Duits jachtschandaal roept vragen op voor Zwitserland

De dierenrechtenorganisatie PETA deed aangifte bij de bevoegde jachtautoriteit.

Het incident roept fundamentele vragen op die ook voor Zwitserland uiterst relevant zijn. Hoe wordt er omgegaan met gedode wilde dieren? Wie controleert de jachtpraktijk daadwerkelijk? En hoe geloofwaardig is het verhaal van de recreatieve jacht als instrument voor natuur- en ziektebestrijding?

Dat kadavers van wilde zwijnen in een natuurgebied worden gedumpt, staat haaks op het uitgangspunt van bescherming van leefgebieden. Zelfs als de Wilde dieren in het kader van de recreatieve jacht werden gedood, blijft de vraag waarom de kadavers niet vakkundig zijn verwijderd of onderzocht. De zaak is bijzonder pikant tegen de achtergrond van de Afrikaanse varkenspest. Deze wordt door jachtverenigingen regelmatig aangevoerd als reden voor intensieve afschot. Tegelijkertijd toont de vondst aan dat juist die normen die noodzakelijk zouden zijn voor ziektepreventie, in de praktijk kennelijk niet door de recreatieve jagers worden nageleefd.

Ook in Zwitserland wordt de recreatieve jacht op wilde zwijnen steeds vaker gelegitimeerd met het argument van ziektepreventie. Het begrip populatiebeheer is stevig verankerd in het jachtpolitieke vocabulaire. Kritische stemmen uit de wetenschap en bescherming van wilde dieren wijzen echter al jaren op het feit dat hoge jachtdruk bij wilde zwijnen niet leidt tot een duurzame afname. Integendeel. Door sociale destabilisatie en vroegere geslachtsrijpheid kan de populatie zich juist sneller voortplanten. Dit fenomeen is goed gedocumenteerd, maar wordt in het politieke debat vaak buiten beschouwing gelaten.

De zaak Königsbruch maakt zichtbaar wat ook in Zwitserland zelden ter sprake komt. Recreatieve jacht vindt niet plaats in een vacuüm. Zij laat sporen na, zowel ecologisch als ethisch. De verwijdering van kadavers, de omgang met gewonde dieren, de controle op afschot en de naleving van de voorschriften voor beschermde gebieden vallen in de praktijk vaak onder de zelfcontrole van de recreatieve jagers. Onafhankelijke controles zijn zeldzaam, transparantie is uitzondering.

Voor Zwitserland doet zich daarmee een ongemakkelijke vraag voor. Als in een Duits natuurgebied kadavers van wilde zwijnen ongehinderd in een kuil kunnen belanden, hoe consequent wordt er dan hier gecontroleerd? Welke rol spelen kantonale jachtautoriteiten wanneer het gaat om overtredingen van de dierenwelzijn, de dierziektewetgeving of de voorschriften voor beschermde gebieden? En hoe serieus is de beschermde status van wilde dieren eigenlijk, als ze vooral als jachtbron worden beschouwd?

Het incident onderstreept bovendien een structureel probleem. De recreatieve jacht wordt politiek vaak voorgesteld als zonder alternatief. Kritiek wordt al snel als ideologisch bestempeld. Toch gaat het om controleerbare feiten, om handhaving, om ethiek en om verantwoordelijkheid. Wildtierbescherming betekent meer dan afschotcijfers. Het begint bij een respectvolle omgang met dieren, ook na hun dood, en eindigt bij transparante, gecontroleerde structuren.

Juist tegen de achtergrond van de lopende debatten over jachtwetgeving, wolvenbeheer en zogenaamde overpopulaties zou de zaak Königsbruch ook in Zwitserland als waarschuwingssignaal moeten worden opgevat. Niet als een Duits op zichzelf staand geval, maar als symptoom van een systeem dat te weinig ter discussie wordt gesteld.