Eén op de vijf vogelsoorten in Europa bedreigd

De gierzwaluw, de watersnip en de roek behoren tot de soorten die in Europa afglijden naar de status "ernstig bedreigd".

Eén op de vijf vogelsoorten bedreigd

Dat blijkt uit het meest recente rapport over de “Rode Lijst” van het continent, waaruit blijkt dat inmiddels één op de vijf vogelsoorten bedreigd is.

Van de Azoren in het westen tot het Oeralgebergte in het oosten verdwijnen vogels die de hoekstenen waren van de Europese ecosystemen, zo blijkt uit de analyse van BirdLife International, die gebaseerd is op waarnemingen van 544 inheemse vogelsoorten. Drie soorten zijn sinds het vorige rapport uit 2015 regionaal uitgestorven in Europa: de steppehoen, de kwartel en de grauwe gors.

In totaal vertoont 30% van de onderzochte soorten een afname van de populaties. Op Europees niveau is 13% van de vogels met uitsterven bedreigd en nog eens 6% is bijna uitgestorven. “De resultaten zijn alarmerend, maar we zijn niet verrast”, zei Anna Staneva, interim-hoofd natuurbescherming bij BirdLife Europa en Centraal-Azië.

Verlies van leefgebied en intensieve landbouw

Het verlies van leefgebied, de intensivering van de landbouw, de roofbouw op hulpbronnen, milieuvervuiling en niet-duurzame bosbouwpraktijken zijn de oorzaken van de achteruitgang, waarbij de klimaatcrisis een steeds grotere rol speelt.

«Dit zijn grote, verstrekkende bedreigingen die we systemische bedreigingen noemen, en ze hebben veel te maken met de manier waarop onze samenleving functioneert en hoe wij hulpbronnen gebruiken”, zei Staneva. “Het is een signaal dat er iets ernstig misgaat om ons heen. We moeten de manier waarop we leven veranderen, dat is de kernboodschap van onze resultaten.»

Staneva zei dat het een verrassing was dat zulke bekende soorten in grote moeilijkheden verkeren. “Er zijn waarschijnlijk veel dingen die ieder van ons in zijn dagelijks leven kan doen om de manier waarop we natuurlijke hulpbronnen gebruiken te veranderen, maar als actieve burgers is het waarschijnlijk het belangrijkst dat we van onze politici eisen dat ze iets ondernemen.»

Gerichte maatregelen werpen vruchten af

Maar er is niet alleen slecht nieuws. Het herstel van de roerdomp, de Azorengoudvink en de monniksgier laat zien dat gerichte maatregelen voor het behoud van soorten kunnen werken. Bepaalde roofvogels zoals de rode wouw gaat het beter dankzij het verbod op pesticiden zoals DDT en de wettelijke bescherming tegen vervolging.

Martin Harper, regiodirecteur van BirdLife Europa en Centraal-Azië, zei te hopen dat het rapport zal dienen als katalysator voor meer mensen en organisaties om maatregelen te nemen ter bescherming van de Europese vogels. «De regeringen in heel Europa moeten de nieuwe mondiale ambitie om de natuur te herstellen omzetten in wettelijke doelstellingen, ondersteund door het juiste beleid en de juiste financiering.»

Tot de aanbevelingen van het rapport behoort de totstandkoming van een groter en beter beheerd netwerk van beschermde gebieden, dat overeenkomt met het VN-doel om tegen 2030 30% van het landoppervlak te beschermen. Koolstofrijke landschappen zoals veengebieden, graslanden en bossen zouden prioritair beschermd moeten worden. Een belangrijke aanbeveling is om perverse subsidies die de natuur schaden te beëindigen en over te stappen op een landbouwbeleid dat wildvriendelijke landbouw ondersteunt.