis van de studieresultaten stelde het team van de Walliser buitenpost van de Zwitserse Vogelwacht Sempach een inventaris op van de problematische elektriciteitsmasten. Meer dan 1500 masten waarbij voor vogels een risico op elektrocutie bestaat, werden gedocumenteerd en op een website ter beschikking gesteld aan de overheidsdiensten en elektriciteitsbedrijven. Dankzij de inspanningen van de ornithologen konden ook de eerste saneringen worden uitgevoerd, die in het hele kanton zouden moeten worden voortgezet. Een goed voorbeeld vinden we in de regio Martigny, waar aan meerdere problematische masten voorzieningen werden aangebracht die voorkomen dat grote vogels een dodelijke kortsluiting kunnen veroorzaken. Meerdere middenspanningsleidingen, die verreweg het gevaarlijkst zijn, werden door de lokale netbeheerder ondergronds gelegd. Sindsdien kunnen de oehoes in deze regio zich blijkbaar herstellen.

Gevaarlijke elektriciteitsmasten

Het geval St-Léonard laat zien dat niet alleen de masten van de regionale netbeheerders tot een verhoogde sterfte van oehoes leiden, maar dat ook oude masten van de SBB een probleem vormen. Dit is voor de ornithologen een nieuw inzicht. Een inspectie door Raphaël Arlettaz na de vondst van de oehoe heeft aangetoond dat langs de spoorlijn tussen Sierre en Sion van honderden masten er slechts 13 problematisch zijn. Het gaat daarbij om oude masten in de buurt van het station van St-Léonard, die nog maar zelden te zien zijn.

In het Actieplan Biodiversiteit Zwitserland van 2017 voor het behoud van de biologische diversiteit is voorzien dat in overeenstemming met de wetten ter bescherming van wilde dieren in heel Zwitserland alle elektriciteitsnetten worden gesaneerd. De beide Bondsbureaus voor Verkeer en voor Energie, de SBB en de Vogelwacht Sempach zijn momenteel bezig zich over deze taak te buigen. Voor fauna.vs zou het echter zeer wenselijk zijn als de SBB de sanering van de problematische masten, zoals in St-Léonard, onverwijld ter hand zou nemen. In het algemeen kan worden gesteld dat in een tijd waarin we in het landschap voortdurend nieuwe infrastructuur bouwen die een potentieel gevaar vormt voor vogels en vleermuizen, zoals bijvoorbeeld windturbines, het des te belangrijker is om de oude infrastructuur te saneren. Anders kunnen de voor de biodiversiteit problematische doodsoorzaken zich na verloop van tijd opstapelen.

fauna.vs heeft een petitie gelanceerd met de eis dat de maatregelen voor de sanering van de kantonale stroomnetten sneller vorderen dan tot nu toe. Het nut van een dergelijke sanering is tweeledig: Enerzijds beschermen we de biodiversiteit en anderzijds kunnen de bedrijven kosten vermijden, omdat reparaties aan leidingen die nodig zijn nadat roofvogels een elektrische schok hebben gekregen, komen te vervallen.