Dieren helpen – en er zelf aan onderdoor gaan

Wie zich gedurende langere tijd intensief inzet voor de dierenwelzijn stuit vroeg of laat op zijn psychische, fysieke en morele grenzen.

De realiteit is vaak ontnuchterend: hoewel dierenleed veelvuldig gedocumenteerd en publiekelijk bekendgemaakt wordt, gebeurt er verschrikkelijk weinig. Aangiftes worden genegeerd, procedures geseponeerd of – nog erger – de rollen van dader en slachtoffer worden omgedraaid.

Conflict met de jagers – een gevaarlijk terrein

Een bijzonder belastend hoofdstuk opent zich wanneer dierenbeschermers in conflict komen met de jagers. Wie het aandurft misstanden in het jachtwezen publiekelijk aan te kaarten, wordt niet zelden het mikpunt. Valse verklaringen, aangiftes wegens vermeende zaakbeschadiging (bijvoorbeeld een omgevallen hoogzit, vernielde vallen), insinuaties zoals “nazi-leuzen tijdens filmopnames” – dit alles wordt gebruikt om critici de mond te snoeren. De strategische omkering van de rollen van dader en slachtoffer is perfide en systematisch: wie dierenleed bij de Jacht aan het licht brengt, wordt gecriminaliseerd, gedemoniseerd, geïsoleerd.

De lobby van de recreatieve jacht reikt daarbij ver: van de eenvoudige drijver in het jachtgebied tot in politieke kringen, waar wetten gemaakt – of geblokkeerd – worden. Wie probeert dit kluwen te ontwarren, merkt al snel: men staat niet alleen, maar wordt bestreden. De verstrengelingen tussen autoriteiten, justitie en jachtbelangen vormen een machtsnetwerk dat ondoordringbaar lijkt. Zo heeft bijvoorbeeld een jagers illegaal levende vallen en een varkensval tijdens de gesloten tijd geplaatst en meerdere marters daarin laten verhongeren. De aangifte bij de hoogste jachtautoriteit werd niet vervolgd en informatie over de stand van het onderzoek werd geweigerd. Nu doet het Openbaar Ministerie onderzoek wegens verdenking van het verdoezelen van een strafbaar feit.

Erfolg: Verband Jagd Schweiz verliert

Rechtsstaat? Voor dieren vaak een loze belofte

Veel betrokken mensen zoeken gerechtigheid – bij de rechter, bij de politie, in de politiek. Maar de wens om op legale wijze iets te veranderen, loopt vaak stuk op een gebrek aan interesse, moed of empathie bij de besluitvormers. Dierenmishandeling wordt gebagatelliseerd, misstanden worden toegedekt, aangiften tegen dierenbeschermers worden sneller vervolgd dan die tegen daadwerkelijke dierenmishandelaars.

Dat leidt tot een diepe ondermijning van het rechtsgevoel. Wie het lijden van dieren niet alleen ziet, maar het ook voelt, wie daartegen vecht, dag na dag, week na week – en daarbij door een deel van de samenleving wordt genegeerd of bespot – staat op een gegeven moment voor een emotionele afgrond.

Van naastenliefde naar eigenliefde – een samenleving die zich terugtrekt

Vroeger was het vanzelfsprekend om voor de zwakkeren op te komen – voor dieren, voor medemensen, voor de natuur. Vandaag lijkt het alsof deze naastenliefde is veranderd in egocentrische zelfoptimalisatie. Veel mensen zijn met zichzelf bezig, afgestompt of ongeïnteresseerd. De gevolgen van deze sociale kilte zijn vooral hard voor empathische mensen: wie wil helpen, staat vaak alleen. Wie kijkt waar anderen wegkijken, wordt niet beloond – maar buitengesloten.

Het jachtrecht: traditie als dekmantel voor grofheid

Bijzonder schokkend is hoe wordt omgegaan met wilde dieren. Reeën, vossen, dassen, hazen – ze worden behandeld als schietschijffiguurtjes op de kermis. Na het afschieten worden ze vaak achteloos ‘afgevoerd’. Wie vraagt waarom, krijgt meestal vage antwoorden: ‘traditie’, ‘regulering van klein wild’, ‘beheer en verzorging’. Maar wat hier gebeurt, heeft niets met beheer te maken – het is geïndustrialiseerd geweld tegen levende wezens, vermomd als volksgebruik.

Sleeptrainingbanen voor honden, vangkooijacht, bejaging in holen – dat alles is voor iemand die dieren als voelende wezens beschouwt, ondraaglijk. En toch gebeurt het – dagelijks, duizendvoudig.

Psychische gevolgen: van medeleven naar uitputting

Wie dieren liefheeft en beschermt, ervaart een voortdurende wisseling van gevoelens: hoop en woede, afschuw en vastberadenheid. Maar ook uitputting. Hartkloppingen. Slapeloosheid. Hulpeloosheid.

Veel dierenbeschermers maken depressieve periodes door, ontwikkelen angststoornissen, verliezen het vertrouwen in mensen, instituties – ja, soms ook in zichzelf. De innerlijke spanning tussen de wens om iets te veranderen en de realiteit van het leven in een systeem vol onverschilligheid en geweld kan verwoestend zijn.

In extreme gevallen leiden deze toestanden tot suïcidale gedachten. Uit de wens om anderen te helpen ontstaat een gevaarlijke zelfopoffering – een stille, innerlijke harakiri. Men verliest zichzelf in de machteloosheid, wanhopig geworden door een wereld die schijnbaar niet wil zien wat er zo overduidelijk fout gaat.

Wat blijft er over?

Deze tekst is een kreet – voor velen die dieren voelen en beleven. Voor iedereen die probeert licht te brengen in een systeem van duisternis. Voor iedereen die van dieren houdt, niet alleen op foto's, maar in daden – ook al betalen ze daarvoor een hoge prijs.

Maar juist deze mensen heeft de wereld nodig.

Je bent niet alleen. Je bent niet verkeerd. Je bent onderdeel van een stil verzet – een beweging die niet opgeeft, ook al wanhoopt ze soms.

Bron: Witas e.V